Rivierduinen Windesheim - Herxen

Overzicht aardkundig erfgoedKaart: Aardkundig Erfgoed

Samenvatting

Langs de IJssel, bij Hoog-Zuthem, Windesheim en Herxen liggen boogvormige rivierduinen tussen kleiige rivierafzettingen. Deze ruggen hebben een min of meer noordwest-zuidoost oriëntatie en steken 2 meter boven hun omgeving uit.

Vermoedelijk zijn deze rivierduinen relatief jong in vergelijking met de bekende laatglaciale rivierduinen uit de overige delen van het rivierengebied. Dit is te zien aan bodems met weinig bodemontwikkeling, waarin dus een podzolgrond ontbreekt. Bij Landgoed Zandhove in Hoog-Zuthem is bovendien een kleilaag onder het duinzand gevonden, wat wijst op zeer recente duinvorming na het ontstaan van de Gelderse IJssel in of na de Middeleeuwen. Het zand in dit duin is opgewaaid na een dijkdoorbraak bij het westelijker gelegen Harculo in 1583. Hierbij werd relatief veel zand binnendijks afgezet, dat vervolgens kon verwaaien. Overigens kan een laatglaciale ouderdom van sommige van deze duinen niet geheel worden uitgesloten, deze zouden dan gerelateerd zijn aan de voorganger van de IJssel. De kleinere rivier die hier destijds liep stond periodiek laag, waarbij zand uit de bedding op de oostelijke oever geblazen kan zijn.

Op al deze rivierduinen zijn woonkernen gevestigd, zoals Hoog-Zuthem, Windesheim en Herxen. In Windesheim werd in 1386 Klooster Windesheim gesticht, die in de late Middeleeuwen grote invloed had in kerkelijk Europa.

Aardkundig fenomeen (primair)

rivierduin

Periode(s)

• Pleistoceen - Weichselien - Laat-Glaciaal
• Holoceen - Late Middeleeuwen

Gevormd door

wind

Kenmerkendheid

• fraaie boogvormige rivierduinen
• mogelijk de grootste relatief jonge rivierduinen in Nederland (middeleeuws)

Overlap met eerder genoemd aardkundig erfgoed

• GEA-object: 27O1 Herxen-Windesheim
• Van Beusekom (2007): OV 52

Verder lezen

• Hamming, C , M. Knibbe & G. C. Maarleveld (1965). Afzettingen van de IJssel nabij Zwolle. Boor & Spade 14: 88-102.

Zie ook

Artikelen

• Rivierduinen en donken

Hoort bij deze thema's

• Aardkundig erfgoed

Trefwoorden

rivierduin

Begrippen

rivierduinen

Specialist(en)

• Harm Jan Pierik

---