Veenrest De Nes

Overzicht aardkundig erfgoedKaart: Aardkundig Erfgoed

Samenvatting

Ten oosten van Ilpendam, in de droogmakerij de Purmer, ligt de veenrest De Nes. In dit gebiedje is het veen nooit afgekalfd, zoals in de rest van de droogmakerij het wel geval is. Deze veenrest heeft een afwijkende verkavelingsstructuur ten opzichte van de droogmakerij.

Aardkundig fenomeen (primair)

veenrest

Periode(s)

• Holoceen

Gevormd door

veenvorming

Kenmerkendheid

• Veenrest De Nes is een van de weinige veenresten in een droogmakerij in Noord-Holland, net zoals veenrest Kruisoord.

Ontstaansgeschiedenis

De vorming van veen

Toen ongeveer 5000 jaar geleden aan de westkust van Nederland de strandwalvorming begon, begon het getijgebied achter de kust te verzoeten en trad veenvorming op. Aanvankelijk vormde zich laagveen, uiteindelijk vormden lokaal ook hoogveenkoepels. In het veengebied vormden lokaal ook meertjes, die soms in de loop van de tijd groter werden. Uiteindelijk leidde dit tot de vorming van grote binnenmeren, waaronder de Purmer. Mogelijk heeft de ontginning van omliggende veengebied vanaf de 11e eeuw aan deze meervorming bijgedragen. Hierbij daalde de bodem en werd het kwetsbaarder voor afslag.

Ontstaan van de veenrest

Vanaf de 12e eeuw begon men met het bedijken van het gebied om het te beschermen tegen overstromingen vanuit de Zuiderzee. In de 17e eeuw werd de Purmer drooggelegd, waarbij een ringvaart werd aangelegd. Deze ringvaart omsloot ook de polder De Nes. Die voor de aanleg van de ringvaart, als landtong, deel uitmaakte van de veenpolders. Dit is te zien aan de verkavelingsstructuur van veenrest De Nes die anders is dan de Purmer polder. Anders dan veenrest Kruisoord, heeft veenrest De Nes geen hogere ligging dan de polder. Dit komt doordat het veen van De Nes inmiddels is weg geoxideerd.

Huidige aardkundige processen

Geen.

Bodems en waterhuishouding

De bodem van de veenrest bestaat uit moerige eerdgronden en vlierveengronden.

Relatie met archeologie en cultuurhistorie

• Door de aanleg van de ringvaart voor de drooglegging van de Purmer tussen 1618 en 1622 ontstond het veenrest De Nes.

Verder lezen

• Swinkels, D., Timmerman, H. en Balsem, T. (2004) Bijlagerapport Actualisatie Intentieprogramma Bodembeschermingsgebieden (Ed B.B.i.o. Provincie Noord-Holland, afdeling Milieubeheer & Bodemsanering). De Straat Milieu-adviseurs B.V. Bijlagerapport
• Stichting van Bodemkartering. (1965) Bodemkaart van Nederland 1:50.000; Toelichting bij kaartblad Blad 25 Oost Amsterdam. DLO-Staring Centrum. Toelichting bodemkaart
• Gemeentebestuur (2019) Cultuurhistorische verkenning droogmakerij De Purmer/toezegging (lint)bebouwing Westerweg.
• Informatie over Ilpendam

Overlap met eerder benoemd aardkundig erfgoed

NH78 (De Nes, Ilperdam)

Tekst: Eva Barning (VU)

Zie ook

Aardkundig erfgoed

• Veenrest Kruisoord

Artikelen

• Panorama Landschap - Waterland en Zaanstreek
• Veengebieden (bestaat nog niet)

Hoort bij deze thema's

• Landschap
• Aardkundig erfgoed

Trefwoorden

Holoceen, veenrest

Specialist(en)

• Harm Jan Pierik

---