's-Gravenhage (Den Haag) - Groenhovenstraat 2 E - De Nederlanden van 1845

(452731) monumentenregister Monumentnummer: 452731

Introductie

Kantoorpand voor de verzekeringsmaatschappij "De Nederlanden van 1845".

Afb. 1. Groepsfoto van 'commissarissen directeuren en ambtenaren' van 'De Nederlanden' van 1845, bij het juist opgeleverde nieuwe gebouw aan de Groenhovenstraat, maart 1927. Foto door A. Fréquin, Haags Gemeentearchief

Afb. 2. Legpuzzel 'De Nederlanden van 1845' met bijbehorende doos, 1927 / 1952. Nieuwe Instituut.

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 15 april 1993

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1924	1927	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
kantoorgebouwen

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Rationalisme	stijlzuiver

Ambachten

vakman	plaats	beroep	toelichting
Hendrik Petrus Berlage		architect / bouwkundige / constructeur
Adolf Daniël Nicolaas van Gendt		aannemer / uitvoerder
Vliet, W.N. van.		aannemer / uitvoerder

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 452731.

In maart 1937 poseerden de medewerkers van de verzekeringsmaatschappij ‘De Nederlanden van 1845’ vol trots voor hun nieuwe kantoorgebouw aan de Groenhovenstraat in Den Haag (afb. 1). Het gebouw is ontworpen door architect H.P. Berlage (1856–1934), die ook verantwoordelijk was voor het ontwerp van de nieuwe vestigingen van het bedrijf in Amsterdam en Rotterdam. Dit was een bewuste keuze. Door te werken met een vaste ‘huisarchitect’ wilde het bedrijf zijn gebouwen een herkenbare, samenhangende uitstraling geven. Het kantoorgebouw fungeerde als ruimtelijke huisstijl: herkenbaar in het straatbeeld, en in reclame-uitingen. Zo bracht de verzekeringsmaatschappij bijvoorbeeld een legpuzzel uit met een afbeelding van het nieuwe kantoor (afb. 2).

Het ontwerp van Berlage bestaat uit twee verdiepingen, boven een souterrain. De brede symmetrische voorgevel is opgedeeld in drie delen: een ingangsportaal, met aan weerszijden karakteristieken hoekige erkers van de trappenhuizen die zijn bekleed met glazen bouwstenen. De onderbouw bestaat uit twaalf ondiepe erkers met stalen vensters, gescheiden door dubbele pilasters. De iets uitkragende verdieping telt veertien kleinere vensters die door een enkele pilaster worden gescheiden. Het geheel is opgetrokken in een constructie van gewapend beton, die zichtbaar is in de gevel. Tussen de betonnen elementen, is de gevels bekleed met rode baksteen. Het souterrain is bekleed met natuursteen. Door de constructie van gewapend beton was het mogelijk om grote, open werkruimtes te maken. Deze worden verlicht via indrukwekkende glazen plafonds. Deze open indeling van een kantoorgebouw was vernieuwend: het gebouw geldt als het eerste Nederlandse voorbeeld van de ‘kantoortuin’.

Uitbreidingen

De verzekeringsmaatschappij groeide in de decennia na de opening aanzienlijk. Gelukkig had Berlage in zijn ontwerp al in uitbreidingsmogelijkheden voorzien. In 1933 werd er een aanbouw gemaakt aan de achterzijde naar ontwerp van architect Willem Duyff, en in 1952-1954 is er een verdieping bijgebouwd door architect C.M. Kranenburg. De groenstrook met vijver heeft na de oorlog plaatsgemaakt voor verharde parkeerruimte. Sinds 2020 huurt oliemaatschappij Shell het gebouw, maar door de verhuizing van het hoofdkantoor van Shell naar London in 2022, staat het pand al enige tijd leeg.

Bronnen en verwijzingen

• Nieuwe Instituut, BERL, ‘Berlage H.P. (Hendricus Petrus) / Archief’
• Polano, Sergio, Giovanni Fanelli, Elise Blom-Satijn, Jan de Heer. Hendrik Petrus Berlage: het complete werk. Atrium, 1988
• Rosenberg, Herman. ‘Shell neemt ‘Berlage-Huis’ aan de Raamweg erbij’, Den Haag Centraal, 13 februari, 2020
• Roy van Zuydewijn, H.J.F. de. Haagse huizen en gebouwen: zeven eeuwen bouwkunst in de hofstad. De Bussy, 1970
• Snellebrand, J.A.. ‘Berlage en Dudok en "De Nederlanden van 1845"’. In Forum: maandblad voor architectuur en gebonden kunsten 9, nr. 12 (1954): 446-449
• ‘Hendrik Petrus Berlage’, Hendrick de Keyser Monumenten

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• 's-Gravenhage - Benoordenhout

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---