Hilversum - Laan 1940-1945 2
Monumentnummer: 407509
Introductie
Aulagebouw met poort en bijbehorende vleugels op de Noorderbegraafplaats
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 27 november 1991
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Historie
Al in 1912 werden B&W van Hilversum gemachtigd tot de aanleg van de derde gemeentelijke begraafplaats. De in gebruik zijnde begraafplaats aan de Bosdrift dreigde vol te raken. In 1925 werden de eerste plannen gemaakt waarbij de directeur van Publieke Werken, W.M. Dudok een grote rol speelde. Zijn eerste ontwerp voor de gebouwen laten al wel een langgerekt gebouw zien, maar dan nog met een ver uitstekend schilddak. Dit ontwerp werd in de navolgende jaren drastisch veranderd tot wat er in 1930 gebouwd is. De aula, dienstvleugel en dienstwoning werden tegelijk aanbesteed en in september 1930 kon de begraafplaats met gebouwen in gebruik worden genomen.
De aula is ondergebracht in een langgerekt gebouw met rechts een grote opening die toegang geeft tot de begraafplaats. De poort wordt geaccentueerd door vier slanke, betegelde kolommen. Halverwege de onderdoorgang is een korte muur met metalen hekwerk opgenomen. Boven de muur is aan weerszijden een rij bovenlichten opgenomen met aan de begraafplaatszijde deuren die toegang geven tot deze delen. In de onderdoorgang is de baksteen goed zichtbaar, maar elders is op een trasraam na, de hele gevel gepleisterd.
Rechts van de poort bevindt zich een onderkelderde bergruimte met verdieping. Dit deel heeft in de korte zijde een verticale vensterstrook die licht geeft in het trappenhuis. Aan de voorzijde kan men rechts voor de poort via een trap met dwarsmuur een lagergelegen terras bereiken dat aan de waterpartij grenst. Het terras heeft een zwart/wit betegelde vloer en wordt afgeschermd met een stalen reling. De waterpartij wordt verder afgesloten met een in gele baksteen uitgevoerde muur die de strakke contour van het achtergelegen bouwwerk versterkt. Op het dak bevindt zich een daklicht.
Aan de linkerzijde bevindt zich in de verder gesloten gevel een verdiept liggende rondboogvormige ingang. Links daarvan bevindt zich een afsluitende bakstenen bloembak met metalen hekwerk dat aansluit op eenzelfde bloembak tegen de dienstwoning. De dienstruimten in dit deel zijn ook toegankelijk door een eenvoudige rechtgesloten deur. Het hele gebouw is onder een plat dak gebracht met onder de dakrand een kenmerkende verticale zwart/wit-tegelrand.
De oostgevel van de aanbouw rechts is blind, terwijl in de hoofdvleugel acht verticale vensterpartijen zijn opgenomen met deuren. Zeven vensterpartijen, uitgevoerd in staal, zijn verdeeld in vijftien verticale velden. De meest zuidelijke vensterpartij bevat een dubbele deur met in totaal 20 dubbele verticale velden. Aan de uiteinden van de hoofdvleugel is een vierkant venster aangebracht. De westgevel bevat een drieledig en een enkelvoudig venster.
Rijksmonument
De aula maakt onderdeel uit van een complex, samen met de dienstvleugel en dienstwoning. De aanwijzing vond plaats in 1991 op grond van het Monumenten Inventarisatie Project en de Monumenten Selectie Procedure (MSP). De gebouwen zijn sindsdien met verschillende subsidies in standgehouden door de gemeente. Bij de inventarisatie en aanwijzing waren de gebouwen wit.
Bij een restauratie in 1996 werden de gebouwen opgeleverd in een okergele kleur. Dit leverde veel discussie op. Uiteindelijk bleef de gele kleur gehandhaafd. De begraafplaats zelf is beschermd als gemeentelijk monument.
Huidige situatie
Het aulagebouw is bij de restauratie in 1996 weer grotendeels teruggebracht in oude staat. Door de jaren heen waren tal van aanpassingen gedaan die Dudok niet bedoeld had, maar wel handig waren voor de uitvoering van de uitvaarten in de aula. Zo ligt in de aula nu weer de oorspronkelijke rubberen bedekking in zwarte, witte en grijze tinten. In 2025 is de aula compleet vernieuwd door de Uitvaartstichting Hilversum die de gemeentelijke begraafplaatsen en het crematorium van Hilversum exploiteert.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Abrahamse, Karin (red.), Oases van Rust. Geschiedenis van de Hilversumse begraafplaatsen, Hilversum 2010
- Caat, Gré ten en Wim Frisart; Iets over de ontstaansgeschiedenis van de Noorderbegraafplaats, in Eigen Perk, 1999/3, blz. 123 t/m 127
Zie ook
Monumenten- Monumenten/407513 (bestaat nog niet)
- Hilversum - Laan 1940-1945 bij 4
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 6 apr 2026 om 10:57.