Veere - Markt 5
Monumentnummer: 36934
Introductie
Het oude stadhuis van Veere is gelegen aan de Markt. Dit monument is tussen 1474 en 1477 gebouwd in laatgotische stijl. Bij oplevering waren nog niet alle decoratiestukken aanwezig. Deze waren namelijk zeer kostbaar en werden pas aangeschaft wanneer daar weer geld voor beschikbaar kwam. In 1482 zijn de tabernakels voor boven de beeldnissen geleverd door Andries Keldermans. De beeldengroep van zeven edelen liet op zich wachten tot 1517. Deze beelden waren gekapt door Michiel Ywijnsz, die getrouwd was met de kleindochter van bouwmeester Andries Keldermans.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 18 mei 1967
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Vier heren en drie vrouwen van Veere
De beeldengroep is in meerdere opzichten uniek. Het was gebruikelijk om gewestelijke bestuurders te beeldhouwen op stadhuisfaçades. In Veere zijn echter de lokale machthebbers afgebeeld, wat getuigt van stedelijke identiteit en trots. Ook is het zeer bijzonder dat de beelden niet geheel verloren zijn gegaan.
De levensgrote beelden waren kleurrijk beschilderd en portretteerden Hendrik II van Borsele (1404-1474), die opdracht had gegeven voor de bouw van het stadhuis; Janna van Halewijn (1410-1467), de vrouw van heer Hendrik II; Wolfert VI van Borsele (1433-1486), hun zoon; Charlotte van Bourbon-Montpensier (1445-1478) diens vrouw; Filips van Bourgondië-Beveren (1450-1478), echtgenoot van Anna; Anna van Borsele (1471-1518), de dochter van Wolfert en Charlotte; Adolf van Bourgondië-Beveren (1489-1540), hun zoon, onder wiens bestuur de bouw voltooid was. In totaal zijn vier generaties van dezelfde familie afgebeeld.
Tijdens de beeldenstorm is het familieportret zwaar beschadigd geraakt. Hans Halewijn herstelde de beelden in 1585.
Aftakeling van de beelden
De zachte en poreuze steensoort is afkomstig uit Avesnes. Hoewel deze gemakkelijk te houwen is, kan hij slecht tegen het Zeeuwse zeeklimaat en de vrieskou. Alleen was blootstelling van het materiaal aan de elementen nooit de bedoeling geweest. De beelden waren oorspronkelijk behandeld met lijnolie, een speciale preparatielaag, lagen olieverf en zelfs een impregnatielaag.
De beelden waren slecht onderhouden door geldtekort en werden niet meer overgeschilderd. Het gevolg was dat de beelden beschadigden en dat er veel provisorische restauraties hebben plaatsgevonden. Armen en benen zijn vervangen en hebben andere posities gekregen, attributen verdwenen en verschenen waar ze eerder niet bestonden.
In de periode 1931-1934 is het stadhuis grondig gerestaureerd. De zwaar verweerde beelden en tabernakels zijn naar beneden gehaald en in 1936 vervangen door geheel nieuw beeldhouwwerk. Deze waren ontworpen door L.O. Wenckebach en gekapt door de beeldhouwer Hagedoorn in Scheveningen. Toen zijn de oorspronkelijke beelden in de kelder van het stadhuis bewaard, totdat deze in 1950 een plekje kregen in Museum Schotse Huizen.
Uit onderzoek is gebleken dat de originele beelden uiterst kwetsbaar zijn. Het materiaal is gruis in een millimeters dunne harde schil. In 2012 zijn de beelden goed schoongemaakt en geconsolideerd, zodat verdere achteruitgang wordt gestopt. Later zijn nieuwe beelden gemaakt op basis van historisch onderzoek. Deze werden in oktober 2025 in de nissen van het stadhuis geplaatst.
Functie
Later is het Museum Veere in het stadhuis gekomen met behoud van regelmatige trouwpartijen.
Bronnen en verwijzingen
- Beeldbank RCE Bouwtekening
- Beeldbank RCE Foto uit 1931
- Beeldbank RCE Foto uit 1968
- Beeldbank RCE Prent
- Bibliotheek RCE Zeven heren en vrouwen verbeeld : de zestiende-eeuwse stadhuisbeelden van Veere
- Bibliotheek RCE Publicatie(s) over dit rijksmonument
- Monumenten in Nederland (1996-2006) Piet van Cruyningen, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Elisabeth Stades-Vischer, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Zeeland – Veere (2003), p. 246
- Museum Veere Stadhuis
- Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst (1908-1933) Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel VI. De provincie Zeeland - Veere. (1922)
- Wikimedia Commons Meer afbeeldingen van dit rijksmonument
- Wikipedia Stadhuis van Veere
- Zeeuwse Ankers Stadhuisbeelden van Veere
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 2 dec 2025 om 04:03.