Assen - Kerkhofslaan ongenummerd - Complex Noorderbegraafplaats

(468938) monumentenregister Complexnummer: 468938

Introductie

Complex bestaande uit het toegangshek en twee gietijzeren grafmonumenten op de Noorderbegraafplaats.

Historie

Van oudsher werden de doden uit de regio van Assen begraven in en rond de kerk van Rolde. Na de Reformatie ontstond er rond het voormalige kloostercomplex Maria in Campis in Assen een kleine nederzetting. Aangenomen wordt dat vanaf de Reformatie daar op het voormalige kloosterkerkhof werd begraven door de lokale bevolking. De abdijkerk was lang bouwvallig, maar waarschijnlijk werd er na het herstel in 1662 begraven door diegenen die het zich konden veroorloven. Halverwege de achttiende eeuw raakte het kloosterkerkhof vol en werd er in 1760 een nieuw kerkhof in gebruik genomen op de plek waar later het Paleis van Justitie aan de Brinkstraat werd gebouwd. De welgestelden lieten zich echter nog steeds in de Abdijkerk begraven.

In 1818 verzocht gouverneur Petrus Hofstede het stadsbestuur uit te kijken naar een nieuw kerkhof, aangezien het huidige kerkhof niet meer voldeed. Niet alleen was er wateroverlast, het kerkhof was bijna vol. Intussen was men onder invloed van de Fransen ook tot inzicht gekomen dat het begraven in de kerk niet meer adequaat was. Een commissie maakte de keuze om in het Asserbos een begraafplaats aan te leggen, ondanks dat onderzoek aantoonde dat het het terrein niet geschikt was vanwege de hoge grondwaterstand.

Een eerste plan voor de begraafplaats werd vanwege de beperkte omvang afgekeurd door de provincie. Uiteindelijk werd in 1821 een plan gepresenteerd waarbij de begraafplaats was opgedeeld in zes perken. Op de noordoostelijke hoek stond een poortgebouw geprojecteerd. Omdat het oude kerkhof niet werd verkocht, waren er onvoldoende inkomsten voor de bouw van een poortgebouw en werd een alternatieve ingang geprojecteerd aan de oostkant, ter hoogte van de centrale laan over de begraafplaats. Dat najaar werd een aanvang gemaakt met de aanleg van de begraafplaats. En op 1 januari 1823 werd de begraafplaats in gebruik genomen. Weduwe Jantje Mennega-Harms werd hier als eerste begraven. Op de begraafplaats werden de armen begraven, maar zijn ook de grafmonumenten te vinden van burgemeesters, gouverneurs, de presidenten van de rechtbank en andere notabelen zoals dominees.

De begraafplaats hield de naam Nieuwe Kerkhof tot 1892, toen de Zuiderbegraafplaats werd aangelegd. Het Nieuwe Kerkhof kreeg toen de naam Noorderbegraafplaats.

In 1994 zijn op de begraafplaats drie onderdelen aangewezen als rijksmonument, te weten het hekwerk (468939), het grafmonumenten voor de familie Brumsteede (468940) en dat van de familie Van Bulderen (468941).

Bronnen en verwijzingen

• Bibliotheek RCE Publicatie(s) over dit complex
• Monumenten in Nederland (1996-2006) Redmer Alma, Sabine Broekhoven, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Drenthe – Assen (2001), p. 79

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Assen (Uitbreiding)

Specialist(en)

• Leon Bok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---