Imitatieschilderingen - herstel

Introductie

Een beschadigde mitatieschildering wordt soms gerestaureerd, maar vaker vervangen door een nieuwe. Zelden is dit een nauwkeurige kopie van de bestaande of aangetroffen toestandDe (conserverings)toestand van een voorwerp wordt bepaald door de mate waarin de originele onderdelen bewaard zijn en door de fysieke staat ervan.. Zo verdwijnen waardevolle historische exemplarenEen exemplaar is een voorwerp dat door een natuurhistorisch onderzoeker wordt geconserveerd of bestudeerd. (Conservation Dictionary).

Foto van kleurhistorisch onderzoek, ook wel kleuronderzoek  genoemd
Afbeelding 23 - Kleurhistorisch onderzoek, ook wel kleuronderzoekKleuronderzoek is het materiaaltechnisch onderzoek naar verflagen. (Kleuronderzoek; RCE) genoemd.
Foto van met water verdunbare marmering op poreuse ondergrond
Afbeelding 24 - Met water verdunbare marmering op poreuse ondergrond vraagt om een vlotte penseelstreek en ziet er anders uit dan een in olieverf © B.Crijns 2005
Foto van een witte marmering in olie waarbij met een slechtkwast de adertjes zijn verdast en dat heeft een andere uitstraling dan een marmerimitatie in waterverf
Afbeelding 25 - Een witte marmering in olie waarbij met een slechtkwast de adertjes zijn ‘verdast’ en dat heeft een andere uitstraling dan een marmerimitatie in waterverf © RCEDe Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is een onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We werken onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de minister en voeren wet- en regelgeving en erfgoedbeleid uit dat het ministerie en de dienst samen maken. Ook ontwikkelen we praktisch toepasbare kennis en geven we advies over rijksmonumenten, landschap & leefomgeving, archeologie en roerend erfgoed.
De kenmerkende spiegels of mergstralen van kwartiersgezaagd eikenhout zijn hier geimiteerd m.b.v. een sjabloon.
Afbeelding 26a - De kenmerkende ’spiegelsWordt gebruikt voor voorwerpen met een zeer gepolijst oppervlak, vaak omlijst en ontworpen om beelden te weerspiegelen. (AAT-Ned)’of mergstralen van kwartiersgezaagd eikenhout zijn hier geimiteerd m.b.v. een sjabloon.
Afdrukken van blotevoeten, zichtbaar op de vloerbeschildering
Afbeelding 26b - De afdrukken van blotevoeten zijn zichtbaar op de vloerbeschildering. Pastorie, Wouwse Plantage © G.J. Dukker 2001
UV lampen helpen eerdere ingrepen aan de gemarmerde en gehoute kastenwand zichtbaar te maken
Afbeelding 27 - UV lampen helpen eerdere ingrepen aan de gemarmerde en gehoute kastenwand zichtbaar te maken, Pieterskergracht 9, Leiden. Zie eerste afbeelding ter vergelijking. © Rene Gerritsen 2017
Foto van het binnenportaal van het Ridderlijkhof, Hoorn
Afbeelding 28 - Hoorn, Ridderlijkhof, binnenportaal. Bij het blootleggen leek de uitmonstering transparant zwart. Materiaaltechnisch onderzoek wees uit dat het ging om een vergeelde witte grondlaag met daarop een ontkleurde smalthoudende blauwe laag waarop een eveneens ontkleurde en nagedonkerde rode lak was aangebracht. Bij reconstructie gaf dit een purperen marmerimitatie. © B. Crijns 1999
Het rechterdeel van de marmering op het altaar is blootgelegd en dient als voorbeeld voor de reconstructie op het linkerdeel
Afbeelding 29a - Het rechterdeel van de marmering op het altaar is blootgelegd en dient als voorbeeld voor de reconstructie op het linkerdeel waar het bestaande verfpakket is behouden. Kerkzolder met altaar in Museum Amstelkring, Ons’lieve heer op solder © Leonieke Polman
Foto toont resultaat na reconstructie van de marmering op het linkerdeel
Afbeelding 29b - Na reconstructie van de marmering op het linkerdeel. Kerkzolder met altaar in Museum Amstelkring, Ons’lieve heer op solder © Leonieke Polman
Marmerimitatie op een houten portaal toegeschreven aan Andries Warmoes en afkomstig uit het pand Brakenstein in Texel
Afbeelding 31 - Een marmerimitatie op een houten portaal toegeschreven aan Andries Warmoes en afkomstig uit het pand Brakenstein in Texel © Karin van der Lem 2016
De marmerimitatie wordt vrijgelegd
Afbeelding 31a - De marmerimitatie wordt vrijgelegd © Karin van der Lem 2016
De marmerimitatie wordt van vernis ontdaan
Afbeelding 31b
De UV lamp toont vernisresten
Afbeelding 31c - De UV lamp toont vernisresten © Karin van der Lem 2016
Het geretoucheerde eindresultaat
Afbeelding 31d - Het geretoucheerde eindresultaat © Karin van der Lem 2016
Reconstructie van een houtimitatie uit de tijd van de bewoner Willet-Holthuysen op de binnenzijde van de voordeurin het gelijknamige museum in Amsterdam
Afbeelding 32a-d - Reconstructie van een houtimitatie uit de tijd van de bewoner Willet-Holthuysen op de binnenzijde van de voordeurin het gelijknamige museum in Amsterdam © Leonieke Polman 2013.
Reconstructie van een houtimitatie uit de tijd van de bewoner Willet-Holthuysen op de binnenzijde van de voordeurin het gelijknamige museum in Amsterdam
Afbeelding 32b © Leonieke Polman
Reconstructie van een houtimitatie uit de tijd van de bewoner Willet-Holthuysen op de binnenzijde van de voordeurin het gelijknamige museum in Amsterdam
Afbeelding 32c © Leonieke Polman
Reconstructie van een houtimitatie uit de tijd van de bewoner Willet-Holthuysen op de binnenzijde van de voordeurin het gelijknamige museum in Amsterdam
Afbeelding 32d © Leonieke Polman
Afbeelding 33

Plan van aanpak

Hoe is een bestaande imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) het best te onderhouden en te herstellen1. Weer tot een geheel maken door een onderdeel te vervangen of door wat gescheurd of gebroken is weer terug aan te zetten, of door iets anderszins weer in een goede staat te brengen. 2. Herstel van een vervallen gebouw (of wijk) omvat het opknapwerk dat het weer in een aanvaardbare toestand brengt voor verder gebruik.? En hoe is een overschilderde imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) bloot te leggen of te reconstrueren? Het begint met het herkennen van wat er wordt geïmiteerd en het dateren van de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ). Gevolgd door een waardering daarvan. Materiaaltechnisch onderzoek biedt hierbij uitkomst. De resultaten daarvan vormen de onderbouwing voor een restauratieplan en het maken van een werkbeschrijving voor de uitvoering. En dat alles vergt specifieke kennis, vaardigheden en ervaring, maar ook tijd, dus start tijdig met het onderzoek. Raadpleeg specialisten die hun grenzen kennen, aangeven wat zij niet kunnen, anderen raadplegen, samenwerken, kennis delen en zichzelf blijven bijscholen. Uiteraard is het altijd belangrijk om bij schadeSchade is de ongewenste verandering waardoor een object aan waarde verliest. Schade is vooral het gevolg van materiële veranderingen in het object, maar kan ook veroorzaakt worden door veranderingen in de bewaaromstandigheden of door het verlies van een immateriële eigenschap. aan de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) de oorzaken eerst op te lossen.

Materiaaltechnisch onderzoek

De opbouw van een imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) biedt aanknopingspunten voor de waardering en de omgang. Een eerste stap is het duiden van de gebruikte materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ), de oorspronkelijke verschijningsvorm en de mate van veroudering van de materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) (denk aan vergeeld vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether. of verkleurd pigmentEen pigment is een onoplosbaar fijn poeder dat wordt gebruikt als kleur voor verf en andere stoffen zoals plastic en cement. (Conservation Dictionary)) om een verkeerde interpretatie te voorkomen. Kortom, welke materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) zijn gebruikt voor de drager (ondergrond), het bindmiddel, de pigmentenEen pigment is een onoplosbaar fijn poeder dat wordt gebruikt als kleur voor verf en andere stoffen zoals plastic en cement. (Conservation Dictionary) en de soort afwerking (bijvoorbeeld vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether.). Kleuronderzoek kan dat in kaart brengen. Daarnaast kan het nuttig zijn een conditieopname te laten maken om de staat van de schildering te bepalen. Dit alles geeft allerlei aanknopingspunten om het gewenste eindresultaat van herstel of reconstructie te bepalen (zie afbeelding 27 en 28).

Kleurhistorisch onderzoek

Met het blote oog en onder vergroting zijn de laagopbouw en de schildertechniek te bestuderen. Een kleurentrapje, waarbij de verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned) laag voor laag in vakjes naast elkaar wordt weggeschraapt, geeft een indicatie van de gebruikte grondkleur, glacis of vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether. (zie afbeelding 23). Maar een watersaus zal niet snel aan het licht komen. Een verfdwarsdoorsnede, een stukje ter grootte van een speldenknop dat alle lagenLagen zijn reeksen aaneengevoegde stenen van gelijke dikte op hun plat, horizontaal, soms in hellende stand of op hun kant (rollaag) gelegd. De hoogte van bakstenen metselwerk wordt naar het aantal lagen opgegeven. Een laag waarin alleen de korte zijden van de bakstenen zichtbaar zijn, heet een koppenlaag. die waarin alleen de lange zijden vertonen noemt men een strekkenlaag. (Haslinghuis) verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned) bevat waaruit de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) is opgebouwd, helpt pigmentenEen pigment is een onoplosbaar fijn poeder dat wordt gebruikt als kleur voor verf en andere stoffen zoals plastic en cement. (Conservation Dictionary) en bindmiddelen te identificeren. Het schraapsel van een van de verflagen geeft vervolgens meer informatie over het gebruikte bindmiddel of pigmentEen pigment is een onoplosbaar fijn poeder dat wordt gebruikt als kleur voor verf en andere stoffen zoals plastic en cement. (Conservation Dictionary) in die laag. Het kan nuttig zijn oude geschreven schildersbronnen te vergelijken met de historische imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) om beter te begrijpen hoe de opbouw tot stand is gebracht. Zij geven ook inzicht in de ontwikkelingIets dat gebeurt in de wereld of binnen de organisatie dat vraagt om verandering.", "Ontwikkeling is het veranderen van het gebruik van een gebouw of van een gebied, door bijvoorbeeld bebouwing, civiele werken of mijnbouw.") van de gebruikte materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ) voor dit ambacht. Soms benoemen de bronnen specifiek schildersgerei, zoals een varkensblaas of een veer, waarvan het gebruik soms zichtbaar is in de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ). Kennis hierover maakt het mogelijk de sporen te herkennen.

VerfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned)

Imitaties kunnen zijn geschilderd met diverse verfrecepten, te verdunnen met vluchtige oplosmiddelen of water. Verschillende verfsoorten en ondergronden geven een andere resultaatEen concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resul taat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.", "Een concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resultaat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews."). Een marmerimitatie met kalkwater op een poreuze gepleisterde ondergrond verschilt van een zelfde imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) gemaakt met olieverf op een niet zuigende ondergrond. De techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ) zorgen voor verschil in uiterlijk en in veroudering (zie afbeelding 24 en 25).

Ook lijmverf en azijn worden gebruikt. Karel van Mander schrijft over een Pieter Vlerick die ‘in ’t jaar 1568 of 1569’ naast schilderijen ook imitaties maakte: ‘Hij verguldde al wat verguldHet aanbrengen van bladmetaal, metaalpoeder dat meteen op een oppervlak wordt aangebracht, metaalpoeder dat met een bindmiddel wordt gemengd of een andere vorm van metaal op een oppervlak om het op zuiver of ingelegd metaal te laten lijken. (AAT-Ned) Als je een oppervlak van bijvoorbeeld metaal of hout verguldt, breng je er een dun laagje bladgoud op aan. moest wezen en streek het ruwe hout met bruine oker of roet van lijmverf aan en maakte met den stek hierin strepen alsof het eenig vreemd houd ware geweest, wat gevernisd zeer wel stond’. Simis vertelt dat arabiën of wortelwerk voor 1740 werd uitgevoerd met gebrande omber in azijn. En hedendaagse imitaties zijn soms met acrylverf uitgevoerd. Het uiterlijk van imitaties geschilderd in bijvoorbeeld lijmLijm: vloeibare stof of mengsel, als dan niet voorzien van (zeer fijne) vulmiddelen, waarmee na verharding een verbinding tussen twee onderdelen is te bewerkstelligen. (Bestekstermen voor B bewerking, behandeling en verwerking van natuursteen)-, olie of acrylverf verschillen wezenlijk in het oog van de kenner.

Vaak zijn imitaties gevernist. Oude schildershandboeken besteden relatief veel aandacht aan geschikte vernissen voor het afwerken van de schilderingen. Voor witmarmer imitaties is het gebruikelijk een niet vergelende olie voor de verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned) te gebruiken, zoals papaverolie. Om vergeling verder tegen te gaan, blijft het vernissen van witmarmer in olieverf doorgaans achterwege, terwijl dit bij oudere techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ) in waterige bindmiddelen wel gebeurt. Een ander manier om witmarmer af te werken is door deze te ‘slijpenHet vermalen, polijsten, afslijten of scherpen door middel van wrijving. (AAT-Ned)’ of polijstenHet glanzend glad maken van natuursteen of glas. (Haslinghuis) in water, waarna het met blanke bijenwas en lappen tot hoogglans wordt opgewreven. Om bij gekleurde marmers een hoge glansIn technische termen is glans de hoeveelheid gespiegelde reflectie van een oppervlak die gemeten wordt volgens gestandaardiseerde methoden, bijvoorbeeld ISO 2813.", "Glans is een eigenschap van licht dat van een oppervlak wordt weerkaatst. Er zijn verschillende soorten glans: 'schitterend' van sterk glanzend opaak materiaal als gepolijst hematiet; 'diamantachtig' van sterk glanzend transparant materiaal als diamant; 'metallic', 'glasachtig', 'zijdeglans' en 'mat' zijn beschrijvingen voor glans in afnemende kracht. Lustre, metaalglazuur, op ceramiek is een iriserend glazuur. Glans op ongeglazuurd aardewerk, zoals terra sigillata, is een minerale afwerklaag met een sterke glans.", "Een weerspiegelende oppervlaktekwaliteit die minder stralend is dan hoogglans en die meer een gevoel van glans dan van diepte aan de afwerking geeft. (AAT-Ned)") te bereiken en zo gepolijst marmermarmer: natuursteen waarvan de grondmassa en het bindmiddel in hoofdzaak bestaan uit kalkverbindingen, tevens zijnde een metamorfe natuursteen. Polijstbare kalkstenen worden in de natuursteenhandel ook vaak marmer genoemd. na te bootsen zijn er soms tientallen dunne laagjes vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether. aangebracht. Hoe dunner het laagje, des te minder de vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether. zal vergelen. Simis noemt oosterse barnsteenlak (amber) de hardste vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether. en geschikt voor het aflakken van donkere houtingen. Huis de Dieu in Alkmaar is op dit moment de enige locatie waar bij kleuronderzoekKleuronderzoek is het materiaaltechnisch onderzoek naar verflagen. (Kleuronderzoek; RCE) barnsteen is geïdentificeerd als afwerking van een imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ). Deze lak geeft ook een hoge glansgraad, die geschikt is voor hardhoutsoorten, maar doorgaans niet voor eiken- en grenen imitaties.

Schildertechnieken

De grote variëteit in schildertechnieken blijkt uit de diversiteit in geschreven handleidingen. Er zijn twee basistechnieken voor imitaties, die ook in combinatie voorkomen. De schilder kan de verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned) manipuleren door deze deels weg te nemen of laagsgewijs toe te voegen. Er is altijd sprake van een droge grondkleur in een dekkende kleurKleur is de gewaarwording van licht die verschilt van wit licht zoals dat wordt uitgezonden door een natuurlijke lichtbron. Het gekleurde licht kan van een lamp komen of gereflecteerd door een voorwerp. Kleur kan worden gemeten in een aantal systemen, zoals CIE, Munsell, Natural Colour System, die alle een verschillende methode hebben om een kleur aan te duiden.Een kleur is de sensatie die veroorzaakt wordt door licht van een bepaalde golflengte. Geel en groen bijvoorbeeld zijn verschillende kleuren. Het Munsell kleursysteem en dergelijke systemen hebben dit als uitgangspunt., aangepast aan de gewenste imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ). Voor mahonie is een fel roodoranje ondergrond gebruikelijk en voor esdoorn een crèmekleur. Voor vert de mer marmermarmer: natuursteen waarvan de grondmassa en het bindmiddel in hoofdzaak bestaan uit kalkverbindingen, tevens zijnde een metamorfe natuursteen. Polijstbare kalkstenen worden in de natuursteenhandel ook vaak marmer genoemd. is de grondkleur zwart tot donkergroen en voor witmarmer is dat wit tot lichtgrijs. Om de droge basiskleur geschikt te maken voor beschildering wordt deze ingestreken met een transparante verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned), oliehoudend of verdunbaar met water, die nat-in-nat zo wordt gemanipuleerd dat het geheel op hout of marmermarmer: natuursteen waarvan de grondmassa en het bindmiddel in hoofdzaak bestaan uit kalkverbindingen, tevens zijnde een metamorfe natuursteen. Polijstbare kalkstenen worden in de natuursteenhandel ook vaak marmer genoemd. lijkt. Toch komt dekkende verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned) ook voor, met name bij vroege imitaties. De transparante verflaag kent vele benamingen, vroeger bijvoorbeeld lazuur, en tegenwoordig watersaus of olieglacis. Een traditionele watersaus voor houtimitaties bestaat bijvoorbeeld uit Kasselse aarde die twee wekenHet weken van een voorwerp houdt in dat men het voor langere tijd in een vloeistof dompelt, als onderdeel van een behandeling. Bij het weken van textiel wordt het voor een bepaalde tijd in water of een ander oplosmiddel ondergedompeld. Door het weken wordt volledige verzadiging bereikt en zijn de vezels gezwollen. Tevens kan zo het aanwezige vuil worden geëmulgeerd en opgelost. Weken van textiel bij nat of chemisch reinigen wordt gedaan om het reinigingsproces te bevorderen. ‘in de rot’ heeft gestaan om de aarde verwerkbaar te maken. Zetmeelrijk bier of melkbestanddelen kunnen als bindmiddel voor de aarde dienen. Daarmee moet de schilder vlot werken, want de watersaus droogt snel, dit in tegenstelling tot olieglacis die een lange openwerktijd heeft. Inventieve decoratieschilders voegen soms een snufje zout toe aan het water om de droging te vertragen.

Net als bij de grondering is de kleurKleur is de gewaarwording van licht die verschilt van wit licht zoals dat wordt uitgezonden door een natuurlijke lichtbron. Het gekleurde licht kan van een lamp komen of gereflecteerd door een voorwerp. Kleur kan worden gemeten in een aantal systemen, zoals CIE, Munsell, Natural Colour System, die alle een verschillende methode hebben om een kleur aan te duiden.Een kleur is de sensatie die veroorzaakt wordt door licht van een bepaalde golflengte. Geel en groen bijvoorbeeld zijn verschillende kleuren. Het Munsell kleursysteem en dergelijke systemen hebben dit als uitgangspunt. van de saus of de glacis aangepast aan het type hout of marmermarmer: natuursteen waarvan de grondmassa en het bindmiddel in hoofdzaak bestaan uit kalkverbindingen, tevens zijnde een metamorfe natuursteen. Polijstbare kalkstenen worden in de natuursteenhandel ook vaak marmer genoemd. dat geïmiteerd wordt. Zo vergen de imitaties van licht, midden en donker eiken elk een andere kleurKleur is de gewaarwording van licht die verschilt van wit licht zoals dat wordt uitgezonden door een natuurlijke lichtbron. Het gekleurde licht kan van een lamp komen of gereflecteerd door een voorwerp. Kleur kan worden gemeten in een aantal systemen, zoals CIE, Munsell, Natural Colour System, die alle een verschillende methode hebben om een kleur aan te duiden.Een kleur is de sensatie die veroorzaakt wordt door licht van een bepaalde golflengte. Geel en groen bijvoorbeeld zijn verschillende kleuren. Het Munsell kleursysteem en dergelijke systemen hebben dit als uitgangspunt. voor de grondering en de saus of glacis.

Door geschilderde adertjes met een droge zachte kwast zachtjes te bewerken, vloeien ze over in de nog natte glacis of saus. Dit ‘verdassen’ of ‘slechten’ lukt alleen wanneer de basiskleur of weinig vloeit (taaie verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned)) of in een heel dun laagje is aangebracht.

Bij de opbouw van een imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) zijn soms meerdere transparante verflagen over elkaar heen aangebracht, waarbij het bindmiddel per laag kan wisselen. Dit om diepte in de imitatietekening te bewerkstelligen en het schilderprocedé te versnellen.

Schildersgerei

Anders dan de huisschilder die werkt met standaardmethoden en -materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), kan de decoratieschilder eenzelfde resultaatEen concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resul taat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.", "Een concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resultaat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.") met verschillend schildersgerei bereiken. Naast de klassieke kwasten en penselen is alles geoorloofd mits het juiste effect wordt bewerkstelligd – tot aan blote voeten toe. Simis beschrijft hoe voor de techniek van het arabiën een varkensblaas in de opgebrachte saus wordt gerold en gedraaid. Terwijl hij voor notenhout een eendenveer of -vleugel aanbeveelt (zie afbeelding 26a).

Een vert de mer aderpartij kan aangelegd worden met een natuurspons, eendenveer of chiqueteurkwast. De laatste is een voorbeeld van specifiek gereedschap dat is ontwikkeld om de juiste effecten te bereiken, netWordt gebruikt voor voorwerpen die bestaan uit ineengrijpende schikkingen van draden, koorden of touwen die zijn samengedraaid, geknoopt of geweven op regelmatige afstanden. Gebruik de term 'net (textiel)' voor open geweven stof gemaakt van twijn, sterke draad of garen, meestal van zijde, katoen, nylon of rayon, met fijne of grove mazen van vaste afmetingen, die wordt gebruikt om verschillende dingen te maken, van sluiers en garneersel op kleding tot tennisnetten en visnetten. (AAT-Ned) als de tikroller en de klopkwast voor bepaalde hout-effecten Het is een hele uitdaging om bij historische imitaties te achterhalen welk schildersgereedschap is toegepast. Lukt dit, dan is het waardevolle informatie voor bijvoorbeeld het maken van een reconstructie (zie afbeelding 26b).

Besluitvorming

De onderzoeksresultaten helpen bij het maken van een plan van aanpak. De aanpak kan variëren van onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren., vrijleggen, herstellen1. Weer tot een geheel maken door een onderdeel te vervangen of door wat gescheurd of gebroken is weer terug aan te zetten, of door iets anderszins weer in een goede staat te brengen. 2. Herstel van een vervallen gebouw (of wijk) omvat het opknapwerk dat het weer in een aanvaardbare toestand brengt voor verder gebruik. tot reconstrueren, waarbij behoud en herstel van de historische imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) de voorkeur genieten boven een reconstructie (nieuw schilderwerk). Houd ook rekening met wat het object nodig heeft: wat is de betekenis van de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) binnenHet binnenmilieu is wat men binnen in een gebouw ervaart. het originele én het huidige ontwerp en de andere interieuronderdelen. Plan voldoende tijd voor proefstukken in, om de aanpak te toetsen en eventueel bij te stellen. Dit geeft ook meer duidelijkheid over de te verwachten kosten.

Onderhoud

Voorkom schadeSchade is de ongewenste verandering waardoor een object aan waarde verliest. Schade is vooral het gevolg van materiële veranderingen in het object, maar kan ook veroorzaakt worden door veranderingen in de bewaaromstandigheden of door het verlies van een immateriële eigenschap. aan een historisch imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) in het interieur door preventieve maatregelen te treffen zoals een stabiel binnenklimaat. Omdat imitaties op verschillende ondergronden zijn aangebracht en omdat deze mogelijk een andere aanpak vragen, verwijzen we voor advies over onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. (en ook restauratieHerstellen, in goede staat brengen, het (zie) restaureren. (Haslinghuis) Restauratie is de behandeling van een voorwerp waarbij er materiaal aan wordt toegevoegd om het weer origineel te laten lijken qua uiterlijk of constructie. Men doet dit om de leesbaarheid te verbeteren, de esthetische beleving te bevorderen of het gebruik mogelijk te maken.) naar gerelateerde artikelen op de kennisbank die schilderingen op diverse ondergronden behandelen, zoals schilderingen op hout en stuc.

Blootleggen

Er zijn twee redenen om te kiezen voor het vrijleggen van een later overschilderde imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ). Namelijk het weer geheel in het zicht brengen ervan of om informatie te krijgen voor een reconstructie. Een mooi voorbeeld is het altaar op de kerkzolder van Museum Amstelkring in Amsterdam. Kleuronderzoek leidde tot een historische imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) die dateert uit een periode waarin de kerk in een dodekop-roze kleurKleur is de gewaarwording van licht die verschilt van wit licht zoals dat wordt uitgezonden door een natuurlijke lichtbron. Het gekleurde licht kan van een lamp komen of gereflecteerd door een voorwerp. Kleur kan worden gemeten in een aantal systemen, zoals CIE, Munsell, Natural Colour System, die alle een verschillende methode hebben om een kleur aan te duiden.Een kleur is de sensatie die veroorzaakt wordt door licht van een bepaalde golflengte. Geel en groen bijvoorbeeld zijn verschillende kleuren. Het Munsell kleursysteem en dergelijke systemen hebben dit als uitgangspunt. werd geschilderd. Deze imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) is voor de helft vrijgelegd en voor de andere helft gereconstrueerd over de bestaande verflagen heen. Zo is een deel van het historische verflagenpakket, inclusief andere imitaties uit opeenvolgende perioden, behouden (zie afbeelding 29).

Herstel

Handelingen om de conditie van een bestaande imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) technisch te verbeteren zijn het vastzetten van een losse ondergrond of losse verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned), het verwijderen van oppervlaktevuil en opvullen van ontbrekende delen. Andere handelingen zijn niet direct noodzakelijk voor het voortbestaan van de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ), maar esthetischDe esthetische kwaliteit van een voorwerp is de mate waarin het door de mensen wordt gewaardeerd om zijn uiterlijk en schoonheid.. Denk aan het verwijderen van vergeeld vernis1. Een vernis is een oplossing van een filmvormend materiaal dat opdroogt tot een harde, glimmende laag. 2. Een vernis is een doorzichtige coating die een oppervlak beschermt en/of een mooier aanzicht geeft. 3. Een vernis, harsvernis, is een beschermende lak die bestaat uit een hars die is opgelost in een verdampend oplosmiddel, bijvoorbeeld damar in petroleumether. en het retoucheren van ontbrekende delen in de schildering. Schakel voor herstelwerk een restaurator in die weet hoe hij/zij de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) zo mild mogelijk kan reinigenBij het schoonmaken van een voorwerp haalt men er ongewenst materiaal vanaf, dat meestal geen deel uitmaakt van het originele voorwerp. Dit materiaal kan schadelijk zijn, zoals zout op ceramiek, of ontsierend, of het kan de informatie die het voorwerp in zich heeft 'onleesbaar' maken. In het laatste geval kan reiniging opheldering verschaffen over vorm of details.", "Het vuil wegnemen van of uit. (Van Dale)"), consolideren of retoucheren. Een goede restaurator voorkomt dat er (in de toekomst) schadeSchade is de ongewenste verandering waardoor een object aan waarde verliest. Schade is vooral het gevolg van materiële veranderingen in het object, maar kan ook veroorzaakt worden door veranderingen in de bewaaromstandigheden of door het verlies van een immateriële eigenschap. ontstaat door te kiezen voor inerte en compatibele materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) die geen schadeSchade is de ongewenste verandering waardoor een object aan waarde verliest. Schade is vooral het gevolg van materiële veranderingen in het object, maar kan ook veroorzaakt worden door veranderingen in de bewaaromstandigheden of door het verlies van een immateriële eigenschap. geven aan het origineel. De belangrijkste voorwaarden die bepalen of een hersteld stuk niet opvalt of dat in de toekomst gaat doen zijn: stabiele verfmaterialen die niet verkleuren en die qua glansIn technische termen is glans de hoeveelheid gespiegelde reflectie van een oppervlak die gemeten wordt volgens gestandaardiseerde methoden, bijvoorbeeld ISO 2813.", "Glans is een eigenschap van licht dat van een oppervlak wordt weerkaatst. Er zijn verschillende soorten glans: 'schitterend' van sterk glanzend opaak materiaal als gepolijst hematiet; 'diamantachtig' van sterk glanzend transparant materiaal als diamant; 'metallic', 'glasachtig', 'zijdeglans' en 'mat' zijn beschrijvingen voor glans in afnemende kracht. Lustre, metaalglazuur, op ceramiek is een iriserend glazuur. Glans op ongeglazuurd aardewerk, zoals terra sigillata, is een minerale afwerklaag met een sterke glans.", "Een weerspiegelende oppervlaktekwaliteit die minder stralend is dan hoogglans en die meer een gevoel van glans dan van diepte aan de afwerking geeft. (AAT-Ned)") en structuurDe microscopische structuur van een materiaal is de ruimtelijke oriëntatie van de atomen, ionen of moleculen. Deze structuur bepaalt de macroscopische eigenschappen. gelijk zijn aan het origineel (zie afbeelding 31a-d).

Reconstructie Een reconstructie vergt inzicht in de aard van de historische imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ). En die wordt bepaald door de kenmerkende penseelstreek, het gebruikte gereedschap en materiaal. Als de historische imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) aan het zicht is onttrokken door een latere overschildering, is het nodig grote venstersLichtopening in een muur, zowel in kerkelijke als profane gebouwen. (Haslinghuis) vrij te leggen om te zien hoe de imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) er uitzag. Pigment- en bindmiddelanalyse helpen om te bepalen welke materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) gebruikt zijn, en proefstukken helpen om het resultaatEen concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resul taat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.", "Een concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resultaat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.") te toetsen. Een nauwe samenwerking tussen de kleuronderzoeker en de schilder leidt daarbij tot een beter resultaatEen concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resul taat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.", "Een concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resultaat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.") (zie afbeelding 32a-d).

Samenspel tussen onderzoeker, restaurator en schilder

Omdat er diverse techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ) zijn om bepaalde typen imitaties te schilderenSchilderen: oppervlakkige behandeling, bestaande uit het aanbrengen van één of meer verflagen., is het goed opletten. Bij een reconstructie geschilderd vanuit een hedendaagse tijdsgeest, die geen rekening houdt met de traditie waaruit het oorspronkelijke werk voortkomt, gaan betekenis en context verloren. Dat levert een ethisch en esthetischDe esthetische kwaliteit van een voorwerp is de mate waarin het door de mensen wordt gewaardeerd om zijn uiterlijk en schoonheid. onbevredigend resultaatEen concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resul taat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.", "Een concreet product of dienst waarvan helder is als het gereed is. Een resultaat is altijd concreet aanwijsbaar (zelfstandig naamwoord). Voorbeelden zijn: wet, vergunning, regeling, opgeleverd systeem, een twintigtal interviews.") op. Dit is te voorkomen met specifieke kennis en vaardigheden, die essentieel is voor het uitvoeren van reconstructies. Zowel het geïmiteerde materiaal, de drager, het bindmiddel en pigmentenEen pigment is een onoplosbaar fijn poeder dat wordt gebruikt als kleur voor verf en andere stoffen zoals plastic en cement. (Conservation Dictionary) van de verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned), schildersgerei en techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ), als de afwerking van een imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) speelt een belangrijke rol bij het verkrijgen van verschillende visuele kenmerken op het platte vlak. Dit is informatie die de kleuronderzoeker of onderzoeker-restaurator verzamelt en overdraagt aan de decoratieschilder.

Deze schilder heeft de competenties om de visuele kenmerken en de materiële opbouw van waaruit die kenmerken voortkomen, te begrijpen. Bij een historische reconstructie gebruikt de schilder zijn ambachtelijke vaardigheden om de visuele kenmerken na te bootsen en daarbij zijn eigen handschrift aan de kantVerwijst naar fijn, decoratief ajourwerk in textiel, gemaakt door draden van linnen, katoen, zijde, haar, metaal of een andere vezel in lussen te leggen, in te rijgen, samen te draaien of te vervlechten om ontwerpen of patronen te vormen. Bij het maken van kant wordt gewerkt met een naald of met klossen. Het toevoegen van borduursels is niet ongewoon. Modern kant kan machinaal zijn vervaardigd. Ajourstoffen die op een weefgetouw zijn gemaakt en decoratief ajourbreiwerk worden doorgaans niet als kant geclassificeerd. Kant is vaak wit of effen van kleur. Echt kant ontstond in de veertiende eeuw in Europa en het Midden-Oosten, hoewel oude culturen bekend waren met gedecoreerde ajourstoffen, waaronder de Egyptische cultuur. Kant is te gebruiken als rand, boord of inzetstuk voor linnengoed of apparels. Ook wordt het samengevoegd tot grotere stukken textiel en dan gebruikt als voorhang, draperie, apparel of iets anders. (Toegepaste Kunst Project, RKD) te zetten. Ieder imitatieEen imitatie is het nabootsen van iemand of het namaken van een product.", "Imitatie -uit het Latijn: imitatio- nabootsing- is de herhaling van een muzikaal motief, een frase of thema van de ene 'stem in een andere stem'. De imitatie kan zowel op dezelfde als op een andere toonhoogte plaatsvinden. Muziektheoretici gebruiken het woord vooral in de engere betekenis van thematische of motivische imitatie. Maar imitatie kan ook betrekking hebben op de vorm of structuur, en kan als kenmerk of stijlfiguur toegepast worden. Imitatie komt in vele stijlen en perioden van de muziek voor." ) is namelijk uniek door zijn materiaaltechnische opbouw én het handschrift van de oorspronkelijke schilder.

Zelf schilderenSchilderen: oppervlakkige behandeling, bestaande uit het aanbrengen van één of meer verflagen. naar oude recepten is onmisbaar om de historische imitatietechnieken te kunnen begrijpen en duiden. Deze kennis is van belang voor zowel de kleuronderzoeker als de decoratieschilder.

Vergunningen en subsidies

Historische imitatieschilderingen kunnen belangrijk bijdragen aan de monumentale waarde van een pand, en ondeskundige reparaties en ingrepen kunnen tot onherstelbare schadeSchade is de ongewenste verandering waardoor een object aan waarde verliest. Schade is vooral het gevolg van materiële veranderingen in het object, maar kan ook veroorzaakt worden door veranderingen in de bewaaromstandigheden of door het verlies van een immateriële eigenschap. leiden. Voor herstelwerk is dan ook een omgevingsvergunningEen omgevingsvergunning is een vergunning voor het bouwen van een bouwwerk en/of een vergunning voor bedrijfsactiviteiten die mogelijke hinder voor mens en milieu zullen veroorzaken. vereist.

Ga in een vroeg stadium aan tafelMeubelstukken met een vlakke, plaatachtige bovenkant die op één of meer poten of dragers steunt. (Van Dale) met de gemeente. Die kan aangeven of er inderdaad een omgevingsvergunningEen omgevingsvergunning is een vergunning voor het bouwen van een bouwwerk en/of een vergunning voor bedrijfsactiviteiten die mogelijke hinder voor mens en milieu zullen veroorzaken. nodig is en beslist uiteindelijk ook over de toekenning. Het onderzoek naar en het onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. van imitatieschilderingen komen in aanmerking voor subsidie in het kaderEen kader is het geheel van begrippen gebruikt bij de organisatie van informatie met betrekking tot collectiemanagement. van de instandhoudingsregeling. Reconstructie, nieuwe imitaties of roerende zaken vallen daar normaal gesproken buiten.

Tekst: Bernice Crijns. Redactie: Ben Kooij, Mariël Polman, Leonieke Polman, Jan Berghuis, Michiel Verweij, Karin van der Lem

Lees verder

  • Berghuis, J. jr. & H. Janse (1992). Grondig onderwys in de Schilder- en Verw-kunst. Restauratievademecum bijdrage 13. Zeist/Den Haag: Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Sdu.
  • Bristow, I.C. (1996). Interior House-painting Colours and Technology 1615-1840. New Haven/Londen: Yale University Press.
  • Crijns, B. (2000). Net echt. Het imiteren van kostbare materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), I. Marmermarmer: natuursteen waarvan de grondmassa en het bindmiddel in hoofdzaak bestaan uit kalkverbindingen, tevens zijnde een metamorfe natuursteen. Polijstbare kalkstenen worden in de natuursteenhandel ook vaak marmer genoemd.. kM: vakinformatie voor beeldend kunstenaars en restauratoren 34: 28-31.
  • Crijns, B. (2017). Identifying and repainting historical graining techniques in interiors dated before 1800. In Material imitation and imitation materials in furniture and conservation. Stichting Ebenist: 7-18.
  • Crijns, B. (2000) Inzicht door imitaties in zicht, II. Hout. kM: vakinformatie voor beeldend kunstenaars en restauratoren 35: 40-46.
  • Crijns, B. (2016). Kenmerken van Stucco-lustro. kM: vakinformatie voor beeldend kunstenaars en restauratoren 97: 34-35.
  • Crijns, B. (2000). Oogbedriegend. Het imiteren van kostbare materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), III. Steen. kM: vakinformatie voor beeldend kunstenaars en restauratoren 36: 44.
  • Crijns, B. (2001). Veelkleurige schildpadimitaties, IV. Schildpad. kM: vakinformatie voor beeldend kunstenaars en restauratoren 37: 32-34.
  • Piena, H. (2003). Mahoniegehoute witwerken: imitaties van materiaal, constuctie en functie. Cr, 4 (2): 48-69.
  • Uitvoeringsrichtlijn 2004 Kleurhistorisch Onderzoek, Stichting Erkende Restauratiekwaliteit MonumentenEen monument is een overblijfsel van kunst, cultuur, architectuur of nijverheid dat van algemeen belang wordt geacht vanwege de historische, volkskundige, artistieke, wetenschappelijke, industrieel-archeologische of andere sociaal-culturele waarde., 2016.

Meer informatie

Zie ook deze artikelen


Hoort bij deze thema's


Specialist(en)


Contact

Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 5 okt 2021 om 11:13.