Dokkum - Hantumerweg 6 - Het Swart Paard (1772)

(13093) monumentenregister Monumentnummer: 13093

Introductie

De voormalige herberg het Swart Paard op de hoek van de Hantumerweg en de Aalsumerpoort in Dokkum kent een lange geschiedenis als herberg, café het Wapen van Oost- en West Dongeradeel en wokrestaurant. de geschiedenis gaat terug tot de 18e eeuw en is nu nog vooral terug te vinden in het exterieur. Het interieur is niet meer aanwezig. In de loop der tijd zijn met name de vensters en de deuren gewijzigd. Het huidige aanzicht verwijst naar de situatie omstreeks 1930.

Tijdlijn

(Bron Adema architecten, Reitse de Vries Bouwhistorie (2019)

Herberg Het Swart Paard

• (1772) Bouw van de herberg het Swart Paard in opdracht van Carel Stevens. Het huidige hoofdvolume met aanbouw lijkt toen gerealiseerd te zijn. Een rechthoekig bouwvolume bestaande uit twee bouwlagen met een schilddak, gericht op de Aalsumerpoort. De gevel aan de Aalsumerpoort met vijf vensterassen, drie aan de Hantumerweg. Een lagere aanbouw aan de Hantumerweg met ook twee lagere bouwlagen, twee vensterassen afgesloten door een aangekapt schilddak en nokschoorsteen. Hiernaast bevond zich waarschijnlijk een éénlaags aanbouw met twee vensterassen. In de vernieuwde 19e eeuwse gevels aan de straatzijde van de hoofd-, aanbouw en tussenlid zijn nog de 18e eeuwse kozijnen aanwezig. De linker zijgevel is ook nog uit de 18e eeuw. In het interieur resteren nog wat fragmenten van de constructie.

Wijziging ramen in zesruits schuiframen

• (1866) Met de verbouwing in 1866 of 1879 werden beide bouwvolumes aan de straat voorzien van nieuwe gevels en zesruits schuiframen. In de linker twee vensterassen in de gevel aan de Aalsumerpoort bevond zich twee maal een deur. Een voor de bovenverdieping en een voor de begane grond. De gevels van hoofdbouw, aanbouw en tussenlid zijn voorzien van rozetankers, knipvoeg en zesruits schuiframen. In het schilddak bevindt zich centraal aan de Aalsumerpoort een dakkapel met twee hoek schoorstenen.

Wijziging ramen in H-vensters met glas-in-loodramen

• (1879) Verbouw van de herberg in opdracht van Sipke Barteles van der Veen. De herberg krijgt de naam Het Wapen van Oost- en West Dongeradeel. In de vroege 20e eeuw wordt het tussenlid, grenzend aan de aanbouw, opgehoogd met een verdieping en samen met de aanbouw afgesloten met een lijst. Ook worden in de tijd de ramen op de begane grond gewijzigd naar H vensters, later ook op de verdieping en tenslotte voorzien van glas-in-loodramen in de bovenlichten. In 1930 worden de pannen en het dakbeschot vernieuwd. Op een opmeting uit 1940 heet het monument café de Vries en is de entree verplaatst naar centrale middenas.

Sloop van de achteraanbouw

• (1950) Vernieuwing van de 18e eeuwse aanbouw en het achterhuis.
• (1976) Verkoop aan Meindertsma die de naam herziet in Old Inn. In 1987 is de centrale entreepartij vernieuwd met een omlijsting en nieuwe dubbele deur.
• (21e eeuw) Herbestemming tot wokrestaurant.

Monumentale waarde

De monumentale (kern)waarde van het rijksmonument is gelegen in het exterieur als verwijzing naar de voormalige herberg, café en logementsfunctie van het Swarte Paard en het Wapen van West en Oost Dongeradeel. Deze verwijzing is goed te beleven vanwege de prominente beeldbepalende ligging op de hoek van de Aalsumerpoort en de Hantumerweg, aan de noordzijde van het beschermde gezicht Dokkum.

Bronnen en verwijzingen

• Monumenten in Nederland (1996-2006) Sabine Broekhoven, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Yme Kuiper, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Fryslân – Dokkum (gemeente Dongeradeel) (2000), p. 110

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Dokkum

Specialist(en)

• Mieke van Bers

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---