Haarlem - Haarlemmerhout, Zuiderhoutlaan - Costermonument

(19197) monumentenregister Monumentnummer: 19197

Introductie

Natuurstenen gedenkteken voor Laurens Janszoon Coster. Het monument heeft een forse afmeting en bestaat uit een kubusvorm waarvan de hoeken worden geaccentueerd door pilasters. Dit geheel wordt afgesloten door een deksteen met een kruisvorm met in ieder van de vier uiteinden een symbolische uitbeelding. In de vier vlakken van de kubus lauwerkansen waarin het stadswapen van Haarlem, het vermeende wapen van Coster en in het Nederland en Latijn een tekst ter nagedachtenis.

Costermonument. Foto door Jane023 (talk), CC BY 3.0 via Wikimedia Commons

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 27 november 1969

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1823	1823	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
gedenktekens

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Neoclassicisme

Ambachten

vakman/organisatie	plaats	beroep	toelichting
Johan David Zocher (jr.)		architect / bouwkundige / constructeur	Ontwerper
D. Doeglas		beeldhouwer / steenhouwer / schrijnwerker	Steenhouwer

Aanleiding voor de bescherming

Het gedenkteken is aangewezen onder de Monumentenwet 1961. Het komt ook al voor in de Voorloopige lijst van Haarlem (1921). Hierin wordt net iets duidelijk dan in het rijksmonumentenregister toegelicht wie het monument gemaakt heeft: "vervaardigd door Doeglas [sic] naar ontwerp van J.D. Zocher".

Kennis

Het monument staat opgesteld in de Haarlemmerhout omdat het verhaal wil dat Coster hier in 1423, tijdens een wandeling, het idee opdeed voor het maken van uit hout gesneden letters die met inkt bestreken een afdruk nalaten op papier. Dit was een toevallige vondst toen de letters die hij uit beukenhout had gesneden in het zand vielen en daar een afdruk nalieten. De twee andere Haarlemse gedenktekens voor Coster, op de Grote Markt (rijksmonument 513375) en de Hortus Medicus (rijksmonument19667) refereren ook aan deze gebeurtenis. In beide gevallen zien we behalve de figuur van Coster ook een boomstam uitgebeeld. Dit gedenkteken werd 400 jaar later opgericht ter viering van deze gebeurtenis in de Haarlemmerhout.

Doeglas of Douglas

Hoewel beide spellingswijzen worden aangetroffen, lijkt Doeglas toch de meest voorkomende. Het betreft hier de Haarlemse beeldhouwer Dirk Doeglas. Hij vervaardigde ook de gedenknaald bij het Huis te Manpad, rijksmonument 46756.

Bronnen en verwijzingen

• Vanderkrogt, Mens & Dier in Steen & Brons, Laurens Jansz. Coster
• Verenging Oud Heemstede, Hans Krol, 'Heemstedenaren en een Bennebroeker filatelistisch verbeeld' in: Heerlijkheden 26 jrg no 101 augustus 1999 p. 191
• Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel V, I. De provincie Noord-Holland (uitgezonderd Amsterdam)(1921)
• Wikipedia, Costermonument

Zie ook

Monumenten

• Haarlem - Grote Markt - Laurens Janszoon Coster
• Haarlem - Grote Markt 25 - Costerhuis
• Haarlem - Jacobijnestraat - Prinsenhof, Hortus Medicus, Vredestempel, Costermonument
• Leiden - Haarlemmerstraat 86

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Haarlem

Begrippen

Neoclassicisme

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---