Beek - Rijksstraatweg 178 - De Wylerberg

(46929) monumentenregister Monumentnummer: 46929

Introductie

Landgoed "De Wylerberg", landhuis met tuin, oprijlaan, voorplein met keermuur, terrassen, boomgaard, rotstuin, grafsteen en omgeven door een bosrand. Het geheel is gebouwd in opdracht van Marie Schuster-Hiby.

Aanleiding voor de bescherming

Op 18 november 1983 schrijft de Monumentenraad een brief aan de minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur waarin de Raad voorstelt om, in het kader van de bescherming van de jongere bouwkunst, als uitwerking van het advies van december 1980 over "Inventarisatie jongere bouwkunst", villa's uit de periode 1910 - 1935 als rijksmonument te beschermen. De villa's worden door de commissie aangeduid als "witte villa's", woonarchitectuur van het Nieuwe Bouwen. Bij de brief hoort een lijst met 19 objecten waaronder dit huis in Beek. Het betreft dus een voorstel voor aanwijzing van objecten van wat toen 'de jongere bouwkunst' heette, vooruitlopend op de uiteindelijke uitwerking hiervan in het MIP/MSP 1850-1940.

Huis Wylerberg is weliswaar wit gepleisterd aan de buitenzijde, maar is bepaald geen "witte villa" in de trant van het Nieuwe Bouwen, integendeel. De Raad heeft het item, samen met een poortgebouw in Rotterdam (Rotterdam - Stieltjesstraat 38 - Poortgebouw) en een villa in Laren (Monumenten/46777) dan ook van een asterisk voorzien en merkt op: "geen 'witte villa's; dienen echter wel nu in de bescherming te worden meegenomen." De Raad verklaart dit door het selectiecriterium: het vaststellen van de manier waarop een villa refereert aan internationale ontwikkelingen op het gebied van de woningbouw.

Na de benodigde procedures in het kader van de Monumentenwet 1961 te hebben doorlopen, wordt het huis in 1986 ingeschreven in het rijksmonumentenregister. Op dat moment is de bijbehorende tuin nog niet beschermd. In de jaren na 1986 neemt de belangstelling voor en kennis over tuinen, parken en in zijn algemeenheid groen erfgoed enorm toe. Er volgt onder andere rijksbescherming van de parken bij historische buitenplaatsen. Na tuinhistorisch onderzoek is vast komen te staan dat de tuin eveneens ontworpen is door architect Bartning. Op verzoek van de eigenaar, Staatsbosbeheer, is daarom de tuin bijbeschermd (besluit d.d. 28 april 2023).

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 46929.

Restauratie interieur 2024

In 2014 was een eerste restauratie van het interieur (muziekzaal) uitgevoerd, maar verder was men toen nog niet gekomen. Het 100-jarig bestaan van het huis was aanleiding om ook andere vertrekken te onderzoeken en de kleurige afwerking te reconstrueren. De werkzaamheden betroffen de voormalige eetkamer en woonkamer. Andere vertrekken zoals de hal en het trappenhuis en een kleine vijfhoekige serre wachten nog op een verdere aanpak. Het onderzoek en de restauratie hebben een ongekend ingenieuze kleurstelling aan het licht gebracht die in Nederland geen gelijke kent.

Literatuur

Het overzicht onder het kopje Bronnen op deze pagina geeft geen complete opsomming van voorhanden zijnde literatuur. De bibliotheek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft anno 2024 tenminste 10 items over Huis Wylerberg.

Advies omgevingsvergunning

Over dit monument is advies uitgebracht:

Beek - Advies 1468819 (28 november 2023)

Adviezen van voor 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Adviezen vanaf 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Omgevingswet, rijksmonumentenactiviteit.

Bronnen en verwijzingen

(2000) Sabine Broekhoven, Chris Kolman, Ben Olde Meierink, Ronald Stenvert, Marc Tenten. Monumenten in Nederland. Gelderland - Beek, p. 107
100 jaar huis Wylerberg, historie
Bibliotheek RCE Publicaties over dit rijksmonument
Brief met bijlage Monumentenraad d.d. 18 november 1983 nr 56983/vdgh
Kees van Dam, Eric Blok, Tuinhistorische analyse en waardestelling Huis Wylerberg te Beek-Ubbergen, 28 maart 2022. Onderzoeksrapport door SB4 in opdracht van Staatsbosbeheer.
Kees van Dam, Eric Blok, Wylerberg, een uitzonderlijk gesamtkunstwerk. In: Cascade : bulletin voor tuinhistorie ; Jrg. 31 (2022), pagina's 45-56
Mathijs Witte, Mariël Polman, Huis Wylerberg in restauratie, Het kristal op de Duivelsberg. in: Tijdschrift Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2024 (4) pagina's 4-7
Wikipedia Huis Wylerberg

Zie ook

Artikelen

Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

Monumenten

Begrippen

Expressionisme, Nieuwe Bouwen en buitenhuis

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.