Sittard - Markt 24 - Sint Michaëlskerk

(33702) monumentenregister Monumentnummer: 33702

Introductie

De Sint Michaëlskerk, gelegen aan de oude Markt in het centrum van Sittard en in de volksmond ook wel Paterskerk genoemd, is gebouwd in opdracht van de Dominicanen. De kerk is in 1668 ingewijd.

Kerk

Het betreft een eenbeukige kloosterkerk met een driezijdig gesloten koor en dakruiter. Opvallend is de imposante façade uitgevoerd met voluten, een fronton en een groot mergelstenen reliëf met een voorstelling uit het leven van de heilige Dominicus. De gevel wordt geleed door de drie pilasterstellingen in superpositie: dorisch, ionisch, corintisch, en samengestelde kroon- en cordonlijsten. Met zijn harmonische drievlaksverdeling, zowel verticaal als horizontaal, is de gevel een typische exponent van de Zuid-Nederlandse barok met referenties aan de Augustijnen- en Jezuïetenkerken te Maastricht en voorbeelden in Brussel, Luik, Leuven en Antwerpen.

De kerk verving in de jaren 1659 - '61 de hier gebouwde gasthuiskapel. Later verrezen in dezelfde eeuw een sacristie met bovengelegen bibliotheek die tegen het koor zijn gebouwd.

In de kerk bevinden onder de kruisribgewelven zich onder meer een vroeg-18de eeuws barok hoogaltaar en een preekstoel (1685). Op de zangerstribune staat een majestueus orgel van de hand van Ludwig König opgesteld in twee delen in een kas uit 1781.

Orgel

Het betreft een mechanisch sleepladen-orgel uit 1906 in twee eikenhouten kassen. Het oorspronkelijke uit 1762 daterende orgel in ongedeelde orgelkas is na wijzigingen, herstelwerk en enkele fysieke omzwervingen in 1804 in de kerk herplaatst. Na opnieuw opvolgend herstel- en schoonmaakwerkzaamheden is het in 1906 verbouwd en vermoedelijk pneumatisch gemaakt door de fa. Th. Nöhren. Als in 1918 in de westgevel een raam wordt gemaakt, wordt het orgel in tweeën gesplitst. Daarbij is het oorspronkelijk middeldeel met snijwerk gerealiseerd als een niet te onderscheiden kopie. Voor de splitsing tekende de firma J.M. Ramakers en Zonen uit Geleen (1851 - 1948). Hierna wordt het orgel verbouwd in 1927. In 1957 tekende vervolgens L. Verschueren voor restauratie en uitbreiding van het orgel en wordt het van elektropneumatische traktuur voorzien. Ook vinden enkele dispositiewijzigingen plaats.

In de bestaande opzet van het orgel is de oorspronkelijke lijn behouden: hoge torens aan weers- en buitenzijden naar binnen aflopend. De ronde torens hebben holle velden met een vlakke onderkas. De decoratie bestaat uit snijwerk van planten, C-vormige voluten, bloemslingers met takken en bladeren en vruchten. De hoge en lage toren worden met elkaar verbonden door een S-voluut. De torens worden gedragen door bolvormige consoles. Het pijpwerk is over beide kassen verdeeld, waarbij het HW rechts en het ZvW links is geplaatst. Tussen beide kassen bevindt zich het pedaal achter gedeeltelijk historische schotten. Het pijpwerk is heterogeen en stamt voor het leeuwendeel vermoedelijk uit de jaren 1906 - 1927. De speeltafel is grotendeels het werk van Klais uit 1927. Verschueren wijzigt in 1957 de registernamen en voorziet het orgel van elektrische schakelingen.

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Theodorus Nöhren (orgelbouwer)
De Orgelsite Sint Michielskerk
Het Historische Orgel, in Nederland, Supplement, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 44 - 46
Kerkgebouwen in Limburg Michaël
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et al, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 332
Reliwiki Michiel/Paterskerk
Wikipedia Sint Michielskerk
Wikipedia Atelier J.W. Ramakers en Zonen
Wikipedia Verschueren (orgelbouwers)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

Barok en orgels

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.