Berkhout - Kerkebuurt bij 172 - Baarhuisje
Monumentnummer: 502464
Introductie
Een baarhuisje op het kerkhof behorende bij de het Complex Berkhouter Kerk.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 29 oktober 1996
Bouwactiviteiten
Bouwstijlen
Ambachten
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Berkhout - (bij) Kerkebuurt 172 - Complex Berkhouter Kerk.
Historie
De kerk van Berkhout werd waarschijnlijk gesticht in de 14e eeuw en later aangepast. De kerk was relatief groot en dat er begraven werd in de kerk staat wel vast. Rond 1830 kende Berkhout volgens het kadaster geen kerkhof maar er lag wel degelijk een klein kerkhof tussen de kerk en de straat. Na 1829 werd met zekerheid op het kerkhof begraven want het begraven in de kerk dat was vanaf dat moment verboden. Rond 1867 werd het kerkhof vergroot. De werkzaamheden duurden twee jaar.
In 1883 brandde de kerk af en werd besloten tot nieuwbouw. De nieuwe kerk werd ontworpen door A. Stoutjesdijk, architect uit Hoorn. Hij is het waarschijnlijk ook die toen op het kerkhof ten zuidoosten van de kerk het baarhuisje ontwierp. Aspecten in het metselwerk en ramen wijzen op een overeenkomst met de kerk.
Het baarhuisje staat midden op het kerkhof, mogelijk dat het bij de bouw aan de rand stond. Het huisje staat op een rechthoekig grondplan, bestaande uit één bouwlaag onder zadeldak bedekt met zwarte geglazuurde Hollandse pannen. Het zadeldak heeft een overstek, hoge gootlijsten met een strak profiel en de topgevels zijn voorzien van brede windveren. De gootlijsten zijn mogelijk later verhoogd. De hemelwaterafvoeren zijn aangepast en deels van pvc. Het muurwerk is opgetrokken in rode baksteen waarvan een deel rond de eeuwwisseling opnieuw ingeboet is. Daarbij zijn de muurankers aan de zuidzijde niet teruggebracht, of ze hebben er nooit gezeten. Op de hoeken zijn gemetselde geblokte hoeklisenen aangebracht. Het geheel staat op een gepleisterde plint. In de kopse zijden heeft het baarhuisje een getoogde deuropening met dubbele houten deuren. Voor de deuren ligt een ijzeren rooster met daaronder een betonnen put, waarschijnlijk aangebracht rond 1915 tegelijk met de muur en nieuwe hekpijlers. Boven de deuropeningen bevindt zich een klein rond venster met ijzeren roedenverdeling. De zijmuur aan de rechterzijde (westzijde) heeft een klein liggend ijzeren raam met toog, de zijmuur aan de linkerzijde (oostzijde) heeft twee van dergelijke ramen. De ramen vertonen gelijkenis met die van de kerk. Het gebouw heeft een houtskelet dat met muurankers is verankerd aan de halfsteensmuren.
Rijksmonument
Het baarhuisje is samen met de kerk van Berkhout in 1996 aangewezen als rijksmonument, op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) waarbij monumenten uit de periode 1850-1940 zijn geïnventariseerd. Volgens de redengevende omschrijving is het baarhuisje van algemeen belang uit cultuurhistorisch en architectuurhistorisch oogpunt als hoofdonderdeel van het beschreven complex. Er is duidelijk een samenhang tussen kerk en huisje en bovendien is de architectonische vormgeving veel meer uitgewerkt dan bij de meeste baarhuisjes het geval is.
Huidige situatie
Het baarhuisje wordt goed onderhouden en heeft door de jaren wat kleurveranderingen ondergaan. Begin 21e eeuw was de opzet boven de gootlijst nog donkergroen geverfd, maar is nu wit. De deuren hadden een lichtere groene kleur dan nu het geval is. De plint was lichtgrijs geverfd, maar dat is nadien niet meer onderhouden. Doordat de afwatering niet naar een put of riool gaat is de plint ter plekke van de hemelwaterafvoer nogal nat wat op den duur tot schade kan leiden.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
Monumenten- Berkhout - (bij) Kerkebuurt 172 - Complex Berkhouter Kerk
- Berkhout - Kerkebuurt 172 - Berkhouter Kerk
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 12 apr 2026 om 02:05.