Nuth - Dorpstraat 24 - Sint Bavokerk

(30917) monumentenregister Monumentnummer: 30917

Introductie

Centraal in het dorp ligt de Nuthse Sint Bavo nog omgeven door het voormalige kerkhof, een sobere, eenbeukige kerk met transept en Westtoren.

Kerk

Het schip en de toren zijn gebouwd in de stijl van Laurensz Mefferdatis, een Duitse architect uit Aken (1677 - 1748) die vooral werkzaam is in de driehoek Aken - Luik - Maastricht. Zij vervingen een 12de-eeuwse voorganger. Al vóór 1298 rept een akte over een kerkgebouw dat in 1690 in slechte staat verkeert. Pastoor Jan Willem Habets die in 1760 wordt aangesteld is verantwoordelijk voor de nieuwbouw.. In de jaren 1921 - '24 vindt opnieuw uitbreiding plaats. De kerk wordt voorzien van zijbeuken, een transept met vieringkoepel en het koor wordt ingericht. Voor het ontwerp tekende de Limburgse architect Nic. Ramakers (1879 - 1954), een bekende kerkenbouwer. Onder invloed van het Tweede Vaticaans Concilie is in 1966 het altaar op een podium middenin de kerk geplaatst.

De inventaris behelst onder meer een romaans doopvont, een preekgestoelte en een tweetal herenbanken in Lodewijk XV-stijl en een eenklaviers orgel.

Orgel

Op de galerij achter een open, meer moderne balustrade bevindt zich een fraai eenklaviers orgel. Het binnenwerk is in 1980 door Verschueren Orgelbouw vervaardigd met gebruikmaking van het bestaande pijpwerk. Het instrument kent een roerige geschiedenis. Het werk uit 1980 is geplaatst in de reeds in de kerk aanwezige elegante rococo kas uit 1763 . Gezien de gelijkenis van de oude kas met die van het orgel van de St.-Victor te Glons, werd het mogelijk door Heinrich Möseler gebouwd. Bij een restauratie en verbouw van het orgel in 1899 door de fa. P.J. Vermeulen & Zonen werd het pijpwerk deels vernieuwd en nadien onderging het een grote verbouwing door L. Verschueren in 1943.

Het orgel kent 3 ronde torens, een lage in het midden en twee hogere, elk aan weerszijden. Ze staan op een enkele voetlijst. De pijpvoeten zijn op gelijke hoogte opgesteld zonder blinderingen. In de torens verlopen de labia V-vormig, in de beide middenvelden lopen ze af, contrair aan de beweging van de bovenlijst. De onderkas is ingesnoerd. De blinderingen van de pijpuiteinden evenals in de torens refereren aan rocailles: schuimende C- en S-voluten en in elkaar grijpende voluten met schuimwerk. Verdere versieringen bestaan uit een voluutvormige tak met opwaaiende bladeren op de bovenlijst van de velden en omkrullend blad en houten kraagstenen onder de consoles.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Kerk van de Heilige Bavo
Het Historische Orgel, in Nederland, Supplement, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 26 - 27
Kerkgebouwen in Limburg Bavo
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 279
Reliwiki Bavo
Wikipedia Laurenz Mefferdatis
Wikipedia Nicolaas Ramakers
Wikipedia Verschueren (orgelbouwers)
Wikipedia Sint Bavokerk (Nuth)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

orgels en Barok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.