Assen - Gedempte Singel 2 - Finse winkel
Monumentnummer: 469363
Introductie
Winkel- annex woonhuis, hoekpand van twee bouwlagen met kap met monumentale hoektoren.
Geschiedenis
Het pand is in 1888 gebouwd in opdracht van manufacturier Andries van der Laan. Hij erfde een ouder pand van zijn moeder, Schoontje Lezer, en liet vervolgens op die plek het huidige pand bouwen door architect Johannes van Houten.
Van Houten was de architect die in Assen de kunst van het verwerken van het beeldbepalende element van de straathoek in de architectuur van het winkelpand introduceerde. Dat heeft hij bij dit pand bij uitstek gedaan, maar meer nog heeft hij optimaal gebruik gemaakt van de zichtas die de brede Noordersingel, die in dat opzicht niet zoveel veranderd is, biedt, waardoor deze zich haast als een oprijlaan uitstrekt naar het pand.
De waarde van het pand werd door de redactie van de Provinciale Drentsche en Asser Courant meteen bij opening van de winkel al erkend. Men schreef:
Een sierlijk winkelgebouw is aldaar verrezen. Van dit bouwwerk heeft de architect, de heer J. van Houten, alle eer. Het geheel, in renaissance-stijl opgetrokken, maakt een verrassend effect. De eigenaar, de heer A. van der Laan, opent hedenavond zijn nieuwen winkel. Voor de groote ramen is reeds van alles, wat tot het vak behoort, uitgestald. Onder meer treft men aan zeep van de firma Dobbelman te Nijmegen, waarbij de portretten gevoegd zijn van Adeline Patti en Marie Rose. Ook is een groote plaat tentoongesteld van de fabriek van Clark en Co, omgeven door de verschillende soorten garen en katoen, welke op die fabriek verwerkt worden. Het geheel trekt veel attentie.
Volgens een opgetekende overlevering was van der Laan niet de goedkoopste, maar had hij wel veel succes met verkopen door zijn knappe uiterlijk. Hij werd dan ook 'mooi Driessie' genoemd. Hij vertrok in 1917 naar Den Haag omdat hij vond dat hij teveel belasting betaalde in Assen. Na van der Laan heeft manufacturier Jan van der Schans er jarenlang een winkel gehad, en in de levende herinnering van veel Assenaren staat het pand bekend als de 'Finse winkel', vanwege de Scandinavische kledingzaak die er anno 2025 ook alweer een halve eeuw was gevestigd.
Promotiemateriaal
Vanwege de beeldbepalende kwaliteiten zijn foto's van het pand, al dan niet vanaf enige afstand op de Noordersingel genomen, vaak gebruikt als promotiemateriaal voor de stad. Ook de eerder genoemde kledingwinkel heeft het silhouet van het pand als beeldmerk in haar advertenties gebruikt.
Aanwijzing als monument
De monumentale kwaliteiten van het pand zijn op bovenlokaal niveau niet meteen erkend. In 1977 werd het door de gemeente Assen voorgedragen tot plaatsing op de rijksmonumentenlijst, maar dit werd door de toenmalige Rijksdienst voor de Monumentenzorg afgewezen. In 1994 is het pand wel aangewezen als rijksmonument.
Een symbool van sociale mobiliteit
Naast de esthetische kwaliteiten van het pand, kan het ook gezien worden als een monument van opwaartse sociale mobiliteit van zowel de plaatselijke Joodse gemeenschap als de plaatselijke arbeidersklasse. De vader van Andries van der Laan was begonnen als eenvoudige slager en Johannes van Houten als een eenvoudige timmerman. Maar het is dit pand geweest dat instrumenteel is geweest in de ontwikkeling van van der Laan als winkelier in het duurdere segment en van van Houten als gerespecteerd architect.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met Anthony Ruijtenbeek.
Bronnen en verwijzingen
- De Bouwers van Assen; Johannes van Houten, artikel uit het Asser Historisch Tijdschrift van maart 2025 van Anthony Ruijtenbeek en Bertus Boivin
- Informatie afkomstig uit archiefonderzoek, gedaan door Anthony Ruijtenbeek
- Kort artikel over de opening van de winkel uit de Provinciale Drentsche en Asser courant van 22-11-1888. Geraadpleegd op Delpher op 06-11-2024
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenEclecticisme en neorenaissance
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 29 apr 2025 om 03:01.