Follega - Straatweg bij 47 - Kerkhof

(25778) monumentenregister Monumentnummer: 25778

Introductie

Dorpskerkhof van Follega met klokkenstoel.

Historie

Tal van dorpskerken in Fryslân werden in de achttiende en negentiende eeuw gesloopt en vervangen door een klokkenstoel. De locatie van de kerk werd al snel gebruikt voor nieuwe graven en een enkele keer bleven oude zerken uit de kerk ter plekke liggen, soms op een grafkelder. In Follega resteerde lang een zerk uit 1612, maar die is inmiddels verdwenen. Aan de kerk herinnert alleen een prent uit 1720 waarop te zien is dat het hier ging om een eenvoudige zaalkerk waarbij de klok toen al in een klokkenstoel hing. Volgens sommige bronnen werd de kerk in 1775 gesloopt.

Tot in de jaren veertig van de 19de eeuw liep de doorgaande weg van Lemmer richting Groningen rechtdoor richting Sint Nicolaasga. Voor de brug in Follega was een tol en achter de brug een herberg. Toen in 1818-1819 de oude weg werd ingetekend, liep deze direct ten noorden van het kerkhof. Met de aanleg van de straatweg op Sneek veranderde dit en kwam het kerkhof wat verder van de weg te liggen.

Iets na 1870 moet op het kerkhof het lijkenhuisje gebouwd zijn en afgezien van het plaatsen van nieuwe grafmonumenten en een afscheidingshek aan de westzijde is er nadien niet veel veranderd. Het hekwerk staat tussen het kerkhof en de boerderij die hier rond 1900 gebouwd is. Het hek is op een lage schansmuur gebouwd met op regelmatige afstand een gietijzeren pijler met daartussen een smeedijzeren hek. De rest van het kerkhof wordt omgeven door een gemengde haag met daarachter bomen.

Rijksmonument

Sinds de aanwijzing van het kerkhof heeft vooral de klokkenstoel aandacht gekregen. Dat is de werkelijke reden dat het kerkhof een rijksmonument is. In de klokkenstoel hangt een klok van P. van den Ghein uit 1596. Het kerkhof is altijd in gebruik gebleven, maar is feitelijk alleen in vorm beschermd. De individuele grafmonumenten genieten geen bescherming.

Huidige situatie

Het kerkhof is vandaag de dag lastig te vinden. Tot de sluiting in 1939 lag de herberg De 3 kogels langs de oude weg en was dit gedeelte, met de toegang tot het kerkhof, zo'n beetje openbare weg. Inmiddels liggen hier twee boerderijen met een eigen inrit en feitelijk ligt de ingang van het kerkhof niet meer aan de openbare weg.

Het kerkhof valt door de klokkenstoel met witte helmdak al van verre op. Er staan momenteel nog nauwelijks bomen rondom, waardoor de zichtbaarheid goed is. Het smeedijzeren hekwerk geeft toegang tot een grindpad dat rond het kerkhof loopt. Dat kerkhof is op de voorzijde na geheel omgeven door een sloot. Het ovale grafveld kent een sterke bolling met het hoogste punt ruim een meter hoger dan het pad. Op het kerkhof staan veel oude hardstenen stèles en een opvallende obelisk in zwart graniet. De klokkenstoel staat bijna achteraan op het kerkhof en het lijkenhuisje staat wat verstopt aan de noordkant achter de haag.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.

Bronnen en verwijzingen

• Follega Follega

Zie ook

Artikelen

• Protestantse of hervormde begraafplaatsen in Nederland

Hoort bij deze thema's

• Begraafplaatsen en grafmonumenten

Begrippen

klokkenstoelen

Specialist(en)

• Leon Bok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---