Stedum - Hoofdstraat 1 - Bartholomeuskerk

(34504) monumentenregister Monumentnummer: 34504

Introductie

Forse eenbeukige bakstenen kruiskerk met zware westtoren, beide uit de dertiende eeuw. De koorsluiting is in de vijftiende eeuw vernieuwd. In de hoek tussen het koor en het noordtransept bevindt zich een sacristie met een verdieping. Op de koepelgewelven zijn decoratieve beschilderingen met enkele figuren ertussen aangebracht.

Versterkingsopgave

De kennis op deze pagina is (deels) verzameld in het kader van de versterkingsopgave als gevolg van de aardbevingsproblematiek in de provincie Groningen. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) was de opdrachtgever voor deze versterkingsopgave in de periode 2016 t/m 2028.

Totaal omvat de versterkingsopgave ongeveer 360 rijksmonumenten. Deze rijksmonumenten zijn aan de hand van een norm constructief onderzocht op voldoende veiligheid voor de bewoners en gebruikers. De monumenten die constructief niet voldoen aan de norm zijn versterkt. Iedere versterkingsopgave is steeds zo veel mogelijk gecombineerd met een instandhouding-, verduurzamings- en/of herbestemmingsopgave.

De tijdlijn van de Bartolomeuskerk

(Bron: Bouwhistorische verkenning, Dijkoraad)

De bouw van een kerk gewijd aan Bartholomeus

(1100) Een kerk van tufsteen
(1200) Een bakstenen toren
(1250) Een schip met koepelgewelven (ruimte C t/m F)
(1418) koor met stergewelf (ruimte F)

De Bartholomeuskerk na de reformatie

(1877-78) toevoegingen

De bartholomeuskerk als een monument

(1937-39) ongedaan maken storende toevoegingen, moderne kapconstructie.

De monumentale (kern)waarden van de Bartholomeuskerk

Kerkgebouw

De verschijningsvorm van de kerk met transept, toren en koor tot stand gekomen vanaf de 12e t/m 15e eeuw. De bijbehorende toegepaste materialen, detaillering en constructie. De wijzigingen die zijn aangebracht met de restauratie in 1937-1939 hebben bijgedragen aan de monumentale waarde.

Gewelven

Koepelgewelven uit de 13e en stergewelf uit de 15e eeuw. Vertind, baksteen metselverband. Koepelgewelf staande visgraat, acht segementen.

Gewelfschilderingen

Figuratief (1418), ribben.

Kap toren

Eikenhouten constructie van het zadeldak van de toren (A) bestaat uit drie gestapelde dekbalkjukken met korbelen en windschoren. Over de dekbalken koppelbalken vier stuks op consoles die zijn verankerd in de topgevel; over de uiteinden dan de dekbalken flieringen. Telmerken I t/m III gesneden, links recht, rechts één karakter gebroken. Over deze constructie naaldhouten constructie van drie spantbenen met trekplaten en makelaar, waarover gordingen met een verticaal beschot van delen.

Kap kerkgebouw

Naaldhoutenconstructie (1938) van de kruisende daken van de kerk (B t/m F) spanten en halfspanten samengesteld uit benen 11,5 x 25 cm, twee dubbele trekplaten 9,5 x 19 cm met makelaar 11,5 x 25 cm en twee korbelen 11,5 x 25 cm. Overkruisende elementen met een boutverbinding. Spanten I t/m VIIII, gehakte merken op de moerzijde van de trekplaat in het kapgedeelte vanaf de toren tot aan de koorsluiting. Spanten I t/m VI, gehakte merken op de boutzijde van de trekplaat in het kapgedeelte op de dwarsbeuk. Over de spanten gordingen 9,5 x 19 cm en beschot van delen met een werkend breedte van 17 cm. In de constructie op regelmatige afstanden dakkapellen opgenomen. Eikenhouten constructie van het zadeldak van de aanbouw (G) drie dekbalkljukken 18 x 17 cm, met korbelen en windschoren 8 x 19 cm; over de uiteinden dan de dekbalken flieringen. Telmerken gesneden van af de profielrand I t/m III. In de bovenzijde ongebruikte pengaten met toognagelgaten behorende bij een verdwenen geschoorde makelaar. Op de flieringen drie spanten met gordingen en verticaal beschot van delen in naaldhout.

Bronnen en verwijzingen

Zie ook

Artikelen

Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

Beschermd stads- en dorpsgezicht

Stedum

Begrippen

kerktorens, zadeldaktorens, koepelgewelven, schilderingen, preekstoelen, orgels, luidklokken, graftomben, rouwborden en zerken

Specialist(en)

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1200	1300	globaal
uitbreiding	1400	1500	globaal

Inhoud