Ben Loerakker (1931-2021)

Introductie

De loopbaan van Ben Loerakker (Den Haag 1931-2021) begon bij het architectenbureau van Alexander Bodon (later DSBV). Hier werkte hij vanaf 1954 als hoofd tekenzaal en projectleider aan de totstandkoming van het beurzen- en evenementencomplex RAI Amsterdam. Deze werkervaring, gecombineerd met zijn avondstudies bouwkunde aan de Haarlemse HTS en de Academie van Bouwkunst in Amsterdam, was bepalend voor zijn ontwikkeling als architect.

Loopbaan

Loerakker speelde een belangrijke rol binnen de ontwikkeling van zijn vakgebied. Met Wiek Röling en Herman Hertzberger was hij als adviseur betrokken bij de Amsterdamse Raad voor Stedenbouw. In 1969 werd Loerakker bestuurslid van het Genootschap Architectura et Amicitia, in welke functie hij pleitte voor de democratisering van het besluitvormingsproces bij de Amsterdamse stadsvernieuwing. Na twee jaar voor zichzelf te hebben gewerkt sloot Loerakker zich in 1969 als vervanger van Joost Cannegieter aan bij het bureau Verster Dijkstra & Cannegieter, dat werd voortgezet als Architectengroep VDL. In 1975 was Loerakker de centrale figuur in de samenwerking met Kees Rijnboutt en Hans Ruijssenaars (LRR) en later Gert-Jan Hendriks (LRRH). In de jaren negentig versterkten Dick van Gameren en Bjarne Mastenbroek deze coöperatie die onder de naam Architektengroep LRRHVM werd voortgezet.

Kantongerecht Amsterdam

In zijn nieuwe werkkring ontwierp hij het nieuwe kantongerechtsgebouw aan de Parnassusweg in Amsterdam (1975). Het strakke, in béton brut opgetrokken gebouw, dat de monumentale grandeur van een klassiek gerechtsgebouw mist, wordt als zijn belangrijkste werk beschouwd. Tussen 1984 en 1990 realiseerde Loerakker een uitbreiding van het gerechtsgebouw, waar alle zittingen van het arrondissement Amsterdam plaatsvonden. Deze uitbreiding werd in 2016 afgebroken om plaats te maken voor nieuwbouw door het Rotterdamse bureau Kaan Architecten. Het hoofdgebouw werd in 2013 een gemeentelijk monument. In 2024/5 wordt het in opdracht van de Hartwig Foundation, door architect Rem Koolhaas getransformeerd tot museum van hedendaagse kunst.

Stadsvernieuwing

Loerakker heeft met een aantal woningbouwprojecten veel bijgedragen aan de Amsterdamse stadsvernieuwing. Hij ontwierp wooncomplexen in de Kinkerbuurt waar hij, om cityvorming tegen te gaan, met behoud van buurtstructuur en bewonerssamenstelling streefde naar een gefaseerde verbetering streefde. Hij was ook betrokken bij de ontwikkeling van Almere en Lelystad en ontwierp winkelcentra en politiebureaus door het hele land.

Menselijke maat

Loerakkers ontwerpopvattingen waren gericht op de menselijke maat, vanuit de overtuiging dat iedereen betaalbaar en goed moest kunnen wonen. Zijn ontwerpen waren eenvoudig en strak, maar zonder de eentonigheid waartegen destijds in de architectuur werd geageerd. Hij hanteerde bij het schakelen van meerdere woningen een heldere structuur, waarbinnen hij varieerde met L-vormige grondplannen, gelaagde buitengevels, balkons, trappen en galerijen. De structuur stond bij hem boven de vorm.

Onderwijs

Door de economische crisis en prijsstijgingen stortte de bouwsector in de jaren tachtig in, wat een terugloop in opdrachten en een afslanking van het bureau tot gevolg had. Loerakker bleef actief in het architectuuronderwijs. Hij doceerde aan de Academies van Bouwkunst in Amsterdam en Rotterdam en de Technische Universiteit Eindhoven. Na zijn pensionering in 1996 bleef hij betrokken bij enkele projecten van het bureau, waaronder het ontwerp voor een hotel op IJDock in Amsterdam (2013).

Objecten

Kantongerecht Parnassusweg, Amsterdam (1970-1975).
Woongebouw Zeeburgerdijk, Amsterdam (1976).
Stadsvernieuwing Kinkerstraat, Amsterdam (1972-1980).
Scholeneiland, Geuzenveld-Slotermeer, Amsterdam (1985-1987).
Ouderenwoningen Koningshof, Van ’t Santstraat in Nijmegen (1992-1996).

Bronnenlijst

Schilt, Jeroen, Gameren, Dick van, Ben Loerakker: Architect: Eerst structuur dan de vorm (Rotterdam 1996).
'Architect Ben Loerakker (1931-2021) was van de menselijke maat', Architectenweb (13-01-2021), geraadpleegd 12 juni 2024.
'Ben Loerakker', amsterdamopdekaart, geraadpleegd 12 juni 2024.

Dit artikel is geschreven door Eva Villanueva.

Zie ook

Artikelen

Post 65 (1965-1990) - De jongste rijksmonumenten van Nederland

Hoort bij deze thema's

Begrippen

architecten, kantongerechten, stadsvernieuwing, Post 65 en wederopbouw

Personen

Ben Loerakker

Specialist(en)

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.