Faro - Internationaal
Dit artikel beschrijft één van de thema’s in de Uitvoeringsagenda Faro. Deze agenda vormde in de periode 2023-2026 de basis voor de Subsidieregeling Faro en de werkzaamheden van het Programma Faro.
Introductie
Het Verdrag van Faro is een internationaal verdrag. Het is opgesteld door de Raad van Europa en kan worden onderschreven door nationale overheden. De Raad van Europa vraagt landen te reflecteren op de verdragsbepalingen en die om te zetten in eigen beleid. Het verdrag bevat geen harde voorschriften. Ieder land vertaalt de verdragstekst daarom naar de eigen nationale situatie met eigen accenten. De Raad van Europa roept landen wel op om onderling kennis uit te wisselen over hun aanpak en thematisch samen te werken.
Dit concept ‘Eenheid in verscheidenheid’ komt ook terug in een specifieke verdragsbepaling waarin aandacht wordt gevraagd voor het gemeenschappelijk cultureel erfgoed van Europa. Het gaat dan bijvoorbeeld om objecten en collecties, structuren en landschappen, ambachten en gebruiken die samenhangen met een gedeeld Europees verleden. Maar het gaat ook om gedeelde opvattingen over sociale en democratische waarden. Dit gemeenschappelijk erfgoed wordt in het verdrag gezien als cultureel kapitaal waaruit de verschillende culturen van het moderne Europa zijn ontstaan. Het verdrag houdt dus geen pleidooi voor één uniforme Europese identiteit en wil ook niet de Europese cultuur verheffen boven andere culturen. Het Verdrag omarmt juist de diversiteit aan culturele verschillen. Het is volgens het Verdrag belangrijk om hierover met elkaar in gesprek te blijven om onderling begrip te bevorderen en conflicten te voorkomen.
Ambities
In de Uitvoeringsagenda Faro is in 2022 een tweetal aandachtsgebieden benoemd:
- Internationale dialoog en samenwerking: een oproep om de uitwerking van het verdrag te bestuderen en bediscussiëren samen met andere landen en met internationale erfgoedgemeenschappen. Bijvoorbeeld op bestaande internationale platforms voor kennisuitwisseling.
- Gemeenschappelijk erfgoed van Europa: De oproep om Europees erfgoed in te zetten als een gedeelde bron van herinnering, begrip, identiteit, cohesie en creativiteit, met respect voor onderlinge verschillen. Ook gedeelde idealen, beginselen en waarden behoren daartoe. Gemeenschappelijk erfgoed laat zien dat uit een geschiedenis van culturen die samenkomen eenheid in verscheidenheid kan ontstaan.
Initiatieven
Met de subsidieregeling Faro zijn in totaal 70 initiatieven gefinancierd die aansluiten bij de 16 thema’s en de daarbij vermelde ambities in de uitvoeringsagenda. In dit kader zijn ook een aantal initiatieven gefinancierd die bijdragen aan een beleidsverandering volgens het Verdrag van Faro op het thema 'Internationaal'.
Anno 2026
Anno 2026 hebben 26 landen het Verdrag geratificeerd. De afstemming binnen Europa krijgt op drie manieren vorm:
- De implementatie van het Verdrag van Faro is onderdeel van de reguliere agenda van de lidstaten die verenigd zijn in de Raad van Europa. Kennisdeling krijgt vorm door middel van (digitale) themabijeenkomsten, congressen en de onderlinge uitwisseling van methodieken.
- Er is een informeel netwerk van professionals die in diverse landen met Faro-doelstellingen werken, vaak op regionaal of lokaal niveau. Ook professionals uit landen die het verdrag (nog) niet getekend en/of geratificeerd hebben zijn hierin vertegenwoordigd. In dit netwerk wordt ook verkend of bijvoorbeeld een onderwijsinstelling of een stad (los van wat de nationale overheid doet) het verdrag kan onderschrijven. Activiteiten binnen het netwerk zijn bijeenkomsten, online sessies en een nieuwsbrief.
- Diverse Europese onderzoekers zijn actief met vraagstukken die samenhangen met het Verdrag van Faro. De afgelopen jaren is de RCE aanwezig en actief geweest bij diverse onderzoeks bijeenkomsten. De TU Delft organiseerde in 2024 samen met de Universidade do Porto (Portugal) de eerste Faro Convention International Conference. In 2025 ging op de conferentie van de European Association for Archeologists (EAA) een van de deelsessies over “Participatory approaches in archaeology and museums 20 years on from the Faro Convention’s Article 12”. Per 2026 is de RCE formeel lid van het onderzoeksnetwerk.
Kennisuitwisseling
Met de Faro Subsidieregeling zijn verschillende initiatieven ondersteund voor kennisuitwisseling rond gemeenschappelijk Europees erfgoed. De initiatieven over 'kermiserfgoed en historische klavierinstrumenten' bijvoorbeeld zoeken samen met partners in andere landen naar strategieën om dit erfgoed toekomstbestendig te maken. Kermisexploitanten behoren tot één van de laatste groepen in Europa met een nomadisch bestaan. Hun levenswijze en tradities staan echter onder druk, onder meer als gevolg van milieu- en veiligheidsregels. Het initiatief brengt vertegenwoordigers van verschillende landen samen voor een uitwisseling over knelpunten en oplossingen. Dit is ook het uitgangspunt voor het initiatief over historische klavierinstrumenten. Ambachten, collecties en archieven dreigen te verdwijnen, onder meer als gevolg van vergrijzing en gebrek aan intergenerationele overdracht en vernieuwing.
Internationale verbinding
Binnen het initiatief ‘Diaspora erfgoed in beweging’ staan drie erfgoedgemeenschappen centraal van postkoloniale migranten met een dubbele migratieachtergrond: Hindostanen, Javanen en Peranakan Chinezen. Hun erfgoedpraktijken behoren tot het Europese postkoloniale erfgoed, maar zijn vaak onderbelicht en onvoldoende geïntegreerd in erfgoedbeleid en erfgoedzorg. De gemeenschappen gaan met elkaar en met erfgoedinstellingen in gesprek. Hoe kunnen beide werelden elkaar beter vinden? Het onderzoek naar de internationale verbindingen biedt nieuwe mogelijkheden om cultureel erfgoed te zien als een dynamisch, landsgrenzen overschrijdend proces en hierbij passende vormen van erfgoedzorg te zoeken.
Gedeelde Europese waarden en ervaringen
De gesubsidieerde initiatieven ‘Democratie als levend erfgoed’ en ‘Ruimte voor nieuwe generaties’ richten zich op kennisuitwisseling over gedeelde Europese waarden en ervaringen. Het eerste initiatief benadert de democratie als erfgoedpraktijk. Maar hoe houd je dit erfgoed levend en geef je het door? Dutch Culture verbindt erfgoedinstellingen - die ervaring hebben met het borgen van cultureel erfgoed - aan bibliotheken uit Europa die functioneren als ‘democracy hubs’, en aan jongeren, die zo betrokken worden bij erfgoed en democratie. Het andere initiatief van Act!on richt zich op kennisuitwisseling en co-creatie over gedeelde Europese geschiedenissen van oorlog, onderdrukking en polarisatie. De centrale vraag is hoe jongeren invulling willen geven aan de herinnerings- en herdenkingscultuur in hun land.
Van Gogh Europe
In het initiatief, ‘Van Gogh Europe’, staat Europese uitwisseling centraal over de inzet van cultureel erfgoed voor mentaal welzijn en brede gezondheid. Het initiatief haakt in op breed gedeelde zorgen over het mentaal welzijn van jongeren door prestatiedruk en eenzaamheid. Inspiratiebron is het levensverhaal van kunstenaar Vincent van Gogh.
Europees Erfgoedlabel
Een aantal van de genoemde initiatieven gebruikt de kennisuitwisseling als een opstap voor internationale erkenning als UNESCO Immaterieel Erfgoed of een Europees erfgoedlabel. In Nederland groeit het besef dat cultureel erfgoed een belangrijke drager is van het Europese verhaal. Om het belang van gemeenschappelijk Europees cultureel erfgoed te onderstrepen, kende de Europese Commissie de afgelopen jaren het Europees Erfgoedlabel toe aan 67 plaatsen die een bijzondere symbolische waarde voor Europa hebben. Daaronder 5 plaatsen in Nederland.In 2025 is Nederland daarnaast lid geworden van het “Cultural Routes of the Council of Europe programme”. Dit programma van de Raad van Europa bevordert sinds 1987 de interculturele samenwerking tussen landen en regio’s rond gemeenschappelijk cultureel erfgoed en bevordert de duurzame toeristische ontsluiting ervan. Als lid verkent Nederland de mogelijkheden om zelf routes te initiëren die een gedeeld Europees verhaal vertellen.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 14 jul 2026 om 02:07.