Wageningen - Generaal Foulkesweg 19
Monumentnummer: 38209
Introductie
Poortgebouw van de eerste algemene begraafplaats van Wageningen, gebouwd in een late Empirestijl na aanleg van de begraafplaats in 1829. Het gebouw is na sluiting van de begraafplaats omgebouwd tot woning.
Historie
In 1829 werd ten oosten van de stad Wageningen, langs de weg richting Arnhem, een algemene begraafplaats aangelegd. De begraafplaats was verdeeld in een katholiek en een hervormd deel, hoewel de katholieken toen nog een eigen begraafplaats hadden.
Aan de voorzijde van de begraafplaats werd een poortgebouw opgetrokken, iets terugliggend van de weg. Het gebouw stond op een grondplan van 13 bij 5,8 meter met in het midden een doorgang dat afgesloten kon worden met een ijzeren hekwerk. De ruimten links en rechts waren, zoals ook elders gebruikelijk, ingericht als woning voor een beheerder en een wachtruimte voor bezoekers.
In de loop der tijd werd links een laag gebouwtje toegevoegd, dat bij de verbouwing in de jaren tachtig afgebroken is. Het poortgebouw sloot aan op een muur die rond de begraafplaats was opgetrokken. In 1902 werd buiten Wageningen een nieuwe begraafplaats aangelegd, waarna op de oude begraafplaats steeds minder werd begraven. In 1940 werd de oude begraafplaats gesloten. Niet lang daarna werd de doorgang onder het poortgebouw dichtgezet. In de jaren zeventig werd de begraafplaats geruimd en verrees op het terrein het Jan Kopshuis waarin de bibliotheek van de Landbouwuniversiteit werd gevestigd. Het poortgebouw werd verbouwd tot directiekantoor. Daarbij werd de doorgang dichtgezet en aan de achterzijde kwam een kleine uitbouw. Aan de achterzijde werden twee dakkapellen aangebracht. Via een lage aanbouw werd het poortgebouw verbonden met de nieuwbouw.
In 2011 werd het Jan Kopshuis weer gesloopt en maakte men het terrein gereed voor de bouw van 24 woningen. Ook het poortgebouw werd nu tot woning omgebouwd. De aanbouw aan de oostzijde werd daarbij geheel vernieuwd. De deuren die in de poortopening zijn verwijderd en in plaats daarvan is een transparante deur aangebracht in de stijl van het oude hekwerk.
Rijksmonument
. De stijl van het gebouw oogt groots en imposant, met stevige, strakke vormen en klassieke proporties. Sinds het poortgebouw aangewezen is, is vooral de omgeving sterk veranderd. De halfronde toerit is verdwenen en aan de voorzijde is meer groen gekomen. Aan de achterzijde is een tuin aangelegd waarmee het poortgebouw zich meer heeft gevoegd in de woningen die rondom staan. Dat het gebouw ooit een funeraire functie had, is in het geheel niet zichtbaar.
De aanwijzing heeft ongetwijfeld plaatsgevonden in het kader van de vernielingen die in de oorlog in Wageningen waren aangericht. Veel van wat van waarde was, is toen verdwenen.
Huidige situatie
Het poortgebouw wordt gebruikt als woonhuis. Voor het huis is een bestraat gedeelte waar de bewoners hun auto parkeren met tussen de straat en dit deel een vijftal leilinden. In de zomermaanden wordt het poortgebouw hierdoor grotendeels aan het zicht onttrokken. De aanbouw aan de oostzijde bestaat vooral uit glas dat een zeer transparante indruk maakt.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
Zie ook
Hoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 15 jan 2025 om 04:02.