Lemiers - Mamelis 39 - Abdij Sint-Benedictusberg

(491839) monumentenregister Monumentnummer: 491839

Introductie

Abdij Sint-Benedictusberg ligt in Mamelis in het Zuid-Limburgse heuvellandschap. De kloostergebouwen zijn gebouwd tussen 1921 en 1928, naar plannen van de Duitse architecten Dominikus Böhm en Martin Weber. Wegens geldgebrek werd de abdijkerk later gebouwd. Deze werd ontworpen door dom Hans van der Laan, benedictijner monnik en invloedrijk Bossche School architect. De abdijkerk werd gerealiseerd in 1968 en is een belangrijk werk van Van der Laan.

Overzicht van de abdijkerk en het binnenhof / atrium. Foto: Thea van den Heuvel. Collectie: RCE Beeldbank. Rechten: CC BY-SA 3.0

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 15 januari 1996

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1921	1923	exact
verbouwing	1968	1968	exact	Abdijkerk, krypte, kloosterhof en ontvangsthal
verbouwing	1986	1986	exact	Realisatie tweede patio, bibliotheek en sacristie

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Expressionisme	stijlzuiver	Expr stijl met Moorse en middeleeuwse invloed

Ambachten

vakman	plaats	beroep	toelichting
Dominikus Böhm	Limburg	architect / bouwkundige / constructeur
Weber, M.	Limburg	architect / bouwkundige / constructeur
Wolter OSB, Dr. R.	Limburg	opdrachtgever	Benedictijnerabt te Merkelbeek
Dom Hans van der Laan	Limburg	architect / bouwkundige / constructeur	architect van kloosteruitbreiding 1969

Ontstaan, herstichting en een nieuw gebouw

De abdij werd gesticht in 1897 in Merkelbeek. Na de Eerste Wereldoorlog was het klooster grotendeels verlaten en werd besloten tot herstichting op de huidige loctie in het gehucht Mamelis. Het nieuwe ontwerp voor de abdij werd gemaakt in opdracht van Duitse benedictijnen. Zij betrokken de architecten Dominicus Böhm en Martin Weber, beiden gespecialiseerd in het ontwerpen van kerken.

De abdij van Böhm en Weber werd voltooid in 1928. Deze heeft expressionistische invloeden, en verwijzingen naar kenmerken van Moorse en middeleeuwse stijlen. De abdijkerk kon niet worden gebouwd, omdat het geld op was.

Uitbreiding in Bossche School stijl

In 1956 kreeg dom Hans van der Laan de opdracht de ontbrekende abdijkerk te bouwen. Het zou zijn beroemdste en invloedrijkste werk worden, een icoon van de Bossche School. Hij realiseerde eerst de crypte of onderkerk (voltooid 1962) en daarna de abdijkerk met atrium en entreegebouw (voltooid 1968). In de jaren tachtig ontwierp hij ook de nieuwe sacristie en bibliotheek.

De Bossche School stijl is uiterst sober en gebaseerd op het 'plastische getal'. Dit concept werd ontwikkeld door Van der Laan. Het is een driedimensionale uitwerking van de gulden snede, gebaseerd op onderlinge verhoudingen van architectonische elementen en op hoe de mens de ruimte beleeft en aanvoelt. Daarbij is al het meubilair, liturgisch vaatwerk en de paramenten in de kerk ontworpen door Van der Laan, op basis van dezelfde principes.

Bronnen en verwijzingen

• Beeldbank RCE: Abdij Sint-Benedictusberg
• Van der Laan Stichting
• Verhoeven, Pia. ‘Bossche Schoolkerken’

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Kerken
• Religieuze gebouwen
• Monumenten

Begrippen

Bossche School en Expressionisme

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---