Roermond - Bij Swalmerstraat 100 - St. Caroluskapel

(32650) monumentenregister Monumentnummer: 32650

Introductie

Een éénbeukige laatgotische 16e eeuwse kapel met dakruiter en driezijdig gesloten koor, gebouwd als onderdeel van het voormalige kartuizerklooster. Via een toegangspoort komt men bij de kerk die onderdeel is van een groot, voormalig kloostercomplex. In vroeger tijden bood dit domicilie aan het Groot Seminarie van Roermond dat hier was gevestigd tot 1983. Tegenwoordig zetelt er aantal diensten van het bisdom.

Orgel

De kerk bezat niet van aanvang aan een orgel. De strenge Karthuizer orderegel stond dat niet toe. De Norbertinessen van Sint Gerlach brachten in 1786 hun eigen orgel mee (uit 1784) en namen het ook weer mee terug naar Houthem in de jaren 1769 - 1790. Pas als het klooster tot seminarie wordt, plaatst Frans Louvigny (Roermond) in 1852 een orgel met gebruikmaking van een oudere kas (le Picard 1740?) en oud pijpwerk. Dit orgel is wordt meermaals gewijzigd, achtereenvolgens door de Gebr. Müller in1878; Vermeulen in 1888, de Gebr.Franssen in1900 en orgelbouwer Pereboom in 1927. Verschueren Orgelbouw uit Heythuyzen tenslotte plaatst in 1953 een nieuw elektropneumatisch in de oude kas en hergebruikt daarbij gedeeltelijk het oude pijpwerk. Het orgel bezit daarom nog 18de-eeuws pijpwerk.

De opbouw van het Carolusorgel vertoont sterke gelijkenis met het Clerinx-orgel te Nederweert. Ook hier is het hoofdwerk in zeven delen opgebouwd: drie grote ronde torens worden door ingezwenkte, dubbele tussenvelden met elkaar verbonden. De tussenvelden worden op hun beurt van elkaar gescheiden door brede stijlen met pilasters. Hier stopt echter de vergelijking. De wit met gouden orgelkas is een mix van rocailles en Régence en sluit daarmee fraai aan op het interieur van de kerk. Aan het aanwezige pijpwerk herkent men de signatuur van de verschillende betrokken orgelbouwers.

Ruitwerk - typerend voor de Régence - en C-voluten vindt men op de overgang tussen boven- en onderkas. De decoratie bestaat verder uit S-voluten, bladranken, bladeren en mascarons. Daarnaast zijn schuimwerk en schelpvormen te herkennen, evenals linten en palmetten. De vleugelstukken vormen een langgerekte krul waaraan diverse muziekinstrumenten zwieren. De zijtorens kennen gebogen frontons, vlampotten op de tussenstijlen en een stralenkrans met lier op de middentoren.

Het positief draagt een vergelijkbare, maar toch andere decoratie: de middenstijl draagt ern bloemslinger met vruchten, de veldenworden aan de bovenzijde bekroond met C-voluten afgezet met schuimwerk. Verder is er bladwerk, vlampotten en S-voluten met plantenmotief aangebracht.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Th. Pereboom
De Orgelsite Gebroeders Vermeulen
De Orgelsite Gebroeders Franssen
De Orgelsite Caroluskapel
Het Historische Orgel, in Nederland, 1886 - 1894, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 130 - 133
Historie Roermond Carolusorgel
Kerkgebouwen in Limburg Caroluskapel
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 102 - 103
Reliwiki Caroluskapel
Wikipedia Verschueren (orgelbouwers)
Wikipedia Christian Müller (orgelbouwer)
Wikipedia Vermeulen (bedrijf)
Wikipedia Caroluskapel

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

orgels en Laat Gotiek

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.