Nollen Kop van Noord-Holland

Overzicht aardkundig erfgoedKaart: Aardkundig Erfgoed

Samenvatting

Een nol is een geïsoleerde duinzandkopje landwaarts van de duinreep aan de Noord-Hollandse kust. Ze komen voor in de Kop van Noord-Holland. Het reliëf van de nollen is sterk aangetast door afgravingen.

Aardkundig fenomeen (primair)

nol

Periode(s)

Holoceen

Gevormd door

golven, mens, wind

Kenmerkendheid

Nollen komen alleen in de Kop van Noord Holland voor.
Het is een jong aardkundig fenomeen wat pas na 1597 is gevormd.

Nollen Wildrijk — Afb. 1.AHN afbeelding van Het Wildrijk, aangegeven met het rode kader. De hoger gelegen rode delen zijn nollen, behalve het vierkante rode gedeelte en lijn linksonder in het kader. De rode stippen in Het Wildrijk zijn de zestien bunkers uit de Tweede Wereldoorlog. (klik voor een vergroting)

Ontstaansgeschiedenis

In 1597 zijn er bij Petten dijken aangelegd en langs deze dijken zijn er daarna stuifduinen gevormd. De stuifduinen konden ontstaan door consistente aanvoer van zand door de wind. Daarnaast was er geringe zandaanvoer door kusterosie van de terugschrijdende kust tussen Petten en Den Helder. Door verdere verstuivingen van de stuifduinen waren er landinwaarts, in het ingepolderde kwelder- en zandplatengebied, geïsoleerde duinzandkopjes ontstaan. Beter bekend als nollen in Noord-Holland. De nollen tussen Callantsoog en Den Helder zijn eerder ontstaan. In het jaar 1500 bestond de kust bij Den Helder al uit een aangesloten duincomplex, waardoor er door verstuiving nollen zijn gevormd. De nollen achter Callantsoog zijn op dezelfde manier ontstaan als de nollen achter Petten. Deze zijn pas gevormd na de aanleg van de stuifdijk Zijperdijk in 1533. De nollen zijn naderhand afgegraven en deels geëgaliseerd. Tegenwoordig zijn de nollen alleen nog herkenbaar als sterk aangetaste restanten, gemarkeerd door bomen in een verder kaal landschap. Deze bomen zijn waarschijnlijk rond de 17e eeuw op de nollen geplaatst om de verstuiving van het zand van de nollen tegen te gaan.

Huidige aardkundige processen

Geen.

Bodems en waterhuishouding

Het gebied bestaat uit (kalkhoudende) grofzandige vlakvaaggronden. De hydrologie bij de nollen bestaat uit brakke kwel en hoge grondwaterstanden. De nollen zijn begroeid met bomen.

Relatie met archeologie en cultuurhistorie

De bomen die zijn geplant bij de nollen van Wildrijk, zijn een restant van een oud buitenverblijf van Henric Hoogkamer uit 1620.
Bij de nollen van Wildrijk zijn er nog 16 bunkers aanwezig die dateren uit de Tweede Wereldoorlog (Afb.1).

Verder lezen

Swinkels, D., Timmerman, H. en Balsem, T. (2004) Bijlagerapport Actualisatie Intentieprogramma Bodembeschermingsgebieden (Ed B.B.i.o. Provincie Noord-Holland, afdeling Milieubeheer & Bodemsanering). De Straat Milieu-adviseurs B.V. Bijlagerapport
Rosing, H. (1995). Bodemkaart van Nederland 1: 50 000; toelichting bij de kaartbladen blad 9 West Texel (gedeeltelijk)-14 West Medemblik, blad 14 Oost Medemblik-15 West Stavoren (Noordhollands gedeelte), blad 19 West Alkmaar. SC-DLO.
Het Wildrijk
Roos, R. (2011) Duinen en mensen: Noordkop en Zwanenwater. Uitgeverij NatuurMedia, Amsterdam

Overlap met eerder benoemd aardkundig erfgoed

NH20d (Korte Ruigeweg, Schagerburg), NH20e (Korte Ruigeweg, ’t Buurtje-Ananas-Sint Maartensvlotburg), NH20f (Het Wildrijk, Sint Maartenszee), NH20g (Ruige weg, Sint Maartensvlotburg-Burgervlotburg), NH20k (De Garst, polder het Koegras)

Van Beusekom (2007) NH19 (onbenoemd)

Tekst: Eva Barning (VU)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Trefwoorden

Holoceen, nol, stuifzand

Begrippen

lage duinen

Specialist(en)

Harm Jan Pierik

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.