Delfzijl - Torenpad 1 - Pastorie
Monumentnummer: 12328
Introductie
Aan de westzijde van de terp grote pastorie met schuur. Voorhuis met verdieping onder schilddak met hoekschoorstenen. Omlijste ingangspartij en middenvensters in de verdieping. Alle vensters met zes ruiten.
Versterkingsopgave
De kennis op deze pagina is (deels) verzameld in het kader van de versterkingsopgave als gevolg van de aardbevingsproblematiek in de provincie Groningen. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) was de opdrachtgever voor deze versterkingsopgave in de periode 2016 t/m 2028.
Totaal omvat de versterkingsopgave ongeveer 360 rijksmonumenten. Deze rijksmonumenten zijn aan de hand van een norm constructief onderzocht op voldoende veiligheid voor de bewoners en gebruikers. De monumenten die constructief niet voldoen aan de norm zijn versterkt. Iedere versterkingsopgave is steeds zo veel mogelijk gecombineerd met een instandhouding-, verduurzamings- en/of herbestemmingsopgave.
Kennis en Informatie
(bron: Ormel, Bouwhistorische Verkenning van woonboerderij Torenpad 1 te Delfzijl, 2022)
De boerderij ligt aan de zuidoostelijke rand van het kerkhof met kerk en vrijstaande toren op de wierde van Uitwierde. De pastorieboerderij is in de middeleeuwen gebouwd. Waarschijnlijk werd het boerderijgedeelte van het middeleeuwse complex in de 17de eeuw gemoderniseerd en mogelijk versteend. In de 18de eeuw zou het woongedeelte vrijwel geheel herbouwd zijn, waarschijnlijk op de bestaande funderingen. Mogelijk was dit herbouwde woongedeelte gedeeltelijk voorzien van een tweede bouwlaag. In 1857 werd de schuur van de pastorieboerderij vergroot, waarschijnlijk aan de linkerzijde. In 1877 werd het zoldergedeelte achter de tweede bouwlaag verhoogd tot volledige bouwlaag. Waarschijnlijk werd in de vroege 20ste eeuw de schuur nogmaals vergroot. In 1964 werd de uitleg aan de linkerzijde ongedaan gemaakt, waardoor de zijgevel meer hoogte kreeg en er grote woonhuisvensters konden worden aangebracht. Dit is ook wanneer het pand in gebruik werd genomen als bejaardentehuis door het Leger des Heils. Veel interieur-onderdelen zijn in deze verbouwing verwijderd. Nadat in 1978 de huidige eigenaar het de pastorieboerderij had gekocht werd deze gerestaureerd en intern verbouwd tot een ruime woning met een garage in de schuur. In 2002 werd het zoldergedeelte achter de tweede bouwlaag opgeknapt inclusief de badruimte die gesitueerd is boven de dwarsgang.
Monumentale waarde
Voormalige weem /pastorieboerderij van middeleeuwse oorsprong. Zeer hoge cultuurhistorische waarde vanwege zijn voormalige functie in relatie tot de karakteristieke ligging naast de kerk en kerkhof op de radiaalwierde van Uitwierde. Versteend in de 17e eeuw, uit welke periode een klein geveldeel in de linker zijgevel lijkt te zijn bewaard. In de 18e eeuw geheel herbouwd, waarschijnlijk op de middeleeuwse fundamenten, met behoud van de middeleeuwse structuur / plattegrond. Belangrijke bouwfasen uit ca 1800 (o.a modernisering van de vensters), 1857 (vergroten schuur) en 1877 (ophoging met een volledige tweede verdieping en kap van het woonhuis). Begin 20e eeuw werd de schuur ook vergroot. In 1964 verbouwd tot huis voor ouderen door het Leger des Heils, in 1978 tot woonboerderij. Van belang zijn het casco (muren en balklagen), historische vensters en deuren, de houtconstructie van schuur en de kap van de woonhuiszolder. De houtconstructies kenmerken zich door een afleesbare historische gelaagdheid uit verschillende bouwperioden en de toepassing van hergebruikte materialen, mogelijk deels van de in 1859 afgebroken kerk. De meeste interieur-bestanddelen zijn bij de verbouwing in 1964 verwijderd. Wel is de historische plattegrondstructuur grotendeels behouden / herkenbaar gebleven.
Bronnen en verwijzingen
- Ozinga, M.D. (1940). De monumenten van geschiedenis en kunst in Oost-Groningen. Den Haag: Rijksuitgeverij dienst van de Nederlandsche staatscourant.
- RCE kennisdossier (PDF): Bestand:Uitwierde 12328 Torenpad 1 (pastorie).pdf
- Stenvert e.a. (1998). Monumenten in Nederland. Groningen. Zwolle: Waanders Uitgevers.
- Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel XI. De provincie Groningen (1933). Den Haag: Algemeene Landsdrukkerij.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 4 jun 2025 om 03:21.