Eigenschap:Omschrijving
Type eigenschap
:
Tekst
Geldige waarden
:
Meerdere waarden toegestaan
:
Nee
Weergave op formulieren
:
Tekstvak
Initiële waarde
:
Verplicht veld
:
Nee
Toelichting op formulier
:
Bevat de tekst van het kennisitem
Subeigenschap van
:
Geïmporteerd uit
:
Formatteerfunctie externe URI
:
Klik op de button om een nieuwe eigenschap te maken:
'
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517226 Rijksmonument 517226].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517227 Rijksmonument 517227].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517225 Rijksmonument 517225].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517229 Rijksmonument 517229].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517228 Rijksmonument 517228].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/517186]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517187 Rijksmonument 517187].</div> +
==Reden van afvoeren==
In het besluit d.d. 10 juni 2022, zaaknummer 1273131 is te lezen dat de boerderij is afgevoerd omdat:
<q>Ik heb vastgesteld dat het rijksmonument als zodanig is tenietgegaan. De monumentale waarden zijn door sloop niet meer aanwezig.
Op 4 juni 2018 is door de gemeente Dongen vergunning verleend voor sloop van de bouwvallige boerderij. De daadwerkelijke sloop heeft nog enkele jaren op zich laten wachten. In februari 2022 is de boerderij gesloopt.</q>
===Registeromschrijving===
De registeromschrijving luidde:
====Inleiding====
Voormalige BOERDERIJ uit het midden van de 19de eeuw, opgetrokken in Ambachtelijk-Traditionele stijl, nu woonhuis. De boerderij ligt in de kern van 's-Gravenmoer op een rechthoekig perceel gescheiden door de 's-Gravenmoerse Vaart, een oude turfvaart. Het perceel is door een vaste brug verbonden met de lintbebouwde weg.
====Omschrijving====
De eenlaagse boerderij met zolderverdieping heeft een rechthoekige plattegrond en een rieten zadeldak met aan de achterkant een wolfeind. De nok ligt loodrecht op de weg. Het woongedeelte bevindt zich in het westelijke en het bedrijfsgedeelte in het oostelijke deel van de boerderij. De topgevel aan de weg heeft een kleine getrapte bekroning voorzien van een gemetselde makelaar. Op de begane grond heeft de gevel twee en op de verdieping een schuifvenster. Ze hebben een zesruits-roedenverdeling met een verbrede middenstijl. In de rechterzijgevel bevindt zich de voordeur met een bovenlicht waarin een vijftienruits-roedenverdeling. Aan de voorkant in de linkerzijgevel een half schuifvenster met luik. Het opgaand werk bestaat uit grijsvertinde gele handgevormde baksteen gemetseld in kruisverband voor het woongedeelte en een houtskelet bekleed met gepotdekselde delen voor het bedrijfsgedeelte van de boerderij. De indeling van de boerderij is grotendeels ongewijzigd. Zij bevat een kelder met opkamer, een grote schouw in de herd en in de woonkamer tussen bedsteden een houten gesneden schoorsteenmantel. Het bedrijfsgedeelte is driebeukig. Het heeft drie gebinten.
====Waardering====
De boerderij is van algemeen belang. Het gebouwtje heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van de landbouw in de Langstraat en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de keuterboerderij. Het is als gaaf voorbeeld van een kleine kortgevelboerderij uiterst zeldzaam geworden.
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/517232 Rijksmonument 517232].</div> +
==Besluit==
Omschrijving van het besluit, toelichting en overige gegevens.
Gemeente Hilversum ongenoemd in documenten. +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/complexen/520837 Rijksmonumentencomplex 520837].</div>
==Geschiedenis==
Tijdens de ontginning van ’s-Graveland vielen Benedictus Schaek twee kavels toe. Op een van deze twee kavels bouwde hij zijn buitenplaats Boekesteijn. De andere kavel verkocht hij aan Adriaan Dircksz. Sperwer. Aan hem ontleent de buitenplaats haar naam: Sperwershof. Het betreft een rechthoekige kavel dat aan alle zijden wordt begrensd door kavelsloten.
Op buitenplaats Sperwershof staat geen rijksmonumentaal hoofdhuis meer. Dit oude hoofdhuis werd afgebroken rond 1885. Over deze periode is helaas weinig bekend. Uit de zeventiende eeuw dateert nog wel de moestuin in de zuidwestelijke hoek van de buitenplaats. Deze moestuin wordt aan drie zijden omgeven door smalle sloten. Aan de noordzijde van de moestuin staat een rood bakstenen achttiende-eeuwse tuinmuur met dam. De moestuin is anno 2026 nog altijd in gebruik als tuinderij met een theetuin, een bloembinderij en een natuurvoedingswinkel.
In 1702 kwam Sperwershof in handen van de heer van Ankeveen, de Amsterdammer Adrianus Godefridus de Wael. Later in de achttiende eeuw was Jan Bernd Bicker (1733-1774, niet de politicus) de eigenaar van de buitenplaats. Hij verbleef hier ’s zomers met zijn vrouw Catharina Boreel.
Aan het begin van de negentiende eeuw kocht jonkheer Pieter Samuël Dedel (1766-1851) Sperwershof. Na zijn overlijden kwam de buitenplaats via vererving toe aan de familie Roëll. Het oude hoofdhuis werd omstreeks 1885 afgebroken en vervangen door een nieuwe villa met bijbehorend koetshuis. Ook deze negentiende-eeuwse villa werd na 1946 afgebroken. Op Sperwershof staan nog enkele bijgebouwen uit deze negentiende-eeuwse periode: een voormalige koetsierswoning met houten schuur, een tuinmanswoning en een dienstwoning. Deze bijgebouwen liggen allen aan de zuidzijde van de buitenplaats en vormen een ensemble in een eenvoudige ambachtelijk-traditionele bouwstijl. De gevels zijn opgetrokken uit rode bakstenen en alle bijgebouwen hebben één bouwlaag.
Uit dezelfde periode dateren nog enkele andere onderdelen van de buitenplaats. Langs de noordelijke kavelsloot ligt een kademuur uit 1880. In de hardstenen hoekblokken is aan de slootzijde dit jaartal aangebracht. Via twee gemetselde trappen in deze kademuur werd tot circa 1918 twee keer per jaar een groot deel van de huisraad van en naar Amsterdam gebracht. De kademuur is hiermee een voorbeeld van het praktisch gebruik van de buitenplaatsen en de verbintenis tussen Amsterdam en de buitenplaatsen in ‘s-Graveland.
Aan het Noordereinde bevindt zich een toegangshek uit de tweede helft van de negentiende eeuw over de westelijke kavelsloot. Dit ijzeren toegangshek staat op een rode bakstenen dam uit de achttiende eeuw. Deze dam gaf in de achttiende eeuw de toegang tot Sperwershof vanaf het Noordereinde. De rechte beukenlaan herinnert nog aan de oorspronkelijke oprijlaan van het achttiende-eeuwse huis. Aan de zuidwestzijde van Sperwershof staat eveneens een toegangshek uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Dit hek geeft toegang tot de moestuin vanaf het Ankeveensepad. Ook dit toegangshek staat op een achttiende-eeuwse dam. Het ijzeren spijlenhek bestaat uit een draaivleugel tussen twee vaste zijvleugels die zijn verankerd in natuurstenen blokken. Het hek is afgewerkt met ornamenten van Franse lelies.
In 1888 gaf baron Roëll opdracht aan tuinarchitect Hendrik Copijn (1843-1923) om een tuinaanleg in Engelse landschapsstijl te ontwerpen. Deze aanleg is grotendeels bewaard gebleven. Copijn ontwierp een stelsel van slingerende paden, besloten beplantingen en vergezichten over open gazons met boomgroepen bestaande uit coniferen, beuken, eiken, esdoorns, kastanjes, acacia’s en rododendrons. Tussen 1946 en 1947 liet de familie Roëll het hoofdhuis uit 1885 afbreken en werden op de vrijgekomen plek twee nieuwe villa’s gebouwd. Deze naoorlogse huizen hebben geen monumentale status, maar hebben door hun situering wel een belangrijke positie binnen de aanleg van de buitenplaats behouden.
Deze naoorlogse aanpassingen geven Sperwershof haar huidige aangezicht. Hierdoor is de park- en tuinaanleg van de buitenplaats van west naar oost te onderscheiden in drie compartimenten. Deze compartimenten worden letterlijk van elkaar gescheiden door noord-zuid liggende kavelsloten. 1: aan de westzijde de deels ommuurde moestuin, omgeven door smalle sloten; 2. In het midden de parkaanleg van Copijn uit 1888, gesitueerd rond de twee naoorlogse villa’s; 3. Aan de oostzijde een terrein met volkstuinen.
Als een van de weinige buitenplaatsen in ’s-Graveland is Sperwershof anno 2026 nog steeds in particulier bezit. Hiermee is de oorspronkelijke functie van deze buitenplaats nog altijd behouden.
==Geschiedenis==
Tijdens de ontginning van ’s-Graveland verwierf de Amsterdamse bierbrouwerszoon Abel Mathijsz. Burgh (1579-1646) perceel 4, 5 en de helft van 3. Waarschijnlijk bestond de eerste aanleg uit een boerderij met herenkamer of ‘zomerhuis’ met stallen, schuren en een hooiberg. In 1646 stierft Burgh kinderloos en werd zijn bezit verdeeld onder zijn nichten en neven. Gerard Schaep erfde één vijfde deel en bracht vervolgens door uitkoop de gehele buitenplaats in zijn bezit. Ook breidde hij de buitenplaats uit door grondaankopen aan de oostzijde op Ankeveens grondgebied. Vermoedelijk kreeg de buitenplaats in deze periode de naam Schaepenburgh.
Via huwelijk en vererving kwam Schaepenburgh na 1725 in bezit van Jan Bernd Bicker (1695-1750) en zijn vrouw Johanna Sara Pels. Onder het echtpaar Bicker-Pels kende Schaepenburgh een bloeiperiode en functioneerde het als representatieve buitenplaats voor het ontvangen van voorname gasten. Het echtpaar liet het hoofdhuis moderniseren en uitbreiden met een zeshoekige tuinkamer aan de achterzijde. Ten weerszijde van het voorplein werden gespiegeld een oranjerie en koetshuis gebouwd. Daarnaast lieten zij de formele tuinaanleg aanzienlijk uitbreiden met het cirkelvormig gazon op het voorplein en de zogeheten Brede Laan (1750). Ook lieten zij kassen, een vinkenbaan, bossen, een menagerie, een boerderij met wei- en hooilanden en een slangenmuur aanleggen. Deze slangenmuur (circa 1735) staat bij de moestuin ten noorden van het hoofdhuis. Het is de hoogste nog bestaande slangenmuur van Nederland. Tegen de achterste slangenmuur werd in de negentiende eeuw een muurkas gebouwd.
Na het overlijden van Johanna Sara Pels werd Schaepenburgh vererfd en wisselde het vervolgens meermaals van eigenaar. In 1818 werd Schaepenburgh geveild en verkregen Jhr. Willem van Loon en zijn echtgenote jkvr. Anna Louise Agatha van Winter (1793-1877) de buitenplaats. Het echtpaar gaf architect-aannemer Johannes van Straaten (1781-1858) de opdracht om het hoofdhuis grondig te verbouwen en te vergroten. Het huidige hoofdhuis is het resultaat van deze verbouwing en vergroting. Het hoofdhuis is rechthoekig van vorm, heeft twee bouwlagen, een kelder en een met pannen gedekt schilddak met hoekschoorstenen. De voorgevel is gepleisterd en is zeven traveeën breed. In de middenrisaliet bevindt zich een portico met Ionische zuilen. Hierboven bevindt zich een balkon. De vensters zijn uitgevoerd in Empirestijl met persiennes. Van het negentiende-eeuwse interieur zijn weinig elementen bewaard gebleven.
Tegelijkertijd met het hoofdhuis werden het koetshuis en de oranjerie verbouwd. Zij vormen op het voorplein een architectonische eenheid met het hoofdhuis. Het koetshuis is nagenoeg vierkant, heeft één bouwlaag en heeft een met pannen gedekt schilddak. De gevels zijn afgewerkt met sierbepleistering in de vorm van natuursteenblokken met rusticawerk. Ook van het interieur van het koetshuis zijn weinig interieuronderdelen bewaard gebleven. Alleen een wand met zadel- en tuigkast, een deur en een kleinere wandkast herinneren aan de oorspronkelijke functie van het koetshuis. De vorm en afwerking van de oranjerie zijn vrijwel gelijk aan die van het koetshuis. Ook van het interieur van de oranjerie zijn weinig tot geen historische interieurelementen bewaard gebleven.
J.D. Zocher Jr. maakte voor het echtpaar Van Loon-Van Winter rond 1818 een ontwerp voor de inrichting van een landschappelijke parkaanleg. Hierbij behield Zocher enkele formele achttiende-eeuwse elementen waaronder de ‘Brede Laan’, de cirkelvormige aanleg op het voorplein en de slangenmuur. Hij creëerde een aanleg met een vijver met slingerend water, slingerpaden, groene velden, boomgroepen en zichtlijnen vanuit het hoofdhuis. Een van deze zichtlijnen is gericht op het neoclassicistische tuinhuis annex biljartkamer, genaamd het Capitool (omstreeks 1820). Het Capitool heeft een klassiek tempelfront met Ionische gekoppelde houten zuilen voor een driezijdige uitbouw. Na een brand in 2002 is het tuinhuis volledig afgebrand en weer opgebouwd. Overige elementen die werden aangelegd in de parkaanleg zijn de ijskelder, de rondboogbrug met ijzeren toegangshek, twee houten bruggen over het slingerwater en een houten schuur (circa 1850). De ijskelder is in de aanleg te herkennen als een begroeide heuvel.
Anna Louise Agatha van Winter bleef op Schaepenburgh wonen tot haar overlijden in 1877. Daarna werd de buitenplaats verkocht aan mr. Cornelis Dedel, ook eigenaar van Boekesteijn. Hij behoedde de buitenplaats voor sloop. Na de Tweede Wereldoorlog verkocht de kleinzoon van Dedel de buitenplaats aan de N.V. Van Reekum Papier-Gepacy. Hiermee kwam een einde aan de particuliere bewoning op Schaepenburgh. Het bedrijf gebruikte de buitenplaats als conferentieoord en ontvangstgebouw.
In 1971 verwierf Natuurmonumenten Schaepenburgh. De buitenplaats fungeerde van 1976 tot 2020 als het hoofdkantoor van de organisatie. Vanaf 2020 wordt Schaepenburgh verhuurd aan externe gebruikers.
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/520837]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/526146 Rijksmonument 526146].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/520837]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/520838 Rijksmonument 520838].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/520837]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/520839 Rijksmonument 520839].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/523475]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/523816 Rijksmonument 523816].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/523475]].
</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/520831]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/520833 Rijksmonument 520833].</div>
In het laatste kwart van de achttiende eeuw werd begonnen met een parkaanleg in Engelse landschapstijl, waarin open plekken met weide- en bouwgrond werden afgewisseld. In de loop van de negentiende eeuw werd de landschappelijke aanleg met kronkelige vijverpartijen en slingerpaden verder naar het oosten toe uitgebreid. In de parkaanleg werden in deze periode aan de westzijde van het Noordereinde het koetshuis en de tuinmanswoning in eclectische stijl gebouwd. Rond 1900 werd er nog een blok van vijf dienstwoningen bijgebouwd. +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/526504]].
</div>
=='"`UNIQ--h-1--QINU`"'Kennis in monumentenregister==
<div class="attentie klein">
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/526513 Rijksmonument 526513].</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/521980]].
</div> +
=='"`UNIQ--h-0--QINU`"'Onderdeel van complex==
<div class="attentie klein">
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: [[Complexen/521980]].
</div> +
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 11 feb 2020 om 17:53.