Vaals - Kerkstraat 47 - Hervormde Kerk

(36625) monumentenregister Monumentnummer: 36625

Introductie

Het bakstenen kerkgebouw ligt op een kerkberg temidden van een gazon met bomen. De zaalkerk werd in 1671 tegen de zandstenen, romaanse toren aangebouwd. De voormalige middeleeuwse kerk functioneerde van 1649 tot de bovengenoemde datum als simultaankerk voor de katholieke en protestantse eredienst. De katholieken bleven hier, en in de barokke opvolger uit 1754, kerken tot de sloop van het kerkschip in 1967.

Orgel

Het majestueuze, eenmanuaals mechanisch sleepladenorgel is een blikvanger op het orgelbalkon waarvan het met zijn onderkas integraal deel uitmaakt. In tegenstelling tot wat het onderpositief suggereert is enkel het hoofdwerk gerealiseerd. De reden daarvoor is onbekend. Mede door zorgvuldig uitgevoerde restauraties verkeert het instrument nog grotendeels in danwel analoog aan zijn oorspronkelijke staat.

De fraaie kas torent hoog uit boven het oksaal. Hij past met zijn voorkomen cultuurhistorisch in de traditie van Rijnlandse en Elzasser orgelmeubels. Kemnerkend zijn de lagere middentoren met 'zijwangen' en de zijvelden met harpvormige lijsten. Velden met rijk uitgevoerd snijwerk leggen de verbinding met de hoge zijtorens aan weerszijden die overgaan in kleine pijpvelden en vleugelstukken. De opbouw van het onderpositief spiegelt, in bescheidener vorm, het hoofdwerk. De kas is hier naar de gesloten balustrade verbreed met aan beide zijden eerst een gesloten vlak dat vervolgens overgaat in een open boogvlak. Ook het lijstwerk van de kroonlijsten en het hoofdgestel zijn rijk, bijna wulps, uitgevoerd.

Het prachtige snijwerk bestaat uit C-vormige voluten die in verschillende posities zijn gevormd. Op de middentoren is een wijzerplaat aangebracht, de zijtorens dragen grote vazen.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Wilhelm Korfmacher
De Orgelsite Hervormde Kerk
De Orgelsite Jacob Engelbert Teschemacher
Het Historische Orgel, in Nederland, 1769 - 1790 , Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 73 - 75
Kerkgebouwen in Limburg Protestantse Kerk
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et al, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 370
Reliwiki Protestantse Kerk
Wikipedia Pereboom & Leijser
Wikipedia Verschueren (orgelbouwers)
Wikipedia Hervormde Kerk

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

Classicisme, Barok en orgels

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.