Middelburg - Abdij 5

(28666) monumentenregister Monumentnummer: 28666

Introductie

Het abdijgedeelte tussen de balanspoort en het provinciehuis stamt hoogstwaarschijnlijk uit het midden van de zestiende eeuw.

Abdij 5. Foto door Ymblanter, CC BY 3.0 via Wikimedia Commons

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 20 mei 1966

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1550	1550	globaal	vermoedelijk
verbouwing	1940	1940	exact	herbouwing na brand

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
abdijen

Historisch gebruik

In het verleden bevonden zich in dit bouwdeel de brouwerij van de abdij, de vicariswoning, de stallen en wellicht nog meer functies. In de zeventiende eeuw kwam hier de woning van de afgevaardigde van Veere, deels in het huidige provinciehuis gelegen. Aan de noordzijde nam de raadpensionaris zijn intrek, wiens woning ook gedeeltelijk in de balanspoort overliep.

Op de begane grond van de voormalige woning van de raadpensionaris komen in de negentiende eeuw de vertrekken van de polder van Walcheren. Rijkswaterstaat neemt de verdieping in gebruik. Ook het huis Veere komt bij Walcheren in gebruik.

Restauratie

In de loop van de negentiende eeuw raakte de abdij steeds meer in verval. Toen begonnen Pierre Cuypers en Victor de Stuers in 1874 met de ontwikkeling van een restauratieprogramma voor het complex. In 1885 werd ook de noordoosthoek gerestaureerd. Alleen het voormalige huis Veere werd niet in dezelfde periode onder handen genomen. Het archief van Rijkswaterstaat blijft hier gevestigd.

Wederopbouw

Het bombardement van 1940 was verwoestend voor de abdij, maar de Zeelanders toonden zich veerkrachtig. Al in 1941 werd een bouwhistorisch onderzoek in gang gezet. Hiervoor waren de Utrechtse architectuurhistoricus G.C. Labouchere en architect Th. Haakma Wagenaar aangesteld. Dit is overigens voor het eerst dat in Nederland de term “bouwhistorisch onderzoek” wordt gebezigd. Al in de jaren ’40 begint de restauratie van de noordoosthoek. Wegens materiaalschaarste wordt beton gebruikt in plaats van balklagen. Ook op de vloerdelen wordt bezuinigd door op de zolders vurenhout in plaats van eiken te gebruiken. Al het hout wordt van een brandwerende laag voorzien. Architect H. de Lussanet de la Sablonière hield qua straatbeeld grotendeels de vooroorlogse toestand aan. Tijdens de bezetting kwam de restauratie uiteindelijk stil te liggen. Na de bevrijding werd deze alweer gauw opgepakt, nog steeds met besparing op materialen.

Het bouwdeel direct naast de balanspoort bleef onderdeel van het rijksarchief, terwijl het andere stuk van de noordoosthoek dienst ging doen als restaurant.

Bronnen en verwijzingen

• Beeldbank RCE Noordoosthoek, 2003
• Beeldbank RCE Voormalige vicariswoning, 1986
• De Abdij van Middelburg
• Encyclopedie van Zeeland Abdij van Middelburg
• Monumenten in Nederland: Zeeland
• Wikipedia Abdij van Middelburg
• Zeeuwse Ankers Abdij van Middelburg

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Middelburg

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---