Sint Odiliënberg - Kerkplein 15 - Basiliek H.H. Wiro

(33643) monumentenregister Monumentnummer: 33643

Introductie

Kerk van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus in Sint Odiliënberg.

Kerk

Voor de bouw van deze romaanse kruisbasiliek met twee koortorens zijn veldstenen, keien, tuf- en zandsteen gebruikt. Oospronkelijk was de kerk van een kannunikenstift. In de jaren 1880 is de kerk ingrijpend verbouwd en gereconstrueerd naar ontwerp van Johannes Kayser. Voor herstel van de oorlogsschade tekende architect Boosten. Daarbij werd Kaysers polychromie ongedaan gemaakt. Nieuw herstel volgde na de aardbevingsschade in 1993 - '94. In 1957 is de kerk tot basiliek verheven.

Orgel

Het huidige uit 1983 daterende orgel is een nieuwbouw en gedeeltelijk assemblage. Bij de bouw zijn delen van de kas en frontpijpen hergebruikt van het Franssen-orgel dat oorspronkelijk in 1868 was gebouwd voor de Sint Clemens in Gerwen, Noord-Brabant. De kas volgens bronnen gemaakt door het beeldhouwatelier van de Gebroeders Goossens uit Den Bosch (bron: Kerkgebouwen in Limburg; Literatuur: Het historische orgel in Nederland, deel IX, blz.202). Bron: G.M.I.Quaedvlieg – Orgeldocumentatie Limburg (Stadsbibliotheek Maastricht).)

Het raakte in 1944 zwaar beschadigd en werd door orgelbouwer Gebr. Vermeulen in de jaren 1946 en 1950 hersteld. Na sluiting van deze kerk in 1867 is het orgel door Vermeulen gekocht in 1868.

In de kerk van Odiliënberg stond eerder een orgel uit 1785 afkomstig uit de Predikherenkerk te Roermond. Dit werd op zijn beurt in 1875 vervangen door een nieuw orgel van orgelbouwer Vermeulen uit Weert. Het ging in 1944 verloren tijdens oorlogsgeweld.

In de zevendelige bovenkas verraadt de vorm van de tussenvelden aan weerszijden van de hoge halfronde middentoren de hand van Goossens: de smalle vlakke velden zijn versierd met een beeldje op een sokkel met in hun bovendeel een viertal kleine orgelpijpen. De hoge middentoren en twee lage zijtorens dragen aan de onderzijde krullen en worden afgesloten door een conusvorm met open zijvoluten. Verder bestaat de bovenkas uit geronde kroonlijsten met versierde fries en fraaie samengestelde consoles gedragen door acanthusbladeren. De sobere onderkas met speeltafel stamt grotendeels uit 1983.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Gebroeders Franssen
Het Historische Orgel, in Nederland, 1865 - 1872, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 202 - 204
Kerkgebouwen in Limburg Wiro, Plechelmus, Otgerus (Basiliek)
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et al, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 326 - 327
Reliwiki Basiliek H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus
Wikipedia Basiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus
Wikipedia Johannes Kayser
Wikipedia Alphons Boosten
Wikipedia Vermeulen (bedrijf)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

kruisbasilieken, Romaans, Neobarok en orgels

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.