Deventer - Nieuwe Markt 35 - Mariakerk, Onze-Lieve-Vrouwekerk

(12700) monumentenregister Monumentnummer: 12700

Introductie

In oorsprong middeleeuwse parochiekerk, na de Reformatie deels gesloopt. Dit monumentnummer betreft de restanten van het schip én de grotendeels resterende zuidelijke zijbeuk. Voor de relatie met overige rijksmonumenten zie hierna.

Afb. 1 Voormalige Kerk van O.L. Vrouwe. Beeldbank RCE, CC BY-SA 3.0

Aanleiding voor de bescherming

Het monument is ingeschreven in het rijksmonumentenregister in de eerste tranche na de inwerkingtreding van de Monumentenwet 1961.

Relatie tot andere rijksmonumenten

Sacramentskapel

Van de Mariakerk zijn tevens (delen van) de Sacramentskapel bewaard. De bescherming hiervan is in drie rijksmonumenten ondergebracht:

• Deventer - Nieuwe Markt 32 - Pand (mogelijk restanten)
• Deventer - Nieuwe Markt 33 - Vm Sacramentskapel
• Deventer - Nieuwe Markt 34 - Huis

Maagdenhuisjes

Tegen de zuidgevel van de zijbeuk zijn vier huisjes gebouwd, de zogeheten Maagdenhuisjes. Zij waren bedoeld voor de huisvesting van ongehuwde vrouwen. Ieder huisje is afzonderlijk beschermd:

• Deventer - Grote Kerkhof 37 - Maagdenhuisje
• Deventer - Grote Kerkhof 38 - Maagdenhuisje
• Deventer - Grote Kerkhof 39 - Maagdenhuisje
• Deventer - Grote Kerkhof 40 - Maagdenhuisje

Schilderachtig aanzicht

De situatie van de zuidgevel met daartegen de vier huisjes werd door de Rijkscommissie voor de Monumentenzorg bij een bezoek in 1929 gekarakteriseerd als 'schilderachtig'. De leden waren zeer onder de indruk van dit beeld.

Lebuïnuskerk

De Mariakerk is haar bestaan begonnen als onderdeel van een kerkelijk complex te samen met de Lebuïnuskerk. Begin 16de eeuw is de Mariakerk hiervan afgesplitst en is de oude kerk vervangen door de huidige.

• Deventer - Grote Kerkhof 42 - Grote of Lebuïnuskerk

Restauratie zijgevel

Van november 1923 tot voorjaar 2024 is de zuidgevel van de zijbeuk gerestaureerd. De hiervoor genoemde waardering van een 'schilderachtig aanzicht' heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat deze gevel in de voorliggende decennia nooit ingrijpend is gerestaureerd. Daardoor is veel oorspronkelijk materiaal, waaronder het natuursteenwerk behouden gebleven. Dat is een bijzonder en waardevol gegeven. De toestand van het materiaal was echter dusdanig dat een restauratie noodzakelijk was geworden om dit materiaal nog zo veel mogelijk te behouden en verder verval tegen te gaan. Ter willen van het schilderachtige karakter is zeer terughoudend gerestaureerd.

Bronnen en verwijzingen

• Hendrik-Jan Tolboom, De Mariakerk in Deventer, Met behoud van het schilderachtige aanzien. Tijdschrift Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed nr. 2 2024 p. 8-9

Zie ook

Monumenten

• Deventer - Grote Kerkhof 42 - Grote of Lebuïnuskerk

• Deventer - Grote Kerkhof 37 - Maagdenhuisje
• Deventer - Grote Kerkhof 38 - Maagdenhuisje
• Deventer - Grote Kerkhof 39 - Maagdenhuisje
• Deventer - Grote Kerkhof 40 - Maagdenhuisje
• Deventer - Nieuwe Markt 32 - Pand
• Deventer - Nieuwe Markt 33 - Vm Sacramentskapel
• Deventer - Nieuwe Markt 34 - Huis

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten
• Kerken
• Kerkelijke ensembles
• Religieuze gebouwen
• Kerkenvisies

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Deventer

Begrippen

Gotiek

Specialist(en)

• Hendrik Tolboom

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---