Haaksbergen - Goorsestraat 54 - Joodse begraafplaats
Monumentnummer: 18863
Introductie
Joodse begraafplaats met een uit 1889 daterend toegangshek.
Historie
De Joodse begraafplaats van Haaksbergen stamt mogelijk al uit 1750, hoewel het oudste grafmonument pas van 1898 is. Waarschijnlijk waren daarvoor de Joden te arm om een stenen grafmonument te kunnen plaatsen of gebruikten ze hout als grafmonument, maar is dat intussen verdwenen. Tot 1920 lag de begraafplaats buiten het dorp tussen de twee uitvalswegen naar Delden/Hengelo en Goor. De begraafplaats werd meerdere malen vergroot, eerst in 1894 en in 1906 en 1920 nog eens.
Na de dood van Salomon Frankenhuis werd ter herinnering aan hem door zijn kinderen een metaheerhuis gebouwd op de begraafplaats. In het metaheerhuisje herinnert een gedenksteen aan deze gebeurtenis. Frankenhuis had zelf in 1889 het gietijzeren toegangshek bekostigd. De initialen van hem en zijn vrouw sieren het hekwerk, samen met het jaartal van plaatsing.
In de Tweede Wereldoorlog kwam een groot deel van de Haaksbergse Joden om het leven in vernietigingskampen. De gemeenschap bleef wel bestaan, maar zou uiteindelijk te klein blijken om een kille te kunnen blijven organiseren. In 1972 werd de Joodse gemeente opgeheven en bij die van Hengelo gevoegd. Sinds 1991 wordt de begraafplaats onderhouden door de gemeente Haaksbergen.
In de jaren negentig werd het metaheerhuis gerestaureerd en werd de dakbedekking van bitumen vervangen door dakpannen.
Rijksmonument
De begraafplaats ligt op een driehoekig perceel. De huidige ingang stamt waarschijnlijk uit 1898, daarvoor lag de ingang op de hoek van de Goorsestraat en Aert van Nesstraat. Op de begraafplaats zijn 41 grafmonumenten te vinden, 19 daarvan zijn van na de oorlog. De aanwijzing tot rijksmonument heeft vermoedelijk plaatsgevonden op verzoek van de gemeente.
Huidige situatie
De begraafplaats wordt aan drie zijden omgeven door een hoge haag. Op het oudste deel van de begraafplaats zijn geen grafmonumenten te vinden. In de volksmond wordt de begraafplaats als ‘jöddenkarkhof’ aangeduid. De gemeente heeft samen met het NIK plannen voor een herplant van de haag en het aanbrengen van een herdenkingsmonument ter plekke.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenBegrip:bb70464c-b05e-45f7-a5ef-bfb3c5dcdb8c
Specialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 13 dec 2025 om 14:41.