Groningen - Martinikerkhof 3 - Martinikerk

(18555) monumentenregister Monumentnummer: 18555

Introductie

Hoofdkerk van de stad Groningen, in de middeleeuwen gewijd aan de heilige Martinus en kort voor de Reformatie (van 1559 tot 1594) tevens enige tijd bisschopskerk geweest. Gedurende de dertiende tot en met de zestiende eeuw gebouwde gotische stadskerk met hoge westtoren (bijnaam d' Olle Grieze, apart beschermd onder rijksmonumentnummer 18553). Het driebeukige hallenschip bevat de oudste bouwdelen uit de dertiende eeuw. Het koor met omgang en sacristie dateren uit de vijftiende eeuw. De toren, de hoogste kerktoren in de stad en de ommelanden, dateert uit de tweede helft van de vijftiende eeuw en bevat een opengewerkte bekroning met houten met koper beklede lantaarns uit 1627, tot stand gekomen na een brand.

Martinikerk en -toren, gezien vanaf het dak van het Groninger Forum, uit het zuidoosten. Foto: Wikimedia / Hardscarf, 2019 CC BY-SA 3.0

Uit het oosten. Foto door Pepijntje, april 2008. CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 09 november 1971

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1200	1300	globaal	romanogotische kruisbasiliek met westtoren
vervaardiging	1400	1450	globaal	huidig koor met omgang
verbouwing	1450	1500	globaal	uitbreiding schip tot hallenschip
vervaardiging	1469	1482	exact	huidige toren, stenen onderbouw tot en met de eerste lantaarn
vervaardiging	1627	1627	exact	huidige houten bovenbouw en bekroning, na brand
restauratie	1971	1975	exact	restauratie en reconstructie daken en topgevels schip

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
hallenkerken	schip, vijf traveeën

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Romano-Gotiek	invloeden	delen schip, oostelijke schiptravee
Gotiek	invloeden	koor, zijbeuken, westelijke schiptraveeën en toren

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: rijksmonument 18555.

Aanleiding voor de bescherming

Het pand is ingeschreven in het rijksmonumentenregister in de eerste tranche na de inwerkingtreding van de Monumentenwet 1961.

Advies omgevings­vergunning

Over dit monument is advies uitgebracht:

• Groningen - Advies 1257596 (6 mei 2022)

Adviezen van voor 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Adviezen vanaf 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Omgevingswet, rijksmonumentenactiviteit.

Bronnen en verwijzingen

• Bibliotheek RCE Publicatie(s) over dit rijksmonument
• Kerkfotografie Nederland
• Reliwiki
• Wikimedia
• Wikipedia

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Rijksmonumenten - Canonvenster 23 - Slavernij (pagina bestaat niet)

Hoort bij deze thema's

• Monumenten
• Kerken
• Kerkenvisies
• Religieuze gebouwen

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Groningen

Begrippen

hallenkerken, Romano-Gotiek, Gotiek, kerktorens, orgels, schilderingen, koorhekken en herenbanken

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---