Wijlre - Bij Kerkstraat 3 - Sint Gertrudiskerk

(39736) monumentenregister Monumentnummer: 39736

Introductie

Op de kerkberg centraal in Wijlre en te midden van een kerkhof gelegen neoclassicistische kruiskerk met later aangebracht neoromaans transept, koor en toren. De kerk verving een uit 1640 die op haar beurt de 13de-eeuwse voorganger verving. In 1995 zijn in het schip nieuwe glas-in-loodramen aangebracht naar ontwerp van Jan Dibbets.

Orgel

Het tweemanuaals, mechanische orgel toren hoog uit boven het orgelbalkon. Het vormt met zijn donkere kleur een coulissenlandschap tussen enerzijds het witte kerkinterieur aan de achterzijde en de turkoise-blauwe balustrade op de voorgrond. Nadat de Gebroeders Müller het orgel in 1862 bouwen, plaatsen zij nog extra pijpwerk in 1875. De firma Nöhren voert, eveneens in twee etappes, herstelwerk een een aantal wijzigingen uit. In de twintigste eeuw tenslotte tekent Verschueren Orgelbouw voor restauratie in 1979 waarbij zij het pijpwerk herstellen en aanvullen met historisch pijpwerk. Na een kerkrestauratie voert Verschueren de schoonmaak uit.

De elegante vijfdelige bovenkas bestaat uit drie veelhoekige torens, een hoge middentoren en twee lagere zijtorens, die door twee concave tussenvelden verbonden zijn. De vlakke onderkas huisvest het onderpositief dat versierd is een tweetal boognissen zonder pijpwerk. De torenconsoles dragen fraai filigrain maaswerk en gotiserende ingesnoerde vormen. Ook in de bovenkas is dit maaswerk toegepast en vormt het een houten sluier die de torens en tussengelegen velden volgt. Verder bestaat de decoratie onder meer uit frontsitokjen, platenranken en kruisvormige platenfiguren, tootlijsten en zaagwerk met hangboogjes. Op de kroon van de twee lagere pijpen aan weerszijden staan engelen met trompetten. De middentoren draagt een bekroning van filigrain krullend loofwerk.

Kunsthistorisch sluit de hoofdvorm van de elegante en bijzonder fraaie orgelkas aan op voorbeelden als Schaesberg en Nieuwenhagen, eerdere Duitse voorbeelden van dezelfde bouwer en zelfs Franse voorbeelden wat dit Müllerorgel een internationale allure geeft.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Theodorus Nöhren
De Orgelsite Kerk van de Heilige Gertrudis
Het Historische Orgel, in Nederland, 1858 - 1865 , Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 232 - 234
Kerkgebouwen in Limburg Gertrudis
Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et al, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 414
Reliwiki Gertrudis
Wikipedia Verschueren (orgelbouwers)
Wikipedia Sint Gertrudiskerk (Wijlre)
Wikipedia Christian Müller (orgelbouwer)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

kruiskerken, Neorococo, Neoclassicisme en orgels

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.