Oldeberkoop - Oosterwoldseweg 10 - Het Zwaantje
Monumentnummer: 31733

Introductie
Het huidige rijksmonument bestaat uit drie bouwdelen in achtereenvolgende tijdlagen tot stand gekomen. Een voorhuis met tussenlid uit de vroege achttiende eeuw, de begane grond van het schuurgedeelte uit 1961 en de verdieping, dak en gereconstrueerde hofstal uit 1982.Kenmerken
Rijksmonument sinds: 13 februari 1967
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
De bouw- en gebruikgeschiedenis
(Bron: Bouwhistorische verkenning op hoofdlijnen: Schuur Oosterwoldseweg 10, Oldeberkoop, Reitse de Vries, 19-6-2025)
Het rijksmonument in gebruik als herberg
- (1720) de vroegste vermelding van een voorhuis met een tussenlid en een mogelijk oudere kern.
- (1806) In de 19e eeuw is het voorhuis in gebruik als herberg de Witte Zwaan. Uit deze periode dateert een advertentie Leeuwarder Courant (1806, 13 december) met de vermelding van het gebruik van het voorhuis als herberg de Witte Zwaan. De kastelein was Heine Wybes, in 1822 J.G. Mulder.
- (1811-1832) De kadastrale minuut van 1811-1832 geeft informatie over de verschijningsvorm van het rijksmonument. Het rijksmonument betrof een voorhuis met een tussen-lid en een schuur. De schuur had een doorreed (schuurreed / skuorreed) aan de oostzijde en een inham op het zuidwesten.
Uitbreiding van de herberg met een bakkerij
- (1900) Met de komst van de familie Schlecht als eigenaar als uitbater van het logement, werd de herberg uitgebreid met een bakkerij. Ook het boerenbedrijf bleef op kleine schaal voortgezet.
- (1922) De schuur wordt ingekort en voorzien van een nieuwe achtergevel met kleine uitbouw op het zuidoosten. Ook het oude tussen-lid werd gemoderniseerd. Het westelijke deel van de kelder/ het souterrain is voorzien van een nieuwe balklaag en een plafond van kraalschroten.
- (1946) In 1946 volgt een nieuwe eigenaar, de familie Dekker.
- (1954) Het pand wordt opgemeten.
- (1961) Verbouwing ten behoeve van een moderne bakkerij op de plek van de oude schuur met doorreed, aangepast in 1921. De nieuwe bakkerij bestond uit een bouwlaag, een flauw hellend zadeldak en grote vensters.
- (1977) De nieuwe eigenaar, familie Twint-Willems. R. Twint, gebruikt het rijksmonument als antiekhandel met werkplaats.
- (1982) De moderne bakkerij wordt opgehoogd met een bouwlaag met een afgeknotte kap in de lijn van de nok van het oude voorhuis. Ook het tussen-lid is onder deze nieuwe kap opgenomen.
- (1982) tegelijkertijd met de ophoging van de bakkerij wordt de ‘hofstal’ aan de oostzijde gereconstrueerd in een 19e eeuwse vorm, gebaseerd op een ongedateerde schildering op het uithangbord boven de entree.
- (1986) Als gevolg van het gebruik als timmerwerkplaats vinden verbouwingen plaats in het interieur en uitbreidingen aan de achterzijde. De voormalige bakkerij wordt opgedeeld met nieuwe binnenwanden. Het dak en de goten van het voorhuis werden gerenoveerd. Ook in het oude tussen-lid zijn enkele historiserende aanpassingen gedaan. Oud bouwmateriaal als balken en tegels zijn van elders afkomstig.
Het rijksmonument in gebruik als woonhuis: verduurzamen en restaureren
- (2018) Verbouwing: De westgevel van het tussen-lid, ter hoogte van de verdieping een kunststof pui ingepast. De voorkamer op het noordwesten is voorzien van voorzetwanden om isolatie te kunnen toepassen.
- (2024) Restauratie: Alle daken zijn voorzien van nieuw regelwerk en plaatmateriaal en de oude dakpannen zijn herplaatst. De bordestrap en scheurvorming in het metselwerk werden hersteld.
Monumentale waarde rijksmonument
De monumentale (kern)waarde is gelegen in het 18e eeuwse voorhuis met tussen-lid met mogelijk een oudere kern en een modernisering van het interieur inde 19e eeuw. De achtergelegen schuur, hofstal en magazijn dateren uit 1961 respectievelijk 1982 en vertegenwoordigen met name immateriële en beeldwaarde vanuit de gebruiksgeschiedenis.
Advies omgevingsvergunning
Over dit monument is advies uitgebracht:
- Oldeberkoop - Advies 1790176 (14 januari 2026)
- Oldeberkoop - Advies 1853136 (20 mei 2026)
Adviezen van voor 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Adviezen vanaf 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Omgevingswet, rijksmonumentenactiviteit.
Bronnen en verwijzingen
Beeldengalerij
In de beeldbank van de RCE zijn deze beelden over monument 31733 te vinden:
Overige bronnen
- Beeldbank RCE Afbeeldingen van het rijksmonument
- Monumenten in Nederland (1996-2006) Sabine Broekhoven, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Yme Kuiper, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Fryslân – Oldeberkoop (gemeente Ooststellingwerf) (2000), p. 242
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sBeschermd stads- en dorpsgezicht Specialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 21 mei 2026 om 01:09.