Assen - Dr. Nassaulaan 1

(468970) monumentenregister Monumentnummer: 468970

Introductie

Vrij liggend woonhuis van één bouwlaag onder kap. Daarbij horend een koetshuis en een hekwerk.

Afb. 1 Dr. Nassaulaan 1. Foto door Ronn, CC BY-SA 3.0 [1], via Wikimedia Commons

Afb. 2 Het pand op een fragment van de kaart van Assen van C.F. Seidel uit 1825. Op het fragment is goed te zien hoe groot de tuin was en hoe de (latere) Collardslaan recht op het pand toeloopt

Afb. 3 Fragment van een kad. hulpkaartje uit maart 1901, waarop te zien is hoe bij een verbouwing het koetshuis werd ingekort en er een serre werd bijgebouwd.

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 19 januari 1994

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1830	1830	globaal

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Neo-Classicisme	invloeden

Geschiedenis

De locatie

Op deze plek lag in 1809 nog het uiterste tipje van het Asserbos, dat omzoomd was door de wegen die we nu kennen als Beilerstraat en Dr. Nassaulaan. Ook lag recht vóór het pand al de 'nieuwe singel', ergens in de 18e eeuw aangelegd, en welke nu de naam draagt van de opdrachtgever van de bouw van dit monument; Collardslaan. Er staat nog minstens één grote eik op het perceel, aan de kant van de Beilerstraat, waarvan het vermoeden bestaat dat deze zó oud is, dat 'ie ooit aan de rand van het Asserbos heeft gestaan. Op de kaart van Assen van C.F. Seidel uit 1825 is goed te zien hoe groot de tuin van het pand ooit was, het perceel strekte zich helemaal uit tot aan de Beilerstraat in het oosten en het zuiden, en in het westen grenste het aan de tuin van het gymnasium. Tot vér in de 19e eeuw werd het pand aangeduid als liggende in het 'stadsbosch'.

Geschiedenis 19e eeuw

Het pand werd in 1809 gebouwd in opdracht van mr. Isaäc Collard. Hij liet het pand loodrecht bouwen ten opzichte van de huidige Collardslaan. Ook nu nog is goed te zien hoe de Collardslaan zich vanaf de Kolk als een oprijlaan naar het pand lijkt uit te strekken. Oorspronkelijk had het pand geen opgaande middenpartij, ook was het koetshuis langer.

Collard was meermaals burgemeester van Assen en later griffier van de Staten van Drenthe. Volgens opgetekende overlevering was hij ook een groot voorstander van de uitbreiding van Assen richting het Asserbos. In die zin kan het pand ook beschouwd worden als de eersteling van de latere Paleizenbuurt. De hele 19e eeuw hebben zijn (aangetrouwde) familieleden er gewoond. Hij stierf in 1828 en na de dood van zijn weduwe Johanna Gesina Kymmel in 1850, kwam het pand eerst in bezit van hun zoon Wolter Louis Albert Collard, maar hij woonde er toen niet. In 1856 kwam het tenslotte in bezit van zijn zwager mr. Herman Hendrik Adriaan Sluis, die getrouwd was met Henrica Johanna Collard. Hij was toen oud-notaris en oud-burgemeester van Vledder, en recent aangetreden lid van Gedeputeerde Staten, een functie die hij bekleedde tot 1881. Ze bleven beiden tot hun dood in het pand wonen, mr. Sluis overleed als laatste in 1900 op 89-jarige leeftijd.

Geschiedenis 20e eeuw

Het werd toen door de erfgenamen verkocht aan de huisarts dr. Anne Hobbes de Boer. Deze liet het pand flink verbouwen. Het koetshuis werd ingekort, er werd een serre aangebouwd en waarschijnlijk is toen ook de opgaande middenpartij tot stand gekomen. Deze is Ook werden er aardig wat huisplaatsen verkocht. Dr. de Boer heeft er ook tot zijn dood in 1932, op 81-jarige leeftijd, gewoond. Volgens zijn necrologie, opgemaakt door de PDAC, was hij een gewaardeerd burger van Assen. Ook zijn weduwe is er een jaar later overleden. De afwikkeling van hun erfenis was nog een ingewikkelde kwestie, want ze hadden geen kinderen, en de erfgenamen bevonden zich over de hele wereld. Daardoor is er echter toen wél een uitgebreide inventaris opgemaakt, die een inkijkje geeft in hun huiselijk leven.

Het pand is toen verkocht aan het tandartsenechtpaar Adrianus Pieter Bollaert en Jacoba Roelfina Bollaert-Smook. In de levende herinnering van veel Assenaren is het huis dan ook bekend als het huis en praktijk van de tandartsen Bollaert. In de Tweede Wereldoorlog hebben ze goederen van gedeporteerde en ondergedoken joden in bewaring gehouden, en ook regelmatig hulpgoederen naar Kamp Westerbork gestuurd. Al eind jaren '60 hebben ze zich beijverd om het pand tot monument te laten verklaren. Het pand liep geen direct gevaar om gesloopt te worden, maar de uitbreidingsplannen van de gemeente lieten wel toe dat het eventueel afgebroken mocht worden. Uit interne communicatie van de toenmalige Rijksdienst voor Monumentenzorg blijkt dat de dienst hier wel toe genegen was, maar dat ze beducht was om de gemeentelijke en provinciale overheden voor het hoofd te stoten. Uiteindelijk heeft het echtpaar Bollaert het nog mogen meemaken dat het pand in 1994, toen het nog in hun bezit was, tot rijksmonument is verklaard. Zij stierf in 1998 en hij in 2002.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met Anthony Ruijtenbeek.

Bronnen en verwijzingen

• Boswachtersblog van Staatsbosbeheer over de oude eik aan de Beilerstraat
• In Memoriam van dr. A.H. de Boer uit de PDAC van 28 mei 1932
• Informatie afkomstig uit archiefonderzoek, gedaan door Anthony Ruijtenbeek
• Inventarislijst van het pand uit 1933, opgesteld door notaris Venema
• Wikipedia-artikel over mr. Herman Hendrik Adriaan Sluis
• Wikipedia-artikel over mr. Isaac Collard

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Assen (Uitbreiding)

Begrippen

Neoclassicisme

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---