Middelburg - Groenmarkt - Refter

(28919) monumentenregister Monumentnummer: 28919

Introductie

De grote refter aan de westzijde van het abdijcomplex stamt uit omstreeks 1500. De zaal is aan drie zijden verlicht door hoge gotische vensters met traceringen in ledesteen.

Abdij met refter. Foto door Otter, CC BY 3.0 via Wikimedia Commons

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 20 mei 1966

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1500	1500	globaal
restauratie	1875	1900	globaal
restauratie	1947	1947

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
refectoria

Ambachten

vakman/organisatie	plaats	beroep	toelichting
Johan Adriaan Frederiks		architect / bouwkundige / constructeur
H. de Lussanet de la Sablonière		architect / bouwkundige / constructeur

Historie

Vanaf de reformatie was de refter in gebruik als giethuis. Hier werden vooral kanonnen, maar ook klokken gegoten. Dergelijke grote ruimtes bleken praktisch voor de gieterijen. Later, in de jaren 1790, heeft hier ook een militair ziekenhuis gezeten. Toen de Fransen waren vertrokken, werd de voormalige refter als turfopslagplaats gebruikt en in 1864 werd de zaal omgevormd tot stedelijk gymnastieklokaal. Na eeuwenlang gebruik en vele aanpassingen, kwam de refter in het eind van de negentiende eeuw in aanmerking voor restauratie. Architect J.A. Frederiks herstelde het gotische karakter en bracht daarmee opnieuw eenheid in de abdijarchitectuur.

Vernietiging en wederopbouw

Het bombardement van 1940 is desastreus voor de voormalige refter. Deze zaal is volledig uitgebrand en ook het metselwerk is zwaar beschadigd. Al in 1941 werd een bouwhistorisch onderzoek in gang gezet. Hiervoor waren de Utrechtse architectuurhistoricus G.C. Labouchere en architect Th. Haakma Wagenaar aangesteld. Dit is overigens voor het eerst dat in Nederland de term “bouwhistorisch onderzoek” werd gebezigd. Al in de jaren ’40 begon de wederopbouw van de abdij. In 1947 begon men aan de refter. Deze werd door architect H. de Lussanet de la Sablonière hersteld zonder de toch al verwoeste vooroorlogse bouwsporen terug te brengen. Hij had de toestand van vóór de reformatie voor ogen. Daarom bracht hij ook de enorme gotische schouw terug die reeds lang verdwenen was. Toen kreeg deze grote en plechtige zaal eindelijk weer een passende functie, namelijk die van Statenzaal. Door het beschikbaar gemaakte budget konden de oorspronkelijke houtconstructies worden gereconstrueerd. De architect voegde ten behoeve van de nieuwe functie een bescheiden publieke tribune toe in de oostelijke muur. Rondom de zaal zijn wapenschilden aangebracht in de muur.

Bronnen en verwijzingen

• Beeldbank RCE Uitgebrande refter
• Beeldbank RCE Statenzaal
• Beeldbank RCE Statenzaal
• De Abdij van Middelburg
• Monumenten in Nederland: Zeeland
• Wikipedia Abdij van Middelburg
• Zeeuwse Ankers Abdij van Middelburg

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Middelburg

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---