Houwerzijl - Bij Vlakkeriet 8

(35873) monumentenregister Monumentnummer: 35873

Introductie

Restant van kerkhof met enkele zerken.

Overzicht van de wierde met her en der een grafsteen.

Bovenzijde van de oudste zerk met tekst en daaronder een telmerk.

Historie

Op de wierde Ol Weem ligt het restant van het kerkhof van Vliedorp. Het intussen verdwenen dorp zal niet veel groter zijn geweest dan een kerk met pastorie en een paar huizen. In 1485 werd de kerk in Vliedorp genoemd in archiefstukken van het bisdom van Münster. Sinds 1708 wordt gesproken van de Vliedorper Weem. Het woord weem verweest naar het kerkelijk bezit van een boerderij of landgoed. Bij slecht weer, met name in het najaar en de wintermaanden, waren de wegen onbegaanbaar en werden de doden in pramen langs het vaarwater de Houwerzijlstervaart naar het kerkhof gebracht.

De toren van het dorp stond in het naburige Houwerzijl, maar is in 1780 ingestort. De kerk van Vliedorp was toen waarschijnlijk allang afgebroken want de kerk werd al in 1695 buiten gebruik genomen. De stenen van de kerk zijn gebruikt voor de bouw van de pastorie in Leens. Het kerkhof bleef in gebruik bij de bewoners van Houwerzijl tot in ieder geval 1894.

Op het kerkhof zijn nog 12 hardstenen zerken te vinden waarvan de oudste verwijst naar een begrafenis in 1737 en de jongste naar een in 1894. De jongere zerken zijn op een bakstenen roef geplaatst.

In het begin van de 20ste eeuw werd een deel van de wierde afgegraven vanwege de vruchtbare grond. De wierde was oorspronkelijk met iepen beplant, maar in de Tweede Wereldoorlog verdwenen deze. Het kerkhof raakte in de loop der jaren steeds verder verwaarloosd en het vee graasde er tussen de grafzerken. In 1958 werd de wierde overgenomen door Het Groninger Landschap, waarna men bij herplantingswerkzaamheden stuitte op een oud voetpad en enige zerken. In 1999 is de wierde hersteld, waarbij de grafzerken zijn schoongemaakt en recht gelegd.

Rijksmonument

In de Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel XI. De provincie Groningen uit 1933 is het kerkhof genoemd, met de vermelding dat de oudste zerk dateert van 1685. Die is niet meer te vinden., Het terrein heeft een zeer hoge archeologische waarde volgens de Archeologische Monumenten Kaart (AMK). De aanwijzing in 1973 tot rijksmonument heeft voor het kerkhof waarschijnlijk het behoud betekent.

Huidige situatie

Via een betonpad en naastgelegen fietspad is de wierde tegenwoordig over land bereikbaar. Van de verdwenen kerk is geen spoor meer te vinden en de resterende zerken liggen verspreid over de wierde in het gras omgeven door een boomsingel.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.

Bronnen en verwijzingen

• Vereniging Historische Kring de Marne: Bijzonderheden over kerspel Vliedorp o.m. Ol Weem en Hollemaheerd:

Zie ook

Artikelen

• Begraafplaatsen

Hoort bij deze thema's

• Begraafplaatsen en grafmonumenten

Begrippen

begraafplaatsen, kerkhoven, zerken en pastorieën

Specialist(en)

• Leon Bok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---