Oud Gastel - Dorpsstraat 42 - Complex Mastboomhuis
Complexnummer: 521523
Introductie
Het Mastboomhuis is een zeer authentiek ensemble dat 3 generaties bewoning toont met de complete inboedel tot in de kleinste details – alsof de laatste bewoner net de deur achter zich heeft dichtgetrokken.
Auteur: Mark Buijs
Deze tekst is afkomstig van de niet meer bestaande website Monumentale Interieurs (monumentaleinterieurs.nl) en dateert uit circa 2019. Het platform Monumentale Interieurs was onderdeel van het Programma Interieurs (2015-2019) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Heeft u aanvullingen of verbeteringen? U kunt op deze kennisbank reageren via het reactieformulier.
Voornaam woonhuis
In 1874 laten bierbrouwer Petrus Mastboom en zijn vrouw Adriana Gillis een voornaam woonhuis ontwerpen door de plaatselijke architect Floor van der Vaart. Het huis is bij de bouw onderdeel van een groter complex met onder andere een bierbrouwerij, schuren, een uitgestrekte tuin, boomgaard en weiland. In 1904 betrekt hun zoon Anton Mastboom het huis met zijn kersverse echtgenote Marie Brosens. In 1907 krijgen zij een zoon, Henri Mastboom. Hij woont er samen met zijn ouders en later alleen, tot hij in 1999 overlijdt.
Bevroren staat
Bij aankomst lijkt het alsof het huis decennialang niet onderhouden is. Her en der is de verf van de muren gebladderd, de vlakken boven de radiatoren ogen vuil, de stucplafonds vertonen scheuren en donkere banen. De waslaag van de secretaire is verbleekt, behalve bij de ladetrekkers, waar de afwerking juist erg vervuild is. Maar de staat van verwaarlozing is slechts schijn. Alles is bewust geconserveerd zoals Henri het bij zijn overlijden achterliet; niets is mooier gemaakt dan het was. De bevroren staat maakt dit woonhuis uniek. Onder leiding van architect Arjan Oosterhof werd het huis als het ware bevroren in de tijd, waarbij het verval van dat moment werd gefixeerd, een benadering die in Nederland niet eerder was vertoond.
Rijk Rooms leven
Na de voordeur stap je een voorbij rijk Rooms leven in. Het begint met een statige, lange gang en een bijzondere spiltrap. Rechts is de voorname ontvangstkamer met onder meer een stucplafond met polychromie – schilderwerk in vele kleuren, Mechelse kasten en ander fraai meubilair. In het kabinet, aan de deuren hangend, zien we veters met oude facturen. Daarachter ligt een kleiner vertrek dat als kantoor dienst deed. In deze ruimte staan nog de brandkasten. Links van de gang bevindt zich de salon. Dan volgt een dienkamer, die later als slaapkamer in gebruik is genomen en waar Henri’s sterfbed staat.
Huishouding
De keuken en bijkeukens hebben nog hun oorspronkelijke inrichting met schouwen, een pomp, potten en pannen. Vandaar bereik je de kelder met twee ruimtes, voor het huishouden en voor de wijnvoorraad.
Op de 1ste verdieping herhaalt de indeling zich met slaapkamers, studeerkamer, linnenkamer en op de zolder van de achterbouw een dienstbodekamer. Bovenin het huis bevindt zich een grote bergzolder. De schuur herbergt grote voorraden brandstoffen, bouwmaterialen en allerlei spullen ‘die nog eens van pas zouden kunnen komen’ en Henri’s laatste auto, een Opel Kadett uit 1976, waarmee hij zijn pachters bezocht.
Indringende beleving
Henri wist goed wat hij wilde en legde dat vast in een testament. De wijze waarop hij de nalatenschap van zijn ouders beheerde en na zijn dood achterliet, moest door een stichting voortgezet worden. Het behoud van het huis is door De Mastboom-Brosens Stichting zoveel mogelijk in deze geest uitgevoerd.
Dit leidt tot een bijzonder indringende beleving bij een bezoek. Het is werkelijk alsof de oude man het huis heel even heeft verlaten. Alle roerende zaken bevinden zich nog in dezelfde staat en op dezelfde plaats als bij zijn overlijden, inclusief persoonlijke bezittingen als zijn kleding, kunstgebit, de kakstoel en het sterfbed. Alles is bewaard gebleven, van kasten vol glaswerk en servies, tot stapels papieren op tafels, en rommel in de schuur. De klokken zijn volgens de oude traditie stilgezet op het tijdstip van overlijden. Niets is mooier gemaakt dan het was.
Bronnen en verwijzingen
- Bibliotheek RCE Burkom, F. van, K. Gaillard, E. Koldeweij e.a. (Red.) (2001). Leven in toen. Vier eeuwen Nederlands interieur in beeld. Amsterdam–Zwolle: Stichting Manifestatie Historisch Interieur
- Grosfeld, J. (2016). Tegen de tijd. Breda: De Mastboom-Brosens Stichting
Zie ook
Monumenten- Oud Gastel - Dorpsstraat 42 - Mastboomhuis
- Oud Gastel - Bij Dorpsstraat 42 - Schuur
- Oud Gastel - Bij Dorpsstraat 42 - Tuinmanswoning
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 31 jul 2025 om 02:03.