Rivierterras Wijchen
Kaart: Aardkundig Erfgoed
Samenvatting
Deze terrasvlakte wordt gekenmerkt door een reliëf van restgeulen en rivierbanken met hoogteverschillen van 0,5 – 1 meter. Dit reliëf is gevormd door een vlechtende Maas aan het eind van de laatste ijstijd (het Jonge Dryas, 12.900-11.700 jaar geleden). De restgeulen zijn nog goed te herkennen aan de laagtes van het Overasseltse, Nederasseltse en Lunense Broek. Hier liggen nu ( veelal kromme) sloten. Tijdens de vorming van dit terras kon ook zand opwaaien dat afgezet is aan de noordoostzijde van het vlechtende rivierdal als rivierduinen.
Aardkundig fenomeen (primair)
terrasvlakte
Overige aardkundige fenomenen
restgeul
Periode(s)
- Pleistoceen - Weichselien - Laat-Glaciaal
- Holoceen
Gevormd door
mens, rivieren, wind
Kenmerkendheid
- Bijzonder goed bewaard gebleven restgeulen reliëf van vlechtende rivieren.
Ontstaansgeschiedenis
Op deze riviervlakte aan de noordoost zijde van de Maas ligt een Pleistoceen terrasreliëf met daarin resten van geulen en banken (Afb. 1). Het gebied kent hierdoor hoogteverschillen van 0,5 – 1 meter. Oude restgeulen zijn vooral nog aan de noordzijde van dit gebied in het landschap te zien. Ze vormen de laagtes van het Overasseltse, Nederasseltse en Lunense Broek. De huidige sloten volgen deze laagtes. Rivierbanken zijn te vinden bij Worssum en ten noorden van Nederasselt en Molenhoek.
Dit reliëf is overgebleven uit de tijd dat de Maas een vlechtend systeem vormde aan het eind van de laatste ijstijd (Het Jonge Dryas, 12.900 – 11.700 jaar geleden). Deze periode was bijzonder koud en droog, waardoor de Maas over een brede vlakte stroomde en meerdere geulen van de rivier afwisselend actief waren. De geulen en banken van dit systeem zijn nog steeds goed in het huidige landschap zichtbaar. Ook is de Maas zich in die tijd gaan insnijden in het oudere terras dat nu aan weerszijden van het dal ligt. In de winter lag de bedding van dit riviersysteem vaak droog en kon zand opwaaien. Dit zand is aan de noordoostzijde als rivierduinen afgezet. Ook op de rivierbank bij Worssum is een rivierduin gevormd, wat de hoge positie in het landschap heeft versterkt.
In het Holoceen warmde het klimaat op en werd het natter. De afvoer van de Maas werd stabieler, waardoor de rivier ging meanderen in een smaller dal dat ten zuiden van dit gebied ligt (Afb. 1). Bij overstromingen zijn komafzettingen bovenop de geulen en banken van het vlechtende systeem afgezet, wat gezorgd heeft voor een subtieler reliëfverschil.
Huidige aardkundige processen
De aardkundige processen vonden voornamelijk in de laatste ijstijd plaats.
Bodems en waterhuishouding
Het grootste gedeelte van het terras is bedekt met kalkloze poldervaaggronden. Op de hoger gelegen ruggen bestaan deze bodems uit lichte klei, terwijl ze in de laagtes uit zware klei bestaan. Op de rivierduin bij Worssum ligt een oud bouwland met een enkeerdgrond.
Relatie met cultuurhistorie en archeologie
- De hoge en droge rivierduin op een oude rivierbank bij Worssum was geschikt voor bouwlanden. Hier zijn enkeerdgronden ontstaan door eeuwenlange bemesting van een dik humushoudend dek, het zogenaamde potstalmest dat gevormd werd met behulp van plaggen.
- Restgeulen zijn nu in gebruik als sloten.
Verder lezen
- Buitenhuis, A., & Wolfert, H. P. (1988). Geomorfologische kaart van Nederland: schaal 1: 50.000: Toelichting op kaartblad 46 Gennep. Pudoc, Wageningen.
- Gonggijp, G. P. (1988). Gea-objecten van Gelderland. Leersum, Rijksinstituut voor natuurbeheer, RIN-rapport, 88, 64.
- Pons, L. J. (1957). De geologie, de bodemvorming en de waterstaatkundige ontwikkeling van het Land van Maas en Waal en een gedeelte van het Rijk van Nijmegen. Wageningen University and Research.
Overlap met eerder genoemd aardkundig erfgoed
- GEA-object: -
- Van Beusekom (2007): -
Zie ook
Aardkundig erfgoed- Aardkundig erfgoed/Rivierduinen Wijchen (bestaat nog niet)
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 22 mei 2026 om 02:06.