Nijmegen - Sint Stevenskerkhof 64 - Stevenskerk

(31181) monumentenregister Monumentnummer: 31181

Introductie

Beeldbepalende gotische kruiskerk met westtoren, vóór de Reformatie gewijd aan Sint Stephanus.

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 31181.

Kerk

In het oude centrum van Nijmegen, temidden van deels historische bebouwing, aan het gelijknamige voormalig kerkhof gelegen, drieschepige kerk op kruisvormige plattegrond met toren en transept. De kerk torent hoog uit boven de stad. Na zware oorlogsschade, opgelopen tijdens het geallieerde bombardement van 1944, is de kerk gerestaureerd.

De kerk beschikt over vier orgels: het hoofdorgel, koororgel, positief en een kas uit 1850. Daarvan zijn de drie eerstgenoemde orgels rijksbeschermd.

Orgel

Het koororgel betreft een eenklaviers mechanisch sleepladenorgel van een onbekende maker. Omdat het oorspronkelijk stond in de parochiekerk van Sint Quitens in Wommersom, België, kreeg het de bijnaam 'Ardennerorgel'. In 1965 werd het orgel aangekocht door de Nijmeegse kerkvoogdij. Bij een ingrijpende restauratie in 1974 werd de oude windlade hersteld en het pijpwerk gerepareerd. Tevens is de orgelkas hersteld en het klavier naar zijn oorspronkelijke plek aan de achterzijde van de kas teruggebracht. Ook het manuaal- en pedaalklavier zijn vernieuwd naar model van oude, contemporaine voorbeelden.

Het sobere front bestaat uit drie delen: een hoge halfronde middentoren geflankeerd door twee rechtgesloten zijpanelen, elk met een sober maar fors entablement bekroond. De deels vergulde versiering van de bovenkas is sober en bestaat open uit blad- en loofwerk. De onderkas is een werk van de bouwer uit 1974. Na een verjongd middendeel gaat deze naadloos over in een rechte onderkas met een ornament bestaande vier panelen waarvan de twee bovenste evenals de onderste aan elkaar gelijk zijn. Door de plaatsing van de panelen onstaat een kruisvorm. De panelen zelf steken nadrukkelijk uit en zijn grillig van vormentaal, die deels geënt lijkt op gotische motieven. De kas staat op een klein podium.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Advies omgevingsvergunning

Over dit monument is advies uitgebracht:

Nijmegen - Advies 1155597 (27 juli 2021)
Nijmegen - Advies 1277991 (26 juli 2022)
Nijmegen - Advies 1379634 (17 mei 2023)
Nijmegen - Advies 1379606 (29 mei 2023)
Nijmegen - Advies 1444054 (17 oktober 2023)

Adviezen van voor 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Adviezen vanaf 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Omgevingswet, rijksmonumentenactiviteit.

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Grote- of Sint Stevenskerk Koororgel
Het Historische Orgel, in Nederland, 1479 - 1725, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 277 - 278
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 244
Reliwiki Grote- of St. Stevenskerk
Stevenskerk Orgels
Wikipedia Sint Quintinuskerk
Wikipedia Grote- of Sint Stevenskerk
Wikipedia Vermeulen (bedrijf)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Beschermd stads- en dorpsgezicht

Nijmegen

Begrippen

orgels, kruiskerken, Romaans, Gotiek en Barok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.