Vlieland - Kerkplein bij 7
Monumentnummer: 37577
Introductie
Op het kerkhof vier zerken en acht stèles. De grafmonumenten liggen verspreid over het grafveld ten zuidoosten van de kerk.
.jpg)
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 17 september 1974
Bouwactiviteiten
Historie
In 1605 werd de huidige kerk gebouwd met daarnaast het kerkhof. In de kerk werd veel begraven, maar vanaf 1795 mochten alleen nog een naam en overlijdensdatum op de zerken worden geplaatst. Daar lagen toen al veel oudere zerken met soms fraaie symbolen erop. Vanaf 1829 zal er niet meer begraven zijn in de kerk, want dat werd toen verboden.
Het kerkhof is nadien langzaam gevuld met graven en grafmonumenten. Een zeer karakteristiek beeld is dat er op het kerkhof ook walviskaken als grafmonument werden geplaatst. Bijna honderd jaar geleden zijn de walviskaken die nog resteerden naar de kerk overgebracht. Andersom zijn weer zerken uit de kerk naar buiten gebracht, waaronder een aantal beschermde exemplaren. Op één graf staat nu een kopie van een walviskaak.
De beschermde zerken en stèles liggen alle in het grafveld ten zuidoosten van de kerk.
Vier liggende zerken:
- Brede hardstenen zerk op gecementeerde roef met verdiepte letters met bovenaan de tekst “Hier leit begraven Knelis Pieters Vetgat”. Daaronder centraal een huismerk. Vetgat was van 1623 tot 1634 burgemeester van Vlieland.
- Hardstenen zerk op lage roef met daarop in uitgekapte letters “Walburgh”. In de graven die de zerk dekt, zijn acht familieleden begraven. De oudste is in 1807 hier begraven en betreft Haye Feikesz. Walburgh (1719-1807). Diens zoon Dirk Hayes (1763-1842) was ontvanger der belastingen op het eiland en kleinzoon Cornelis Walburgh (1799-1853) was in diens sterfjaar kort burgemeester.
- Zerk op roef, mogelijk van Obernkirchner zandsteen, met een verdiept aangebrachte tekst. “Hier leyt begraven den er Jan Engelsen, in zijn leven burgermester ende ouderlyn van de gereformeerde kerck op Oostvlieland, out synde 66 jaren, sterf den 21 november 1654”. Er onder is een huismerk opgenomen.
- Brede zerk op roef van Namense steen, met ingekapte letters in een cartouche: “Hier leit begraven Thuenis Alefson, is gestorven anno 1603 den … july”. Boven de tekst is een anker opgenomen. Over de familie Alefs is verder weinig bekend uit die tijd. De zerk is zwaar begroeid met mos en niet meer leesbaar.
Acht stèles of staande fragmenten, zijnde:
- Hardstenen stèle met afbeelding van een schaaf in een verdiept cartouche. De steen bevat geen opschrift, maar is vermoedelijk voor een lid van de familie Schaaf. De achterzijde is van de steen is niet afgewerkt, maar ruw gelaten.
- Eenvoudige hardstenen stèle met daarop de tekst “Haayen Obbesen Backer 1690”. De voorzijde is voorzien van een frijnslag.
- Hardstenen stèle met afgeronde top en inzwenkingen. Boven in de kop de initialen C^B en daaronder een ingekapte tekst binnen een cartouche “Aeltie Cornelis Boen Obiet 4 septembr Ao. 1719, Aeltie Cornelis Boen Obiet 8 augustus Ao. 1722, Cornelis Boen Obiet 19 desembr Ao. 1731, Styntje Cornelis Boen Obiet 4 juny Ao. 1742”. Het gaat hier waarschijnlijk allen om kinderen van Cornelis Minnes Boen die in 1732 naar Amsterdam vertrok. De naam Boen werd al snel verbasterd naar Boef of Boeff.
- Fragment van een stuk Ölander steen dat dient als grafmonument. Aan de voorzijde is de volgende tekst ingekapt “Dubbelde Graaven g.i.h. de erven Zierk Paulus en Paulus Ziercksz”. Vermoedelijk voor de familie Siericks.
- Fragment van een stuk Ölander steen dat dient als grafmonument. Op de steen zijn de letters P.I.H. te ontcijferen.
- Fragment van een hardstenen bloktrede, gebruikt als grafmonument. Ingekapt zijn drie regels “I.H.D. Obit 1758, S.I.D. Obit 1749 en A.P.S. Obit 1800”. De tekst is nauwelijks meer leesbaar.
- Hardstenen stèle, aan beide zijden behakt. Aan de oostzijde zijn twee gekroonde wapenschilden aangebracht van de families Stapert en Helt, omgeven door florale motieven. Aan de westzijde in verheven tekst “Hier leggen begraven drie gebroeders, alle genoemd Focke Stapert. De eerste geb. den 14 Aug. 1738 overl. Den 17 Febr. 1740. Den tweede geb. den 17 April 1743 overl. Den 5 Mey 1744. Den derde geb. den 5 Feb. 1745 overl den 25 nov. 1746”. Het gaat hier om de drie zoons van Juriaan Fokkes Stapert en Hendrikje Lammerts Helt. Juriaan was commissaris op ’t Vlie, belast met het toekzicht op het zeegat tussen Vlieland en Terschelling. Hij overleed in 1750, maar van hem resteert geen graf.
- Hardstenen stèle met een verdiepte cartouche met daarin, net als de eerste stèle, een schaaf. Dit keer staat daaronder de letters “P.P.S”. Deze verwijzen naar Pieter Pieters Schaaf (overleden 1796). Hij stond bekend als Pieter de jonge.
Rijksmonument
In de Voorlopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst, destijds nog in het deel Noord-Holland werd in 1921 een groot aantal grafzerken genoemd. Dat waren grafzerken met de dateringen 1610, 1616, 1617, 1624, 1636, 1640, 1642, 1658, 1671-1685, 1683, 1696, 1706, 1723, 1699-1727, 1733 (twee), 1816.
Bij de eerste aanwijzing in 1974 werden op het kerkhof aangewezen: 4 zerken en 7 fragmenten daarvan en 10 staande stenen of fragmenten. Later is een aanpassing gemaakt naar de huidige stand van 4 zerken en 8 stèles. In 2003 is door de toenmalige natuursteendeskundige van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (nu RCE) een opname gemaakt van 11 stenen.
Huidige situatie
De stenen zijn lastig te identificeren doordat ze niet onderhouden worden en sterk begroeid zijn met alg en mos. Daarmee gaat een stuk beleving verloren, maar ook fungeren de stenen op die wijze nauwelijks nog als drager van historische informatie. Naast de genoemde stenen zijn er nog tal van andere interessante grafstenen te vinden op het kerkhof, maar die zijn niet beschermd.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
MonumentenArtikelenHoort bij deze thema'sBeschermd stads- en dorpsgezicht BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 6 apr 2026 om 10:57.