Zutphen - Warnsveldseweg 105
Monumentnummer: 41464


Introductie
Houten poortgebouw bij de ingang van de gemeentelijke begraafplaatsKenmerken
Rijksmonument sinds: 24 mei 1966
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Complexen/523402.
Historie
Vanaf de elfde eeuw werden de Zutphense doden begraven in en bij de kerken. Eerst in en bij de Sint Walburgskerk, later ook in en bij de Broederenkerk en de Nieuwstadskerk. Tot de reformatie werd er ook in de kloosters begraven. In 1828 bepaalde de gemeenteraad na het aangekondigde landelijke verbod op begraven in kerken en de verplichte aanleg van een begraafplaats voor plaatsen met meer dan 1.000 inwoners, dat er een begraafplaats moest komen op de Gasthuiskamp aan de straatweg naar Warnsveld.
Het terrein zou geschikt gemaakt worden en omringd door een gracht. De begraafplaats zou uit twee delen bestaan, een protestants deel en een katholiek deel, gescheiden door een gracht. De Gasthuiskamp bleek echter te laag te liggen en de geplande begraafplaats werd verplaatst naar de Galileënkamp, aan de overzijde van de straatweg. Wel kwam de begraafplaats daardoor binnen het schootsveld van de vesting te liggen. De Arnhemse architect Post werd benaderd om toe te zien op het graven van de grachten en het ophogen van het terrein met de afkomende grond. Post was echter ziek en kon de klus niet aannemen. De raad benaderde vervolgens de Haarlemse architect J.D. Zocher voor de inrichting van het terrein. Intussen had Gedeputeerde Staten het plan van de gemeenteraad goedgekeurd, onder voorwaarde dat er vanwege de ligging binnen het schootsveld van de vesting geen muur om de begraafplaats opgetrokken mocht worden. Aangezien er een gracht rondom de begraafplaats werd gegraven, was dat geen probleem. Bij de ingang van de begraafplaats verscheen een houten gebouw, omdat een stenen gebouw vanwege diezelfde ligging binnen het schootsveld niet was toegestaan. Het houten gebouw werd gemaakt door timmerman Huender uit Zutphen en bestond links uit een wachtruimte annex ruimte voor schijndoden en aan de andere zijde een dienstwoning.
In 1922 brak er brand uit in de woning van het poortgebouw en het houten gebouw brandde gedeeltelijk af. In 1930 gaf de hervormde kerkeraad aan behoefte te hebben aan een aula op de begraafplaats. Uitbreiding van het poortgebouw zou echter nog op zich laten wachten.
In de Tweede Wereldoorlog had het toegangsgebouw enige schade opgelopen en na de oorlog werd tegelijk met het herstel de wachtruimte uitgebreid met een ruimte voor het opbaren van de kist. Hiermee werd invulling gegeven aan de wens van de hervormden. De ruimtes werden van elkaar gescheiden door een gordijn.
In 1897 werd het katholieke deel een zelfstandige begraafplaats en werd de dam tussen de beide begraafplaatsen afgegraven. In 1902 kreeg de katholieke begraafplaats een eigen poortgebouw.
Rijksmonument
Het houten poortgebouw is in 1966 aangewezen als rijksmonument. In 2006 werd het onderdeel van het complex (523402) dat verder bestond uit de aanleg (523397), het baarhuisje (523403) en het stenen poortgebouw van de katholieke begraafplaats (523404).
Huidige situatie
Tegenwoordig worden er op beide begraafplaatsen alleen nog bijzettingen gedaan in bestaande graven. Het poortgebouw op de gemeentelijke begraafplaats is niet meer in gebruik als woning of aula. De staat van onderhoud is goed te noemen.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
Beeldengalerij
In de beeldbank van de RCE zijn deze beelden over monument 41464 te vinden:
-
Overzicht poortgebouw
-
Overzicht poortgebouw met toegangshek
-
Voorzijde poortgebouw, gezien vanaf de weg
Er zijn meer beelden beschikbaar over monument 41464. Alle beelden
Overige bronnen
Zie ook
Monumenten- Complexen/523402 (bestaat nog niet)
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 10 aug 2026 om 01:08.