Uiterwaarden Maas Balgooij - Woudrichem

Overzicht aardkundig erfgoedKaart: Aardkundig Erfgoed

Samenvatting

Uiterwaarden met kenmerkend kronkelwaardreliëf langs de Maas en de afgedamde Maas.

Aardkundig fenomeen (primair)

kronkelwaardreliëf

Overige aardkundige fenomenen

meanderruggen en -geulen, oeverwal

Periode(s)

• Holoceen

Gevormd door

mens, rivieren

Kenmerkendheid

• Uiterwaarden met kenmerkend kronkelwaardreliëf.

Ontstaansgeschiedenis

De Maas stroom sinds het Holoceen op deze plek en is in de middeleeuwen bedijkt. Sindsdien kan sedimentatie vrijwel alleen plaatsvinden tussen de dijken in de uiterwaard. Hier zijn geulen (strangen) en (kronkelwaard)ruggen gevormd.

Een grote verandering is de grootscheepse normalisatie van de rivieren vanaf de 2^e helft van de 19^e eeuw, waarbij de geulen versmald en verdiept werden. Op deze manier werd de bevaarbaarheid en waterveiligheid vergroot. De geul lag nu ook binnen de dijken volledig vast, alleen tijdens overstromingen kon nog sediment in de uiterwaarden worden afgezet. Het reliëf van geulen en banken is in de 20^e eeuw zeer sterk aangetast door kleiwinning. De kronkelwaardgeulen zijn het diepste uitgegraven, deze zijn deels nog te herkennen in het reliëf. De laatste jaren is een groot deel van het gebied verder uitgegraven voor zandwinning, waterveiligheid en natuurontwikkeling. Hierdoor is het oorspronkelijke reliëf minder goed herkenbaar.

Huidige aardkundige processen

Tijdens hoogwater vindt nog actieve sedimentatie plaats in het gebied. Ook treedt er nog kwel op vanuit de rivieren. Langs de geul verwaait kaal zand bij laagwater tot duintjes.

Bodems en waterhuishouding

De bodems van de oeverwallen bestaan vooral uit kalkhoudende poldervaaggronden (zavel en lichte klei).

Relatie met archeologie en cultuurhistorie

• Voor de baksteenindustrie vond kleiafgraving plaats, vooral in de oorspronkelijke geulen en strangen.

Verder lezen

• Cohen, K. M., Stouthamer, E., Hoek, W. Z., Berendsen, H. J. A., & Kempen, H. F. J. (2009). Zand in banen: zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel.
• Middelkoop, H. (1997). Embanked floodplains in the Netherlands. Netherlands Geographical Studies, 224, 341.
• Willemse, N.W. (2016). Ruimte voor de Rivier. Archeologische monumentenzorg langs de grote rivieren 2000-2015, Publicatie in opdracht van het Programmabureau Ruimte voor de Rivier van Rijkswaterstaat, Utrecht.

Overlap met eerder benoemd aardkundig erfgoed

• GEA-objecten: -
• Van Beusekom 2007: De Keent (NB 26), Diedense uiterwaard (NB20), GL 72 (onbenoemd), Alemsche Waard (GL 16), GL 77 (onbenoemd), De Doornwaard (GL 18), GL 78 (onbenoemd)

Zie ook

Artikelen

• Kronkelwaarden

Hoort bij deze thema's

• Landschap
• Aardkundig erfgoed

Trefwoorden

Maas, uiterwaarden

Begrippen

uiterwaarden

Specialist(en)

• Harm Jan Pierik

---