Brouwershaven - Markt 2 - Raadhuis

(11140) monumentenregister Monumentnummer: 11140

Introductie

Het raadhuis van Brouwershaven bestaat uit twee achter elkaar geplaatste vleugels. De oudste is de drielaagse (achter)vleugel aan de Korenmarkt, die in opzet stamt uit de 14de eeuw en die rond 1500 is verbouwd. De straatgevel heeft natuurstenen speklagen, korfboogvensters en een gotisch geprofileerd poortje. Vermoedelijk is de achtergevel in de beginperiode de voorzijde geweest. Tegen dit oude bouwblok verrees in de 16de eeuw de onderkelderde vleugel aan de Marktzijde, die in 1599 (aldus de gevelsteen) een nieuwe representatieve natuurstenen gevel kreeg. Deze façade werd vormgegeven in Hollandse renaissancestijl, gebaseerd op iconische voorbeelden uit het boek van bouwmeester Hans Vredeman de Vries.

Raadhuis. Foto door O. Brinkkemper. Beeldbank RCE, CC BY-SA 3.0

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 02 februari 1966

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1300	1400	globaal	vleugel aan de Korenmarkt
vervaardiging	1599	1599	exact	vleugel aan de Marktzijde

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
raadhuizen

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Hollandse renaissance

Ambachten

vakman/organisatie	plaats	beroep	toelichting
Evert Margry		architect / bouwkundige / constructeur	Gevelrestauratie 1890-'91

Bijzonderheden

De rijke rolwerkgevel aan de Markt is voorzien van een Charitasbeeld in de top en boogvelden voorzien van cartouches boven de kruisvensters. Het ingangspoortje wordt bekroond door een Justitiabeeld in een schelpnis. Op het fries staat: “Lex reipublicae conservatio,” "De wet is het behoud van het gemenebest". In de hal van de vleugel aan de Marktzijde was in het verleden de vierschaar gesitueerd. Op de verdieping bevindt zich de raadzaal. De achtervleugel bevat op de verdieping een gotische schouw en geprofileerde kraagstenen. Op zolder resteren een deur uit circa 1500 en een cachot.

Restauraties

De oorspronkelijke ronde toren bij het stadhuis is na verzakking in 1844 gesloopt. Deze is niet herbouwd, maar hiervoor is een klokkenstoel op het dak in de plaats gekomen. Bij de ingrijpende gevelrestauratie in 1890-'91, naar plannen van E.J. Margry, heeft men het beeldhouwwerk gekopieerd (bel-etage, geveltop) en met nieuw werk aangevuld (verdieping). De gevel werd bekroond met een beeld, voorstellende de Barmhartigheid. Op en naast de rollagen staan zogenaamde vazen, waarvan de originelen zich in het Zeeuws Museum in Middelburg bevinden.

De hoge bordestrap, die in 1953 door de vloed was weggeslagen, is later herbouwd. Het stadhuis heeft lange tijd in de steigers gestaan in de jaren 1960, totdat men besloot het weer op te knappen. Het aangrenzende woonhuis, dat inmiddels bij het stadhuis was getrokken, werd in september 1988 vervangen door een hoger pand in traditionalistische stijl met speklagen.

Een nieuwe restauratie vond plaats in 2021, onder leiding van Rothuizen Erfgoed. Achter enkele natuursteenblokken kwamen zeer uitgebreide stelsels aan roestend ankerwerk tevoorschijn, deze zijn vervangen door roestvaststalen ankers. Een aantal natuursteenblokken was zodanig beschadigd dat ze niet meer teruggeplaatst konden worden geplaatst voor hergebruik. Voor een groot deel van de stenen is dit wel gelukt. Betrokken partijen waren de opdrachtgever Stichting Monumenten Schouwen Duiveland, Bouwbedrijf Quant Zierikzee b.v., Slotboom Steenhouwers b.v., Schildersbedrijf Franke en Smederij Bosman.

Bronnen en verwijzingen

• Beeldbank RCE achtergevel
• Beeldbank RCE Raadhuis Markt 2
• Beeldbank RCE Het stadhuis aan de Markt kort na de restauratie - links ernaast een "Bierhuis", waar blijkens het opschrift op de gevel ook gebiljart kan worden
• Beeldbank RCE Het stadhuis aan de Markt - links ernaast een winkel voor manufacturen, hoeden, petten enz. waar blijkens het opschrift op de gevel ook tabak en sigaren verkrijgbaar zijn - rechts naast het stadhuis een 16e eeuws huis met speklagen en ontlastingsbogen. Destijds oudste huis van Brouwershaven. In 1915 gesloopt - reproductie
• Bibliotheek RCE Publicatie(s) over dit rijksmonument
• Brouwershaven in oude ansichten
• Brouwershaven zoals het was : Zonnemaire, Noordgouwe, Schuddebeurs
• Geschiedenis van Brouwershaven
• Monumenten in Nederland (1996-2006) Piet van Cruyningen, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Elisabeth Stades-Vischer, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Zeeland – Brouwershaven (gemeente Schouwen-Duiveland) (2003), p. 83
• Rothuizen Architecten Restauratie Raadhuis Brouwershaven
• Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1908-1933) Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel VI. De provincie Zeeland - Brouwershaven. (1922)
• Wikipedia Raadhuis van Brouwershaven
• Zeeland.com Raadhuis Brouwershaven

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Brouwershaven

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---