Rijssen - Arend Baanstraat 110A - Joodse begraafplaats
Monumentnummer: 33020
Introductie
Joodse begraafplaats
Historie
In het laatste decennium van de 18de eeuw zouden de Joodse inwoners van Rijssen een terrein op De Hagen toegewezen hebben gekregen om als begraafplaats dienst te doen. Die begraafplaats lag op de wallen die Rijssen omringden nabij de zuidelijke uitvalsweg. Pas in 1813 ontstond er echter een Joodse gemeente.
In 1878 werd een nieuwe begraafplaats in gebruik genomen, gelegen op de Brekelt aan de huidige Arend Baanstraat. Op de begraafplaats werd een eenvoudig metaheerhuisje gebouwd. In 1949 werd de begraafplaats aan De Hagen onder rabbinaal toezicht geruimd en werden de stoffelijke resten overgebracht naar de nieuwe begraafplaats.
In de Tweede Wereldoorlog werden vrijwel alle Joden uit Rijssen en omgeving gedeporteerd. Slechts enkelen keerden terug. De joodse gemeente werd in 1948 opgeheven en bij die van Almelo gevoegd. In 1990 werd op initiatief van twee van de overlevenden een monument onthuld ter nagedachtenis aan de ruim 100 Rijssense Joden die waren vermoord. Het jongetje Simon Keizer overleed op 30 november 1942 in het Apeldoornse Bosch, een joodse psychiatrische inrichting, maar werd in Rijssen begraven. Pas in 1997 kreeg hij een grafmonument.
De begraafplaats telt 74 stenen. Een tweetal stenen van kunststeen bevat geen gegevens en twee andere stenen zijn onleesbaar. De meeste grafmonumenten bevatten zowel Hebreeuwse als Nederlandse teksten. Enkele oudere grafmonumenten van zandsteen bevatten alleen een Hebreeuwse tekst.
Het oudste grafmonument is voor Smoel Samuel, overleden in 1883. De laatste begrafenis vond plaats in 1995.
Rijksmonument
De begraafplaats werd in 1971 aangewezen als rijksmonument. Niet vanwege het feit dat de grafmonumenten zo bijzonder zijn of er heel bijzondere personen begraven zijn maar louter vanwege de gebeurtenissen tussen 1940 en 1945.
Huidige situatie
De begraafplaats wordt omgeven door een gaashekwerk en de toegang bestaat uit een eenvoudig metalen dubbel toegangshek. Op het oudste deel van de begraafplaats staan de grafmonumenten in het gras. Op het deel dat later in gebruik is genomen bevinden zich de graven aan paden.
Spijtig genoeg is ten noorden van de begraafplaats rond 2019 een gebouw opgetrokken dat echter nooit voltooid is. Het is een sterk verstorende factor in de omgeving die voorheen veel groener was.
De begraafplaats wordt onderhouden door de gemeente Rijssen-Holten.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's Specialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 8 mrt 2026 om 14:41.