Faro - Caribbean Netherlands
Dit artikel beschrijft één van de thema’s in de Uitvoeringsagenda Faro. Deze agenda vormde in de periode 2023-2026 de basis voor de Subsidieregeling Faro en de werkzaamheden van het Programma Faro.
Introductie
Het Verdrag van Faro geldt zodra het Nederlandse parlement het verdrag ratificeert ook voor Caribisch Nederland. De drie eilandbesturen en het ministerie van OCW sloten in het voorjaar van 2022 een Cultuurconvenant om de basisinfrastructuur voor cultuur op de eilanden te versterken. Het convenant was de start van een nauwere samenwerking van Bonaire, Sint Eustatius en Saba met het ministerie en haar rijksdiensten op een aantal onderwerpen, waaronder Faro. In Faro werd een kans gezien om een erfgoedbeleid vorm te geven dat vertrekt vanuit een integrale benadering en de erfgoedwaarden van de inwoners. Om van daaruit passende beheer- en beschermingsmaatregelen voor te stellen. Een aanpak die goed aansluit bij de situatie en cultuur van de Caribische eilanden en voor Europees Nederland belangrijke inzichten kan opleveren.
Ambities
In de uitvoeringsagenda zijn in 2022 twee aandachtsgebieden benoemd:
- Community based erfgoedbeleid: In lijn met het Cultuurconvenant wordt opgeroepen de eigen gemeenschappen te betrekken bij beleidsvorming en activiteiten vanuit een sterke bottom up benadering. Als specifiek voorbeeld wordt de Afrikan Burial Ground Alliance genoemd. Dit is een actiegroep die zich inzet om de Afrikaans-Caribische cultuur een volwaardige plek te geven in het cultuur- en erfgoedbeleid van Sint Eustatius en Nederland. Specifiek vraagt de groep aandacht voor een respectvolle omgang met begraafplaatsen van tot slaafgemaakten.
- Ondersteuning gemeenschappen: Voorzieningen die vanuit Europees Nederland worden gecoördineerd zijn vaak slecht toegankelijk voor erfgoedgemeenschappen op de eilanden. Organisaties, fondsen en kennisinstellingen in Europees Nederland hebben vaak geen duidelijk beeld van hun betekenis voor Caribisch Nederland. Een aantal cultuurfondsen werken om die reden bijvoorbeeld samen om hun zichtbaarheid en toegankelijkheid te verbeteren.
Initiatieven
Met de subsidieregeling Faro zijn in totaal 70 initiatieven gefinancierd die aansluiten bij de 16 thema’s en de daarbij vermelde ambities in de uitvoeringsagenda. In dit kader zijn ook een aantal initiatieven gefinancierd die bijdragen aan een beleidsverandering volgens het Verdrag van Faro op het thema 'Caribbean Netherlands'.
Anno 2026
Met de Faro Subsidieregeling zijn verschillende initiatieven ondersteund die aansluiten bij het in 2022 gesloten Cultuurconvenant en daaruit voortkomende cultuuragenda’s van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Deze initiatieven zijn zowel vanuit de inwoners geïnitieerd, als vanuit de lokale overheden. De bijdragen vanuit Faro maakten deel uit van een veel bredere beweging waarbinnen door de lokale overheden, instellingen en inwoners aan de drie agenda’s is gewerkt. Hieronder enkele positieve ontwikkelingen.
Bewustzijn, betrokkenheid en kennis
Er is sprake van toegenomen bewustzijn van, betrokkenheid bij en kennis over de eigen geschiedenis en culturele identiteit. Mede dankzij een groot aantal projecten waarin eilandbewoners zelf een belangrijke inbreng en stem hadden. Een voorbeeld hiervan zijn de eigen canons die de eilanden opstellen. Evenals de in 2026 gepubliceerde landschapsbiografieën voor Sint Eustatius en Saba en de eerste monumentaanwijzingen op Saba. Een belangrijke mijlpaal is de erkenning van UNESCO voor de Golden Rock en Godet begraafplaatsen op Sint Eustatius als ‘places of history and memory linked to enslavement and the slave trade’. Voor de Sint Eustatius Afrikan Burial Ground Alliance vormt de erkenning hopelijk een opmaat naar een betere bescherming en respectvolle omgang met begraafplaatsen van tot slaafgemaakten en andere overblijfselen die getuigen van hun aanwezigheid en leven op het eiland.
Constructieve dialoog
Er vinden constructieve gesprekken plaats over ambities, opgaven en dilemma’s rond erfgoed en een zoektocht naar bij de eilanden passende oplossingen. In het project Proteha Mi wordt bijvoorbeeld samen met de inwoners van Bonaire onderzocht welke archeologische vindplaatsen belangrijk zijn en hoe het best ermee kan worden omgegaan. In 2026 wordt bovendien de Monumentenwet BES geëvalueerd.
Verbeterde contacten
Ook zijn de contacten en samenwerking met de culturele infrastructuur in Europees Nederland verbeterd. Een voorbeeld is de intensievere samenwerking van de lokale overheden en gemeenschappen met de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed en met het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed. Ook organisaties als het Centrum voor Familiegeschiedenis en de ErfgoedAcademie bieden desgevraagd ondersteuning.
Meer aandacht vanuit culturele fondsen
Culturele fondsen hebben meer aandacht voor Caribisch Nederland en passen regelingen aan. Zo zijn in veel gevallen de eisen voor co-financiering vervallen en wordt internationale samenwerking ook vanuit het Caribisch perspectief bezien, bijvoorbeeld met de herkomstlanden van tot slaafgemaakten.
Nieuwe perspectieven
De vele initiatieven bieden ook voor Europees Nederland interessante perspectieven. Door de schaal van de eilanden is er als vanzelf een veel samenhangender kijk op erfgoed. Zo maken natuur, overgeleverde verhalen en spiritualiteit net zo goed deel uit van cultureel erfgoed als historische gebouwen en ambachten, waarbij het een het ander aanvult. Ook de relatie met andere beleidsdomeinen zoals welzijn en gezondheid wordt snel gelegd. Zo benoemt Saba in haar beleidsplan de traditie van eigen teelt als kans om de gezondheidssituatie te verbeteren.
Meer weten
- Uitvoeringsagenda Faro (p. 42-43).
- Cultuurcovenant 2022-2025, Ministerie van OCW - openbare lichamen Caribisch Nederland, Rijksdienst Caribisch Nederland.
- Cultuuragenda's Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, Rijksdienst Caribisch Nederland.
- Landschapsbiografieën Saba en Sint-Eustatius, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
- Godet Begraafplaats: Routes of Enslaved Peoples, UNESCO.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 14 jul 2026 om 02:07.