Faro - Oral history
Dit artikel beschrijft één van de thema’s in de Uitvoeringsagenda Faro. Deze agenda vormde in de periode 2023-2026 de basis voor de Subsidieregeling Faro en de werkzaamheden van het Programma Faro.
Introductie
Oral history staat voor het optekenen van persoonlijke verhalen en getuigenissen en is tevens een wetenschappelijk onderbouwde methode van interviewen en vastleggen. Het vormt een nieuwe schakel in de erfgoedzorg en opent deuren naar meerstemmig en democratisch erfgoed. Het past goed bij het Verdrag van Faro en bij ontwikkelingen in het erfgoedveld waarin naast de materiële verschijningsvorm van erfgoed meer aandacht komt voor de betekenissen ervan en voor erfgoed dat geen materiële weerslag heeft. Erfgoed wordt dan de drager van verschillende verhalen en identiteiten. Oral history faciliteert geschiedschrijving van onderop, met aandacht voor de (levens)verhalen van de gewone mens. Iedereen heeft zo de mogelijkheid bij te dragen aan erfgoed en hieraan betekenis te geven. Verhalen en getuigenissen zijn daarom een belangrijke bron om erfgoed inclusiever en democratischer te maken. Ze laten andere stemmen horen en ze vullen blinde vlekken en gaten in collecties en archieven, maar leveren ook een bijdrage aan gesprekken over ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen: als aanvulling op, én als zelfstandig erfgoed.
Ambities
Persoonlijke verhalen en getuigenissen zijn in snel tempo een steeds belangrijker onderdeel van de erfgoedzorg aan het worden en verdienen als zodanig een serieuze, structurele plek in het erfgoedstelsel. In de Uitvoeringsagenda Faro werd ingezet op drie zaken:
- Erkenning als erfgoeddiscipline in wet- en regelgeving en in beleid: De op handen zijnde evaluatie/herziening van de Erfgoedwet werd gezien als een goed moment om de plek en functie van persoonlijke verhalen en getuigenissen in het erfgoedstelsel te bespreken.
- Oral history collecties borgen, vindbaar en toegankelijk maken: Er moesten landelijke afspraken komen om Oral history collecties te archiveren en ontsluiten, zodat ze blijvend gebruikt kunnen worden. Naast bottom-up pogingen van particulieren, wetenschaps- en archiefinstellingen om te zorgen dat deze bronnen niet verloren gaan, was erkenning van het publieke belang op nationaal niveau nodig voor duurzame oplossingen en financiering.
- Kennis en vaardigheden delen en professionaliseren: Veel projecten en initiatieven waren bezig het wiel telkens opnieuw uit te vinden. Er was behoefte om kennis en ervaringen uit te wisselen en samen te werken aan verdere professionalisering van Oral history in de erfgoedsector.
Initiatieven
Met de subsidieregeling Faro zijn in totaal 70 initiatieven gefinancierd die aansluiten bij de 16 thema’s en de daarbij vermelde ambities in de uitvoeringsagenda. In dit kader zijn ook een aantal initiatieven gefinancierd die bijdragen aan een beleidsverandering volgens het Verdrag van Faro op het thema 'Oral history'.
Anno 2026
Het in januari 2022 opgerichte knooppunt voor Oral history, Sprekende Geschiedenis, heeft een centrale rol gespeeld in wat er gedurende de Faro Uitvoeringsagenda is bereikt binnen het erfgoedveld ten aanzien van het thema. Dit knooppunt is vanuit Programma Faro een aantal jaren financieel ondersteund.
Sprekende geschiedenis is het landelijke knooppunt voor Oral history en werkt aan een toekomst waarin Oral history vanzelfsprekend wordt ingezet als bron en methode voor geschiedenis, erfgoed, onderzoek en maatschappelijke reflectie. Samen met musea, archieven, erfgoedinstellingen, onderwijs en maatschappelijke initiatieven stimuleert Sprekende Geschiedenis kruisbestuiving en vernieuwing in het veld.
Erkenning als erfgoeddiscipline
Ondanks dat Oral history niet is meegenomen in de evaluatie van de Erfgoedwet, wordt het belang van Oral history steeds meer gezien, als zelfstandig erfgoed maar ook als methode om erfgoed meerstemmiger en democratischer te maken. Deze ontwikkeling heeft ondersteuning en navolging gekregen vanuit het ministerie van OCW, de provinciale steunpunten en erfgoedhuizen en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ook is Oral history opgenomen in de Nationale Strategie Netwerk Digitaal Erfgoed.
Collecties borgen, vindbaar en toegankelijk maken
Sprekende Geschiedenis biedt een digitale verzamelplaats voor collecties. Anno 2026 zijn er ca 670 collecties te raadplegen via hun site. Ook is samen met Stichting OPEN en het Netwerk Digitaal Erfgoed onderzocht welke collectieregistratiesystemen geschikt zijn om Oral history te registeren en presenteren. Zodat lokale en regionale Oral history initiatieven de mogelijkheid hebben om zelf, met lichte ondersteuning, hun interviewcollecties te bewaren, te registreren en te presenteren.
Kennis en vaardigheden delen en professionaliseren
Sprekende Geschiedenis heeft sinds 2022 haar netwerk gestaag uitgebouwd en verstevigd. Het heeft zich ontwikkeld tot een belangrijke verzamelplek van contacten, praktische kennis én collecties waardoor Oral history zich binnen de erfgoedsector verder heeft geprofessionaliseerd. Onder andere middels landelijke kennismiddagen specifiek gericht op musea, archieven en onderwijsinstellingen. Dit heeft ook geresulteerd in werkgroepen voor die specifieke sectoren. Daarnaast is samen met de Vrije Universiteit Amsterdam en DANS-KNAW een ethische code ontwikkeld die digitaal toegankelijk is.
In de praktijk
In het brede erfgoedveld bestaan al veel projecten die te maken hebben met erfgoedparticipatie waarvan anderen kunnen leren en die een inspiratie vormen voor ieder die te maken krijgt met erfgoed. In dit kader bestaan ook voorbeeldprojecten die illustreren hoe 'Oral history' uitgaande van het Verdrag van Faro werkt in de praktijk.
Lijst van voorbeeldprojecten
Meer weten
- Uitvoeringsagenda Faro (p. 30-32).
- Essay Gezamenlijk erfgoed met het persoonlijk verhaal, van Lian van der Zon. In dit essay betoogt Lian van der Zon dat Oral history kan bijdragen aan een toegankelijke en inclusieve erfgoedsector.
- Infoblad Verzamelaars interviewen,Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
- Ethische Code Oral History.
- Praktijkvoorbeeld: Molenverhalen.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sSpecialist(en)
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 14 jul 2026 om 02:07.