Sonnega - Bij Sonnegaweg 14

(38874) monumentenregister Monumentnummer: 38874

Introductie

Verhoogd gelegen begraafplaats waar voorheen een kerk stond met een aantal oude grafmonumenten.

Zicht over het kerkhof met klokkenstoel vanaf de noordzijde.

De hardstenen zerk voor Anna Lughtiens die waarschijnlijk ooit in de kerkvloer heeft gelegen.

Historie

In de 15de eeuw is er al sprake van een kerkje met mogelijk ook een klokkenstoel op deze locatie. Aan de huidige Pieter Stuyvesantweg, zuidelijk van de huidige locatie werd in de 18de eeuw een begraafplaats gevonden die teruggaat tot in ieder geval de 13de eeuw.

De kerk in Sonnega, voorheen de parochie Oost-Trinden, werd waarschijnlijk afgebroken in de tweede helft van de 18de eeuw. Hoewel de kerk werd gesloopt, bleef het kerkhof in gebruik. Voor het luiden van de klok werd toen waarschijnlijk een klokkenstoel gebouwd. De oudste zerk op de begraafplaats is vermoedelijk afkomstig uit de voormalige kerk. Op de zerk de tekst: Anno 1640 den 27 december is in den heere gesturven de eerbare Anna Lughtiens de huisvrouwe van Pier Foppes out ... iaer ende leyt alhier begraven. Opvallend is dat de leeftijd niet is uitgehakt. Naast dit grafmonument zijn er nog een aantal fragmenten te vinden van oude zerken en nog een aantal stèles, met name uit de late 19de en vroege 20ste eeuw.

De klokkenstoel werd in 1912 vervangen door een ijzeren exemplaar met de klok die in 1644 gegoten was. In de Tweede Wereldoorlog werd de klok door het Duitse leger geconfisqueerd en ging verloren. In 1946 werd door de dorpsbewoners geld ingezameld voor een nieuwe klok. Een veel lichtere klok werd toen in de klokkenstoel opgehangen. De klok droeg het opschrift: “Door bruut geweld verdreven; Door ’t gansche dorp gegeven.” In 1989 werd de huidige houten klokkenstoel geplaatst met een nieuwe luidklok van 340 kilogram.

De laatste begrafenis op het kerkhof vond plaats in 1923, waarna het kerkhof werd gesloten. Inmiddels was tegenover het perceel een gemeentelijke begraafplaats aangelegd.

Rijksmonument

In 1930 werd het voormalige kerkhof al genoemd in de "Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel IX. De provincie Friesland". Gezien de omschrijving ging het met name om de oude klok in de klokkenstoel. In 1967 was duidelijk dat die klok niet meer aanwezig was, maar de locatie vond met belangrijk genoeg om er een rijksmonument van te maken. In de omschrijving is de klokkenstoel niet genoemd en dus niet beschermd.

Huidige situatie

Het voormalige kerkhof is al meer dan een eeuw niet meer in gebruik. Rondom is deels een beukenhaag aangebracht met aan de wegzijde een laag smeedijzeren hekwerk tussen betonnen palen.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.

Bronnen en verwijzingen

• Stichting Historie Sonnega-Oldetrijne

Zie ook

Artikelen

• Protestantse of hervormde begraafplaatsen in Nederland

Hoort bij deze thema's

• Begraafplaatsen en grafmonumenten

Begrippen

Begrip:bb70464c-b05e-45f7-a5ef-bfb3c5dcdb8c

Specialist(en)

• Leon Bok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---