Utrecht - Domplein 21 - Domtoren
Monumentnummer: 36075
Introductie
De Domtoren, vrijstaande toren bij de Domkerk, bestaande uit drie geledingen, twee rechthoeken en een achtkante lantaarn, op vierkante plattegrond. Het binnenwerk van de toren bestaat grotendeels uit baksteen, het buitenwerk uit verschillende soorten natuursteen. De toren is het symbool van de stad Utrecht.
Aanleiding voor de bescherming
De toren is beschermd onder de Monumentenwet 1961.
Kennis
Over de Domtoren zijn enkele tientallen publicaties verschenen. Wij verwijzen hiervoor naar de bibliotheek van de RCE.
Restauratie 2016-2024, nieuwste publicatie
"Een eeuw na afronding van de vorige grote restauratie was de Utrechtse Domtoren toe aan groot onderhoud. Wat komt er anno 2024 bij kijken wanneer een grootschalig binnenstedelijk specialistisch restauratieproject moet worden opgetuigd? Icoon in de steigers doet verslag van de restauratie van de Domtoren, die werd voorbereid vanaf 2016 en uitgevoerd tussen 2019 en 2024. De organisatie van het project, de onderzoeken die zijn gedaan, de plannen die zijn geschreven en de uitvoering van de werkzaamheden vormen de kern van het boek over deze restauratie. Veel werkzaamheden hadden betrekking op het natuursteen aan de toren. Vandaar dat juist dit materiaal, maar ook het steen- en beeldhouwwerk dat hiervan gemaakt is en de herstelwerkzaamheden die eraan werden verricht, uitvoerig de revue passeren. Ook over de restauratie van het glas in lood, de leibedekking en het metselwerk aan de toren wordt verslag gedaan. Alle hoofstukken zijn geschreven door auteurs die betrokken waren bij de restauratie van dit Utrechtse meesterwerk."--tekst achterflap.
Klokken en klokkenspel, uurklok
In de klokkenstoel hangen zeven luidklokken uit 1505/1506 vervaardigd door de klokkengieter Geert van Wou. Tevens zijn er zes klokken van recentere datum.
Het klokkenspel of carillon bestaat uit nog 34 van de oorspronkelijke 35 speelklokken van de hand van François en Pieter Hemony, die in 1663 besteld zijn door het stadsbestuur. In de eeuwen daarna is dit klokkenspel uitgebreid, gerestaureerd en deels vervangen door nieuwe klokken. Alle latere klokken zijn in 1972 vervangen door 16 klokken gegoten door de Koninklijke Klokkengieterij Eijsbouts uit Asten. De speeltrommel van de Domtoren is omstreeks 1666 gemaakt door de uurwerkmaker Jurriaan Spraeckel.
De uurklok van de toren wordt aangedreven door een in oorsprong mechanisch torenuurwerk van A. Borel uit 1854. In 1975 is het uurwerk geëlektrificeerd.
Advies omgevingsvergunning
Over dit monument is advies uitgebracht:
- Utrecht - Advies 1402877 (23 juni 2023)
Adviezen van voor 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Adviezen vanaf 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Omgevingswet, rijksmonumentenactiviteit.
Bronnen en verwijzingen
- Bibliotheek RCE Publicaties over de Domtoren
- E.J. Haslinghuis, C.J.A.C. Peeters, Geïllustreerde beschrijving van monumenten van geschiedenis en kunst. De Dom van Utrecht (1965)
- Hendrik Jan Tolboom (red.) Icoon in de steigers : restauratie van de Domtoren 2016-2024; tekst Ralph Backer, Erik Jan Brans, Timo Nijland, Hendrik Jan Tolboom, Karlijn de Wild, Arjen Witjes ; met medewerking van Nicolas Verhulst ... [en 8 anderen. - Zwolle 2024.]
- Utrechts Klokkenluiders Gilde, Klokken Domtoren
- Utrechtse Klokkenspel Vereniging, de Dom beiaard en speeltrommel
Zie ook
MonumentenArtikelenHoort bij deze thema'sBeschermd stads- en dorpsgezicht Begrippenklokkenstoelen, speeltrommels, klokkenspellen en luidklokken
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 15 mrt 2026 om 23:22.