Ooltgensplaat - Voorstraat bij 52
Monumentnummer: 31699
Introductie
Smeedijzeren toegangshek tussen hardstenen pijlers, toegang gevend tot het kerkhof.
Historie
Ooltgensplaat mocht het kerkhof na 1829 blijven gebruiken, ondanks het verbod tot begraven binnen de bebouwde kom dat gold voor plaatsen met meer dan 1.000 inwoners. Omdat de grond rondom het dorp deel uitmaakte van de zogeheten verboden kring rond het fort Prins Hendrik kreeg de gemeente toestemming om het kerkhof te blijven gebruiken. De gemeente nam het beheer over en liet in 1839 bij de ingang van het kerkhof een nieuw hek plaatsen. Het ging om een zwaar smeedijzeren hekwerk tussen hardstenen pijlers. Op de pijlers werd links het woord ADAM geplaatst en rechts CHRISTUS. Deze vrij zeldzame woorden verwijzen waarschijnlijk naar het begin en het einde van de mens, waarbij Christus ook staat voor het nieuwe leven. Op de pijlers zijn bollen aangebracht die gezien kunnen worden als een verwijzing naar eenheid, volledigheid en oneindigheid. Ook wordt de bol wel gezien als een verwijzing naar de appel, staande voor de zondeval. Op grafmonumenten komen dergelijke bollen ook voor.
in 1847 werd de kerk van Ooltgensplaat tot op de fundering afgebroken en verrees een nieuwe kerk met het front naar de Voorstraat, waar ooit een zijbeuk van de kerk was. Het toegangshek werd met een zijstuk aangesloten op de muur van de kerk, met daarin een smaller loophek. Aan de linkerzijde werd nog een deel van het hek aangebracht, maar dat is tussen 1968 en 1974 verwijderd om er een lantaarnpaal te kunnen plaatsen. Destijds was de bol aan de linkerkant beschadigd, maar in 1974 was de bol weer aangebracht en was ook een deel van de bovenkant van de pijlers hersteld. In 1982 werden de pijlers wederom hersteld. Voorwaarde was dat zoveel mogelijk materiaal bewaard moest blijven en geen veranderingen mochten plaatsvinden.
Rijksmonument
Het hekwerk is tegelijk aangewezen met de kerk en de toren. In de Voorloopige Lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst wordt het hek niet genoemd, maar in de jaren zestig moet men het hekwerk opvallend genoeg hebben gevonden om het aan te wijzen. Als hekwerk bij een kerkhof is het daadwerkelijk een uniek object.
Huidige situatie
Het hekwerk geeft nog steeds toegang tot het kerkhof. Dat kerkhof is weliswaar niet gesloten, maar sinds de aanleg van een gemeentelijke begraafplaats buiten het dorp in 1960 wordt er nauwelijks nog begraven. Het hekwerk oogt origineel, maar er zijn in de loop der tijd wel wat aanpassingen gedaan, wat van dichtbij ook goed zichtbaar is. De kleur van het hek is altijd zwart geweest, met de speerpunten van de spijlen in wit of zilver. Onder het hek ligt een hardstenen latei waarop het hekwerk ook draait. Aan de binnenzijde hebben beide hekdelen nog de wieltjes die draaien over een ijzeren rail die nog steeds aanwezig is. Dergelijk glijrails werden met name aangebracht bij zware hekken zoals deze. Vaak zijn de rails allang verdwenen.
Het hek wordt goed onderhouden maar in het hardsteen tonen zich onderaan toch scheuren aan beide zijden die al eens provisorisch hersteld zijn.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
Zie ook
Hoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 10 jan 2025 om 04:02.