Kerkrade - Kerkplein 7 - Sint Lambertuskerk
Monumentnummer: 23556
Introductie
In het centrum van Kerkrade gesitueerde driebeukige waterstaatskerk die in 1843 gebouwd naar ontwerp van Jaminé op de plek van een vorig kerkgebouw. De achttiende-eeuwse toren bleef daarbij behouden. In 1956 zijn kerk en toren respectievelijk westwaarts uitgebreid c.q. verhoogd naar ontwerp van Frits Peutz.
Orgel
Het tweemanuaals, mechanische sleepladen orgel werd in 1847 in Duitsland vervaardigd door de gebroeders Müller uit Reifferscheid. Dit orgel verving het door Binvignat uit Maastricht in 1828 in de kerk geplaatste exemplaar dat in 1841 naar Oirschot verhuisde. In1957 wordt het door orgelmaker B. Pels & Zonen uit Alkmaar ingrijpend verbouwd. Zij wijzigen onder andere de windvoorziening, dispositie en klavieren, herstellen de windladen en plaatsen een elektropneumatische traktuur. Gebroeders Vermeulen tenslotte krijgt opdracht tot reconstructie van het Müllerorgel naar de situatie van 1848. Daarbij wordt de orgelkas hersteld en verkleind en worden de windvoorziening, klaviatuur en mechanieken vernieuwd. Ook de windladen, toonhoogte en dispositie worden hersteld.
Op een onbekend tijdstip worden vervolgens het pedaalklavier vervangen en de trompetbekers vernieuwd. In 1961 krijgt orgelbouwer Verschueren de opdracht tot restauratie van het orgel. Daarbij worden de windvoorziening, het handklavieren pedaalwellerbord vernieuwd en worden nieuwe panelen in de achterwand van het orgel aangebracht. Tevens krijgt de windlade een sleep-constructie. Verschueren voert ook de restauratie in 2001 uit.
De donkere orgelkas betekent voor zijn bouwer één van de eerste exemplaren van dit type: een hoge gebolde middentoren met twee kleinere zijtorens zijn verbonden door twee concave tussenvelden. De zijtorens dragen reusachtige frontonsegmenten met zittende engelen met bazuinen. De middentoren is bekroond met een segmentboogvormig fronton bekroond met een guirlande van bloemen, de lier die hier oorspronkelijk stond is verdwenen waardoor de slingers ogen als een lauwerkrans. De decoratie bestaat verder uit bloemenranken en -slingers met palmetten en voluten. De onderkas is licht ingesnoerd. De torens steunen op sokkels getooid met acanthusblad en pijnappels.
De drie forse, glooiende pijptorens verbonden door brede tussenvelden met aflopende kroonlijst creëren beweging in het bovendeel. Het benedenfront bestaande uit drie risalerende panelen met orgelpijpen is naar men vermoedt pas later, rond 1851 aangebracht. De enerzijds sterk barokke vormentaal van de orgelvorm vormt het doek voor een sierlijke neogotische decoratie bestaande bijna filigrain houtsnijwerk van met drielobben gevulde spitsbogen met kleine vislobben als opvulling in de zwikken.
Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?
Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.
Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.
Zie ook: Orgels in Nederland
Bronnen en verwijzingen
- De Orgelsite Kerk van de Heilige Lambertus
- Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jahrhunderts e.v.
- Het Historische Orgel, in Nederland, 1840 - 1849, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 335 - 337
- Kerkfotografie Nederland
- Kerkgebouwen in Limburg Lambertuskerk
- Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 175
- Orgelnieuws Het Orgelmakersgeslacht Müller te Reifferscheid
- Reliwiki Lambertuskerk
- Wikipedia Lambert Jaminé
- Wikipedia Frits Peutz
- Wikipedia Pels & Van Leeuwen
- Wikipedia Sint Lambertuskerk (Kerkrade)
- Wikipedia Vermeulen (bedrijf)
Zie ook
Monumentenaltaren, orgels, Waterstaatsstijl, Neobarok, Rooms-Katholieke Kerk, kerktorens, Neoclassicisme en gebrandschilderde glazen
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 10 sep 2025 om 04:53.