Middelstum - Bij Oosterburen 1 - Complex Ewsum

(515606) monumentenregister Complexnummer: 515606

Introductie

Dubbel omgracht terrein met ronde hoektoren als laatste overblijfsel van de hoofdburcht van het in 1863 afgebroken laatmiddeleeuwse kasteel Ewsum.

Afb. 1 De resterende, uit 1472 daterende hoektoren van het kasteel Ewsum vanuit het zuiden. Beeldbank RCE, foto door C.S. Booms, 2006, CC BY-SA 3.0

Geschiedenis

De vroegste vermelding van de naam Ewsum dateert uit 1371 met de vermelding van Eno of Evo Ewesma. Deze familie heeft het kasteel vermoedelijk rond 1350 gebouwd. In het begin van de 15de eeuw is het kasteel vermoedelijk deels verwoest in de strijd tussen de Schieringers en de Vetkopers. Menneke van Ewsum liet in 1439 en 1442 herstelwerkzaamheden uitvoeren. In de periode 1509-1510 is door Wigbold van Eswum opnieuw oorlogsschade hersteld. Johan Lewe liet de borg ingrijpend verbouwen. In 1863 wordt het kasteel van jhr. E.J. Lewe van Middelstum gekocht om te worden afgebroken.

Omschrijving

Het kasteel Ewsum is vermoedelijk rond 1350 gebouwd. Hoe het kasteel er toen uitzag is niet bekend. Vermoedelijk ging het om een eenvoudig omgracht steenhuis dat wellicht nog zichtbaar is op de oudste afbeeldingen. In de 17de eeuw was dit steenhuis uitgegroeid tot een complex van verschillende bouwvolumes, gegroepeerd rondom een traptoren. In 1472 was daar nog een grote ronde hoektoren, een geschutstoren, aan toegevoegd.

Rond 1650 is een deel van het complex afgebroken en is het noordelijke deel, achter de traptoren, verbouwd tot U-vormig landhuis, waarbij de toren aan drie zijden vrij kwam te staan. In 1862 is het westelijke schathuis gesloopt en in 1863 zijn traptoren en landhuis afgebroken en is alleen de ronde hoektoren uit 1472 gehandhaafd.

Omgeving

Buiten de binnenste gracht bevindt zich aan de zuidzijde een schathuis aan de oostzijde van het voorplein. Hier is in 1932 een schuur tegenaan gebouwd.

Bronnen en verwijzingen

• Beeldbank RCE Meer afbeeldingen van dit rijksmonument
• Formsma, W.J., R.A. Luitjens-Dijkveld Stol en A. Pathuis, De Ommelander Borgen en Steenhuizen, Assen 1973, 259-270.
• Kooi, P.B., ‘De ontwikkeling van de borg Ewsum bij Middelstum (Gr.)’, in: Paleo-aktueel, 4(1993), 149-153.
• Wobbes, Reint, Ewsum. De borg en zijn bewoners, Middelstum 2019.

Zie ook

Monumenten

• Middelstum - Bij Oosterburen 1 - Ewsum
• Middelstum - Bij Oosterburen 1 - Historische tuin- en parkaanleg
• Middelstum - Oosterburen 1 - Schathuis
• Middelstum - Oosterburen 1 - Schuur
• Middelstum - Bij Oosterburen 1 - Hekpalen

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Rijksmonumenten - Kastelen, landhuizen en parken

Hoort bij deze thema's

• Monumenten
• Kastelen, landhuizen en parken

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---